† Welcome to nguonsusong.com

Tìm
Trở lại danh sách Đăng bài -----
Xem: 2596|Trả lời: 0

7 Niềm Tin Biện Giải

[Lấy địa chỉ]
Đăng lúc 23-7-2011 08:22:39 | Xem tất |Chế độ đọc

7 Niềm Tin Biện Giải
Tác giả: C.S. Lewis
Lời Tựa Của C. S. Lewis

Tác Giả
Ông CS Lewis là một văn sĩ nổi tiếng, nhất là về các sách ông viết để bảo vệ Cơ Đốc Giáo.
Ông C. S. Lewis sanh ở Belfast, Ai nhĩ Lan ngày 29 tháng 11 năm 1898. Từ năm 1925 đến năm 1954, ông là một giảng viên ở trường Đại học Oxford. Sau đó ông được bổ nhiệm làm giáo sư văn hóa thời Trung Cổ và văn học Anh Ngữ thời Phục Hưng tại trường Đại Học Cambridge. Ông qua đời vào ngày 22 tháng 11 năm 1963 tại Oxford
Với tác phẩm bình luận đầu tiên Ngụ Ngôn về Tình yêu . Bài Nghiên cứu về Truyền thống Trung Cổ (1936)tài năng học giả của ông C. S. Lewis đã được xác định. Nhưng ông nổi tiếng nhiều nhất về những sách nghiên cứu và giảng giải các vấn đề tôn giáo. Các sách này gồm có Vượt Qúa nhân tính (1940), Các phép lạ (1947) và Cơ Đốc giáo - Niềm tin căn bản (1952).
Trong khoảng thời gian hai mươi năm, ông đã viết nhiều sách để khuyến khích sự thực hành tôn giáo trong đời sống hằng ngày, và những áp dụng của tôn giáo cho các vấn nạn của con người ở thế kỷ thứ hai mươi.

Mục Lục
PHẦN MỘT - ĐÚNG VÀ SAI LÀ ĐẦU MỐI Ý NGHĨA VŨ TRỤ
1. 1 Luật Nhân Tính
1. 2 Một Vài Điều Phản Đối
1. 3 Luật Đạo Đức Có Thật
1. 4 Điều Gì Ở Sau Luật Lệ
1. 5 Chúng Ta Có Lý Do Để Thấy Bứt Rứt
PHẦN HAI - NIỀM TIN CƠ ĐỐC
2. 1 Những Y Niệm Khác Nhau Về Thượng Đế
2. 2 Cuộc Xâm Lăng
2. 3 Một Cách Giải Thích Khác Đáng Sợ
2. 4 Sự Ăn Năn Hoàn Toàn
2. 5 Kết Luận Thực Dụng
PHẦN BA - CÁCH CƯ XỬ CỦA NGƯỜI CƠ ĐỐC
3. 1 Ba Phần Của Đạo Đức
3. 2 Các Đức Tính Căn Bản
3. 3 Đạo Đức Xã Hội
3. 4 Đạo Đức Và Tâm Lý Học
3. 5 Đạo Đức Về Tính Dục
3. 6 Hôn Nhân Cơ Đốc
3. 7 Sự Tha Thứ
3. 8 Một Tội Lỗi Lớn
3. 9 Lòng Từ Thiện
3. 10 Hy Vọng
3. 11 Đức Tin
3. 12 Đức Tin
PHẦN BỐN - VƯỢT QUÁ NHÂN CÁCH TÍNH: CÁC BƯỚC ĐẦU CỦA GIÁO LÝ BA NGÔI
4. 1 Làm Ra Và Sanh Ra
4. 2 Ba Ngôi Thượng Đế
4. 3 Thời Gian Và Vượt Quá Thời Gian
4. 4 Sự Truyền Nhiễm Tốt Đẹp
4. 5 Những Người Lính Thiếc Cứng Đầu
4. 6 Hai Điều Chủ Thích
4. 7 Chúng Ta Hãy Bắt Chước
4. 8 Cơ Đốc Giáo Khó Hay Dễ
4. 9 Đếm Giá Phải Trả
4. 10 Người Tốt Hay Người Mới
4. 11 Những Người Mới.


Lời Tựa của C.S. Lewis
Quyển sách này gồm những bài lúc đầu đã được phát thanh, rồi sau đó in ra thành ba sách khác nhau: Các Mẫu Chuyện Phát Thanh (1942), Cách Cư Xử Cơ Đốc (1943) và Vượt Quá Nhân Tính (1944). Trong các bản tin tôi có thêm vài điều chưa được trình bày qua các bài phát thanh, nhưng nội dung không thay đổi nhiều. Tôi nghĩ các mẩu chuyện trình bày trên đài phát thanh phải càng giống cuộc nói chuyện thật càng tốt, chứ không nên giống một bài luận được đọc lớn. Trong bài phát thanh tôi dùng những tiếng rút ngắn và những tiếng thường dùng cho văn nói. Trong bản in tôi sửa lại cho thích hợp với văn viết. Ở những chổ trong bài phát thanh tôi nhấn mạnh bằng giọng nói, thì trong bài viết tôi in bằng chữ nghiêng. Bây giờ tôi thấy làm như vậy là sai, vì làm lẫn lộn giữa văn nói và văn viết. Người nói thì nên lên giọng xuống giọng để nhấn mạnh và nên dùng những cách này. Trong bản in này, tôi khai triển những phần viết tắt, và thay những chữ nghiên bằng cách viết câu lại. Nhưg hi vọng là đã không thay đổi cách truyền đạt ý tưởng “được ưa chuộng” hay “ quen thuộc” mà tôi muốn giữ lại. Tôi cũng thêm vào và bớt đi ở những phần tôi hiểu rõ hơn là mười năm trước đây, hoặc những phần mà trong bản đầu tôi biết có người hiểu lầm.
Bạn đọc nên hiểu là tôi không giúp được những ai đang do dự giữa hai “nhánh phái” Cơ Đốc. Tôi không thể khuyên bạn là bạn nên theo Anh-quốc giáo, hay nhóm Giám-lý, hay Thiên Chúa giáo, hay nhóm Trưởng Lão. Tôi cố ý làm như vậy (ngay cả danh sách vừa kể cũng theo thứ tự mẫu tự). Không có gì bí ẩn về niềm tin của tôi. Tôi là một người tin Chúa bình thường theo Anh-quốc giáo, không “cao” mà cũng không “thấp”, mà cũng không có gì đặc biệt hết. Trong sách này tôi không cố gắng để thuyết phục ai đi theo con đường này của tôi. Từ khi tin Chúa, tôi vẫn nghĩ cách tốt nhất, và có lẽ là cách duy nhất, mà tôi có thể giúp cho những người láng giềng chưa tin là giải thích và bảo vệ niềm tin chung của Cơ Đốc giáo ở mọi thời đại. Có nhiều lý do để tôi làm như vậy, Trước hết, những câu hỏi gây chia rẽ giữa Cơ Đốc nhân thường liên quan dến Thần học cao siêu hoặc lịch sử Hội Thánh, và chỉ nên để những nhà chuyên môn phân giải. Những điều này quá sức tôi, và có lẽ tôi cần sự giúp đỡ hơn là giúp được ai. Thứ hai, tôi nghĩ chúng ta phải công nhận rằng bàn luận những vấn đề tranh chấp này có thể không dược đem ai vào hàng ngũ Cơ Đốc. Nếu chúng ta còn nói và viết về điều này, chúng ta chỉ ngăn trở họ vào bất cứ giáo phái Tin lành nào, hơn là kéo được họ vào nhóm của chúng ta. Sự chia rẽ giữa chúng ta không nên được bàn luận với ai khác ngoại trừ với những người tin rằng chỉ có một Thượng Đế mà thôi và Đức chúa Jesus Christ là Con Một của Ngài. Sau hết, tôi có cảm tưởng như là có nhiều tác giả, có tài năng hơn tôi, đã dự phần vào những cuộc tranh luận này, hơn là bảo vệ cái mà ông Baxter gọi là Cơ Đốc giáo “căn bản”. Phần mà tôi nghĩ tôi có thể đóng góp lại là phần còn thưa thớt nhất. Làm như vậy là một điều tự nhiên.
Theo tôi thì đây là những động cơ thúc đẩy duy nhất, và tôi rất mong không ai đi đến những kết luận tưởng tượng về sự yên lặng của tôi đối với một vài vấn đề tranh chấp.
Thí dụ, sự yên lặng như vậy không có nghĩa là tôi không có lập trường. Thỉnh thoảng thì có như vậy thật. Có nhiều câu hỏi về các vấn đề giữa Cơ Đốc nhân mà tôi nghĩ chúng ta không có câu trả lời. Có những câu hỏi khác mà tôi không bao giờ biết câu trả lời, nếu tôi hỏi, dù ở thế giới tốt đẹp hơn, chắc tôi có thể được trả lời giống như một câu hỏi vĩ đại hơn đã được trả lời: “ Can hệ gì với người? Hãy theo ta. ” Còn có những câu hỏi khác nữa mà mặc dù có lập trường vững chắc, tôi vẫn không lên tiếng. Vì tôi viết đây không phải để giảng giải “ tôn giáo”, nhưng để giảng giải về nền Cơ Đốc “căn bản” là lẽ thật có trước khi tôi sinh ra và vẫn vậy, dù tôi thích hay không?
Có người kết luận không chánh đáng rằng tôi chỉ nói về nữ đồng trinh Ma ri khi đề cập đến sự sinh ra của Đấng Christ bởi người nữ đồng trinh. Nhưng lý do tôi làm điều này là quá hiển nhiên phải không? Nói nhiều hơn sẽ đưa đến sự tranh luận dữ dội, không có vấn đề tranh luận nào giữa Cơ Đốc nhân lại cần sự tế nhị như vấn đề này. Niềm tin Thiên Chúa Giáo trong vấn đề này không những có sự nhiệt tâm bình thường áp dụng cho niềm tin tôn giáo ngay thật, mà còn (rất tự nhiên) với sự nhạy cảm dị thường và nghĩa hiệp của một người đàn ông khi nhìn thấy danh dự của mẹ hay là của người yêu bị đe dọa. Rất khó để mà bất đồng ý kiến với họ mà lại không có vẻ là người đáng khinh bị và là người theo tà giáo, đối với họ. Ngược lại, niềm tin Tin lành về vấn đề này kêu gọi những cảm xúc đi tận vào gốc rễ của niềm tin vào một Thần duy nhất. Đối với người Tin lành, trong vấn đề này sự phân biệt giữa Đấng Tạo Hóa và tạo vật ( dù tạo vật có thanh khiết dến đâu) đang gặp nguy hiểm. Có thể đưa đến niềm tin Đa Thần. Vì vậy cũng khó mà bất đồng ý kiến với họ mà không có vẻ tệ hơn là người theo tà giáo, là một người ngoại đạo. Nếu có đề tài nào có thể phá hủy cuốn sách về niềm tin Cơ Đốc căn bản, nếu có đề tài nào không giúp ích được những người chưa tin rằng con của người nữ Đồng Trinh và Thượng Đế thì đó là đề tài này.
Bạn cũng khó kết luận là sự yên lặng của tôi là do tôi nghĩ vấn đề nào đó quan trọng hay là không quan trọng. Chính đây cũng là một vấn đề tranh luận. Một trong những bất đồng ý kiến của Cơ Đốc nhân là tầm quan trọng của các điều tranh luận. Khi hai Cơ Đốc nhân khác giáo phái cái nhau, thì chẳng bao lâu một người hỏi vấn đề nào đó “có quan trọng không” và người kia trả lời “quan trọng? Sao, tuyệt đối quan trọng chứ”.
Tôi nói những điều trên là chỉ để cho biêt tôi đang viết một quyển sách như thế nào, không che đậy hay trốn tránh trách nhiệm về niềm tin của riêng tôi. Không có gì bí mật hết về niềm tin này: theo lời ông Toby thì “những điều này được viết trong sách Cầu Nguyện Chung.
Điều nguy hiểm là tôi có thể viết những gì thuộc riêng Anh Quốc giáo hay (tệ hơn nữa) của tôi, rồi cho rằng đó là niềm tin chung Cơ Đốc. Tôi đã tránh điều này bằng cách gởi bản chánh của phần Hai cho bốn vị tu sĩ (Anh-quốc giáo, Giám-lý, Trưởng Lão và Thiên Chúa giáo ) để họ phê bình. Người thuộc nhóm Giám-lý nghĩ rằng tôi không trình bày đủ về Đức tin, và người Thiên Chúa Giáo nghĩ tôi bàn luận quá nhiều về các lý thuyết không quan trọng lắm để giải thích sự chuộc tội. Cả năm chúng tôi đều đồng ý về những điểm còn lại. Tôi không gởi những sách kia để duyệt lại như vậy, vì trong những sách này, nếu có các sự khác biệt giữa Cơ Đốc nhân, thì là giữa cá nhân và ý tưởng, hơn là giữa các giáo phái.
Theo những lời phê bình và những lá thư tôi nhận được, thì quyển sách này, mặc dù có khuyết điểm ở những phương diện khác, được thành công trong cách trình bày cái trọng tâm hay “căn bản” của niềm tin Cơ Đốc chung. Như vậy, có thể cũng giúp được phần nào trong việc khép miệng những người có quan niệm rằng nếu bỏ qua các vấn đề tranh chấp thì không còn gì để mà thảo luận. Nhưng cái còn lại không những đáng để trình bày, mà còn cho thấy giữa Cơ Đốc giáo và các tôn giáo khác có một hố sâu lớn; so với hố sâu này, những sự chia rẽ trầm trọng nhất của các nhóm Cơ Đốc không đáng kể. Dù tôi đã không giúp cho chính nghĩa hiệp một các nhóm Cơ Đốc, tôi cũng hi vọng đã làm sáng tỏ tại sao chúng ta nên hiệp một. Tôi không gặp nhiều khó khăn với những người tin Chúa thật sự trong các nhóm khác với nhóm của tôi. Những người phản đối thường là những người lưng chừng trong nhóm Anh-quốc giáo hay các nhóm khác: họ không theo một sự dạy dỗ nào. Điều này làm tôi được an ủi. Trọng tâm mỗi giáo phái, mà người có niềm tin thật chăm chú vào, cho thấy niềm tin của các giáo phái giống nhau, nếu không có giáo lý, thì cũng trên phương diện thuộc linh. Điều này cho thấy là ở trọng tâm đó có cái gì hay Đấng nào, nói cùng một tiếng nói, vượt quá tất cả những niềm tin khác nhau, tính khí khác nhau, hay những ký ức của sự bắt bớ nhau.
Như vậy, cũng đủ cho vấn đề tôi bỏ sót trên mặt giáo lý. Trong phần Ba về đạo đức, tôi cũng yên lặng về một số vấn đề, nhưng với một lý do khác. Từ khi tôi thuộc hàng ngũ lính bộ binh trong Thế chiến thứ nhất, tôi thật không thích những người ở chốn an toàn và dễ dàng, lại khuyên nhủ kêu gọi những người tiền chiến. Vì vậy, tôi không muốn nói nhiều về những cám dỗ mà tôi chưa trải qua. Tôi nghĩ chắc không ai bị cám dỗ để phạm tất cả mọi tội. Tôi không bị thúc đẩy để cờ bạc; và chắc vì vậy nên tôi thiếu những thúc đẩy tốt mà có khi sự quá cố hay sai lầm cũng do các sự thúc đẩy tốt này mà có. Cho nên tôi không đủ tư cách để khuyên nhủ về cờ bạc cho phép hay không cho phép; nếu có trường hợp đánh bạc cho phép, vì ngay cả điều này tôi cũng không biết. Tôi không đề cập đến vấn đề ngừa thai, vì tôi không là một người đàn bà, chưa lập gia đình mà cũng không là một mục sư. Tôi không nghĩ là tôi có thể có lập trường về sự đau đớn, nguy hiểm, hay tốn kém mà tôi chưa bao giờ phải trải qua, vì đã không có chức vụ chăn chiên.
Có người phản đối mạnh hơn về cách tôi dùng chữ Cơ Đốc nhân để chỉ một người chấp nhận giáo lý chung của Cơ Đốc giáo. Người ta hỏi: “Ông là ai mà định nghĩa người nào là Cơ Đốc, người nào không? ” hoặc “phải chăng người không chấp nhận những giáo lý này có thể là một người Cơ Đốc, và gần với Đấng Christ hơn là người chấp nhận”. Điều phản đối này trong một nghĩa nào đó rất đúng. Đây tình thường, đầy sự thông cảm và có tính cách thuộc linh lắm Nó có đủ hết các đức tính, nhưng lại không có ích. Chúng ta không thể dùng từ ngữ như những người phản đối này muốn chúng ta dùng, mà không tránh tai hại. Tôi sẽ giải thích thêm bằng cách nói về lịch sử của một chữ khác kém quan trọng hơn nhiều.
Chữ người đàn ông (gentleman) đầu tiên có cái nghĩa dễ nhận ra; là một người quí phái. Khi gọi một người nào đó “ gentleman”, bạn không ngỏ ý khen tặng ông ta mà chỉ nói lên một sự thật. Nếu một người nào đó không phải là Gentleman, bạn không chê bai anh ta, nhưng cũng chỉ nói lên sự thật. Không có mâu thuẫn khi nói rằng ông Trung là một người nói dối và là một người quí phái (gentleman); giống như nói ông Thành là người ngu xuẩn và là một người có bằng cao học. Nhưng rồi có người lại nói rằng - rất đúng, đầy tình thương, đầy sự thông cảm và có tính cách thuộc linh làm sao, nhưng lại không có ích -” À nhưng phải chăng điều quan trọng không phải là quí phái hay thượng lưu mà là cách cư xử? Không phải người quí phái thật là người cư xử như một người quí phái ư? Chắc hẳn ông Thành là người quí hơn ông Trung? ” Họ có ý tốt. Có danh dự, nhã nhặn và can đảm thì tốt hơn là chức vị. Nhưng hai chuyện khác hẳn nhau. Tệ hơn nữa là đây không phải là điều mọi người cùng đồng ý. Gọi một người nào đó, “quí phái” theo nghĩa mới này. Không còn nói lên một sự thật mà là một cách để khen tặng: nói anh ta không phải là quí phái là một cách để hạ nhục. Khi một chữ không còn dùng để tả chân mà trở thành một chữ để khen, thì nó không còn cho chúng ta biết về đối tượng nữa, mà chỉ cho biết thái độ của người phát biểu ý kiến. (Một bữa ăn ngon chỉ có nghĩa là bữa ăn người đang ưa thích). Một người quí phái, một khi chữ này đã được thuộc linh hóa và thanh lọc, không còn ý nghĩa ban đầu, thì không khác gì một người được người đang nói thích. Vì vậy chữ này trở thành vô vụng. Chúng ta có nhiều chữ để diễn tả sự tán đồng, và không cần có thêm nữa; còn bây giờ ai muốn dùng theo nghĩa trước kia thì phải giải thích. Chữ này đã bị hư đi là như vậy.
Nếu chúng ta để cho chữ Cơ Đốc nhân cũng bị thuộc linh hóa và thanh lọc như vậy, hay làm cho có ý nghĩa sâu hơn, thì nó cũng sẽ trở thành vô vụng. Trước hết, người Cơ Đốc sẽ không bao giờ dùng danh từ này để gọi ai. Chúng ta không nhìn được tấm lòng của con người. Chúng ta không nên xét đoán và bị cấm xét đoán. Thật là tự cao tự đại nếu chúng ta cho người nào đó là, hay không là Cơ Đốc nhân theo nghĩa mới này. Chữ mà không dùng được thì trở nên vô ích thôi. Còn đối với người chưa tin, họ sẽ rất thích để dùng, chữ này theo nghĩa mới. Học dùng để ca ngợi. Khi gọi một người nào đó là người Cơ Đốc họ chỉ muốn nói người này tốt. Dùng theo cách này không ích lợi chi hết vì chúng ta đã có chữ tốt. Trong khi đó thì chữ Cơ Đốc nhân lại bị làm hư đi, và không còn ích lợi gì hết.
Vì vậy chúng ta phải dùng chữ này theo nghĩa đầu tiên và rõ ràng. Cơ rê tiên (Christian, hay Cơ Đốc nhân) đầu tiên được dùng ở An-ti-ốt (Công-vụ các Sứ đồ 11:26) để gọi những ngươi chấp nhận sự dạy dỗ của các sứ đồ. Không có sự giới hạn là danh hiệu này chỉ dành cho những người tìm được ích lợi trong sự dạy dỗ này càng nhiều càng tốt. Không có việc danh hiệu này dành cho nbững người gần gũi với Đấng Christ, theo ý nghĩa thuộc linh hay ý nghĩa nào khác, hơn những môn đồ khác. Vấn đề ở đây không thuộc thần học hay đạo đức. Chỉ là cách dùng chữ để ai nấy đều hiểu điều muốn nói. Nếu một người chấp nhận giáo lý Cơ Đốc mà sống không xứng đáng, thì nên nói rằng người này là một Cơ Đốc nhân xấu, hơn là cho anh ta không phải là người Cơ Đốc.
Tôi hi vọng rằng không độc giả nào cho rằng niềm tin Cơ Đốc căn bản trình bày ở đây thay cho các tín điều - để người ta dùng thay vì dùng các giáo lý của Tự trị giáo hay nhóm Hy lạp chánh thống, hay bất cứ nhóm nào khác. Nó giống như một cái chổ chờ đợi mà có nhiều cửa mở vào nhiều phòng khác. Nếu tôi đem ra vào được chổ này là tôi đã đạt được điều tôi muốn làm. Nhưng ở trong các phòng, chứ không phải nơi chờ đời một thời gian khá lâu, còn người khác thì biết ngay phải mở cửa phòng nào Tôi không biết tại sao lại có sự khác biệt như vậy, nhưng tôi chắc Thượng Đế không muốn để ai chờ trừ khi ngài nghĩ rằng tốt để người này chờ. Khi bạn vào được phòng rồi, bạn sẽ thấy sự chờ đợi có ích cho bạn. Nhưng bạn chỉ nên xem đó là chờ đợi thôi chứ không phải cắm trại. Bạn phải tiếp tục cầu nguyện để có sự soi sáng và dĩ nhiên ngay khi còn ở phòng đợi bạn cũng nên tuân theo luật lệ áp dụng cho cả nhà. Trên hết, bạn nên hỏi cửa nào là cửa đúng; chứ không phải cái nào bạn vừa ý vì nước sơn hay ván cửa. Nói một cách rõ ràng thì câu hỏi không bao giờ nên là: Tôi có thích buổi nhóm như vậy hay không? Nhưng mà là “Các giáo lý này có đúng không? Có sự nên thánh không? Có phải chăng tôi do dự không gõ cửa vì tôi kiêu ngạo, hay ý thích tôi khác, hay vì tôi không thích người gác cửa này.
Khi bạn vào phòng rồi, hãy có lòng nhân từ với những người đã chọn các cửa khác và những người còn ở chổ chờ đợi. Nếu họ sai họ cần lời cầu nguyện của bạn nhiều hơn; nếu họ là kẻ thù của bạn, bạn được khuyên là hãy cầu nguyện cho họ. Đây là một trong những luật chung áp dụng cho cả nhà.


Đúng Và Sai Là Đầu Mối Ý Nghĩa Vũ Trụ
1.1 LUẬN NHÂN TÍNH
Ai cũng đã nghe người ta cãi nhau. Đôi lúc nghe buồn cười, đôi lúc nghe không hay ho gì cả. Tuy vậy tôi nghĩ rằng chúng ta học được một điều rất quan trọng qua những điều họ nói với nhau: “Nếu người khác cũng làm vậy đối với anh thì anh thấy sao? - “Chổ này của tôi, tôi tới trước” - “Để yên anh ta, anh ta đâu có làm gì hại anh” - “Tại sao anh lại xô đẩy như vậy?” - “Cho tôi một chút cam của anh đi, tôi cho anh trước mà” -“Anh đã hứa rồi sao mà không làm?” Người ta nói những câu này hàng ngày, người có học cũng như người ít học, trẻ con cũng như người lớn.
Điều làm tôi để ý những câu nói này là, người nói không chỉ cho rằng cách cư xử của người kia không làm cho anh ta vừa ý, anh ta còn yêu cầu người kia hay có lối cư xử mực thước, mà anh ta nghĩ là người kia biết. Người kia cũng ít khi trả lời: “ Bỏ qua tiêu chuẩn của anh đi”. Hầu như luôn luôn anh ta cố gắng để chứng minh rằng, điều anh ta làm không đi ngược lại tiêu chuẩn đó, mà nếu có thì vì lý do đặc biệt nào đó. Vì lý do đặc biệt cho nên người dành ghế trước không được ngồi, hoặc lúc anh ta được cho miếng cam thì khác, hoặc anh ta không giữ đúng lời hứa vì có việc gì đó xảy ra. Hầu như cả hai bên cùng có trong đầu óc, và cũng đồng ý về một thứ luật giống như luật Đạo đức. Nếu không có sự đồng ý này thì dĩ nhiên họ có thể đánh nhau như thú vât, nhưng họ không thể cãi nhau. Cãi nhau để cố gắng chứng minh người kia sai. Không có lý do gì để cãi nhau trừ khi bạn và người kia đồng ý Đúng và Sai là như thế nào; cũng giống như bạn không có nghĩa lý gì, khi nói một cầu thủ chơi sai, trừ khi có sự đồng ý về luật túc cầu.
Luật Đạo đức này trước kia được gọi là Luật Thiên Nhiên (Law of Nature). Ngày nay, khi nói về “Luật thiên nhiên”, chúng ta muốn nói về những thứ như trọng lực, sự di truyền, hoặc các định luật hóa học. Nhưng các tư tưởng gia, khi gọi Luật Đúng và Sai là “Luật thiên nhiên” (Law of Haman Nature). Theo họ, cũng giống như mọi vật đều bị tác dụng của trọng lực, và cơ quan có các luật thuộc sinh vật, thì con người cũng có luật riêng của họ - với một khác biệt lớn, đó là trong khi một vật thể không có sự chọn lựa để tuân theo trọng lực, con người có thể chọn để tuân theo hay chống lại Luật Nhân Tính.
Chúng ta có thể nói một cách khác. Con người ở mỗi lúc phải chịu chi phối bởi nhiều luật lệ khác nhau, nhưng con người có quyền tự do để không tuân theo một trong các luật lệ này. Vì có thân thể, con người phải chịu tuân theo trọng lực. Nếu bạn để anh ta lơ lững giữa từng không khí, anh ta phải rơi xuống như hòn đá. Là một sinh vật, con người cũng phải chịu các luật lệ thuộc sinh vật chi phối, giống như thú vật vậy. Nói chung con người phải chịu tuân theo những luật lệ áp dụng chung cho các loài khác; nhưng có một luật, do bản chất con người mà có, mà loài cầm thú, cây cỏ, hay các loài vô cơ không có được, mà con người có thể không tuân theo nếu muốn.
Luật này được gọi là Luật Thiên Nhiên, bởi vì người ta nghĩ rằng ai ai cũng biết nó theo bản tính tự nhiên mà không cần phải được dạy dỗ. Dĩ nhiên không phải là không có trường hợp ngoại lệ, giống như có người bị loạn sắc hay có người không thưởng thức được âm nhạc. Nhưng nhân loại nói chung cho rằng ý tưởng về lối cư xử hợp lệ là điều hiển nhiên ai ai cũng biết. Và tôi tin họ nghĩ đúng. Nếu không thì những gì chúng ta nói về chiến tranh là sai lầm. Bởi vì, không nghĩa lý chi hết khi nói rằng kẻ thù sai, trừ khi Đúng là điều hiển nhiên, mà người Đức Quốc Xã cũng hiểu rõ như vậy, và đáng lẽ cũng phải theo. Nếu họ không có ý niệm về những điều mà chúng ta cho là đúng, thì dù cho chúng ta phải chiến đấu với họ, chúng ta không kết tội họ được, giống như không kết tội họ được vì lý do màu tóc của họ.
Tôi biết có một số người cho rằng ý niệm kể trên về Luật Thiên Nhiên, hoặc về lối cư xử hợp lệ mà ai cũng biết, không được vững vàng lắm, vì các nền văn minh khác nhau và các thời đại khác nhau có các giá trị đạo đức khác nhau.
Nhưng nói như vậy không đúng. Có thể có sự khác nhau về giá trị đạo đức, nhưng những sự khác nhau này không hẳn là khác biệt hòan toàn. Nếu ai chịu khó so sánh các nền đạo đức của các thời cổ như Hy lạp, Ba-by-lôn. Hồi, Trung Hoa, Ai Cập và La Mã, thì điều đáng chú ý sẽ là tương đồng của các nền đạo đức này và với nền đạo đức chúng ta đang có. Tôi đã đưa ra một vài chứng cớ về điều này trong phần phụ lục của một quyển khác “ Sự Tiêu diệt Con người “ (Abolition of Man) nhưng đối với mục đích hiện tại, tôi chỉ cần xin độc giả nghĩ đến một nền đạo đức khác biệt hẳn. Hãy nghĩ đến một xứ mà người ta được thán phục vì bỏ hàng ngũ chạy trốn lúc đánh trận; hoặc một người cảm thấy hãnh diện vì đã phản bội tất cả những người đã đối xử tử tế với anh ta. Như vậy không khác gì chúng ta cố gắng tưởng tượng ra một xứ mà trong đó hai cộng hai là năm. Người ta có thể có ý niệm khác nhau về đối tượng ích kỷ chẳng hạn như không ích kỷ đối với gia đình mình mà thôi, hay với dân tộc mình, hay với tất cả mọi người. Nhưng họ luôn luôn đồng ý là không nên để ta lên trên hết. Không ai phục tính ích kỷ. Người ta có ý kiến khác nhau về việc có một vợ hay bốn vợ. Nhưng họ luôn luôn đồng ý rằng ta không nên lấy bất cứ người đàn bà nào mình thích.
Nhưng điều đáng chú ý nhất là điều này. Khi nào bạn tìm được một người nói rằng, anh ta không tin luật Đúng và Sai là có thật, thì bạn sẽ thấy ngay anh ta đi ngược lại điều anh ta tuyên bố, Anh ta có thể không giữ lời hứa với bạn, nhưng nếu bạn không giữ lời hứa với anh ta thì anh ta ta sẽ than ngay rằng: “Không công bình”. Một quốc gia có thể cho rằng các hiệp ước không quan trọng; nhưng liền sau đó, họ lại cho hiệp ước mà họ muốn vi phạm là hiệp ước không công bình. Nhưng nếu hiệp ước không quan trọng, nếu không có cái gọi là Đúng và Sai - nói một cách khác, nếu không có luật Thiên Nhiên - thì sự khác nhau giữa hiệp ước công bình và hiệp ước không công bình là thế nào? Phải chăng họ đã bị lộ, và dù họ biện hộ thế nào đi nữa họ cũng có biết về Luật Thiên Nhiên như tất cả mọi người khác.
Vì vậy chúng ta phải tin rằng Luật đúng và Sai có thật. Nhiều khi có người lầm lẫn về luật này, cũng giống như có người làm toán sai vì học trật bản cửu chương chứ không phải vì thích hay không. Nếu chúng ta đồng ý về điều này, tôi xin đi đến điểm kế tiếp, đó là không ai trong chúng ta thật sự giữ được Luật Thiên Nhiên. Nếu có ai ở trong trường hợp ngoại lệ, tôi xin lỗi. Nếu vậy, những người này nên đọc các sách khác vì không có điều gì tôi nói ở đây hữu ích cho họ. Còn đối với những người bình thường còn lại:
Tôi mong bạn sẽ không hiểu lầm đdiều tôi sẽ nói. Tôi không giảng đạo, và trời biết tôi không tự cho là tôi tốthơn người khác. Tôi chỉ muốn kêu gọi sự chú ý đến một sự thật, sự thật là năm nay, tháng này, hay đúng hơn là ngày hôm nay chúng ta đã thất bại trong cư xử dối với người khác đúng như chúng ta muốn họ cư xử đối với chúng ta. Chúng ta đưa đủ mọi lý do để biện hộ hành động của mình. Chẳng hạn như lần đó, khi bạn không công bình với mấy đứa con của bạn, là vì bạn mệt quá. Chuyện tiền bạc không được rõ ràng cho lắm đó - chuyện mà hầu như bạn đã quên mất rồi - chỉ xảy ra khi bạn bị túng quẫn. Và điều bạn hứa sẽ làm cho một người nào đó, mà chưa làm được - bạn biết là bạn đã không nên hứa, nếu bạn biết trước là mình bận rộn đến thế này. Rồi còn thái độ của bạn đổi với vợ bạn (hoặc chồng bạn), hoặc chị em (hay anh em) nếu tôi biết là họ khó chịu đến như vậy, thì tôi đã không làm, nhưng làm sao tôi biết được? Tôi cũng vậy mà thôi. Tôi muốn nói rằng, tôi không giữ được Luật Thiên Nhiên, và lúc nào có người nói là tôi không giữ được Luật Thiên Nhiên, và lúc nào có người nói là tôi không giữ được luật này, thì trong tâm trí tôi nảy ra bao nhiêu là lý do để bào chữa, lý do dài thườn thược như cán tay của bạn vậy. Vấn đề ở đây không phải là những lý do bào chữa này có hợp lý không. Vấn đề là, đây là chứng cớ rõ ràng dù chúng ta có muốn chấp nhân hay không, chúng ta tin ở Luật thiên nhiên. Nếu chúng ta không tin ở lối cư xử đúng đắn, thì tại sao chúng ta lại cố bào chữa, khi đã không làm được điều mình muốn? Sự thật là chúng ta tin ở sự cư xử đúng đắn - đến độ chúng ta cảm thấy rằng Luật này đòi hỏi chúng ta phải làm như vậy - và chúng ta không chịu nhận là mình không làm được, cho nên chúng ta cố gắng để trút trách nhiệm nơi khác. Bạn để ý chỉ khi nào chúng ta làm sai thì chúng ta mới tìm cách giải thích. Chi khi nào chúng ta nóng nảy, thì chúng ta mới cho rằng mình mệt, hoặc lo, hoặc đói, còn khi chúng ta làm điều tốt, thì lại là do chính chúng ta tốt.
Đó là hai điểm mà tôi muốn nói. Trước hết, con người khắp trái đất có cái ý dị thường là họ phải cư xử theo một đường lối nào đó, mà không thể bỏ qua ý này được. Điều thứ hai, là họ không thực sự làm được điều này. Họ biết Luật Thiên Nhiên mà lại bất tuân luật này. Hai lẽ thật này là nền tảng của các ý niệm rõ ràng về chúng ta, và về vũ trụ chúng ta sống.
1. 2 MỘT VÀI ĐIỀU PHẢN ĐỐI
Nếu đây là nền tảng, thì tôi nên làm cho nền tảng ấy vững chắc trước khi nói tiếp. Một số các bức thư tôi nhận được cho thấy rằng có nhiều người không hiểu luật Thiên Nhiên, hoặc luật Đạo Đức, hay Luật về cách cư xử Đúng, là luật gì?
Thí dụ có người viết cho tôi bảo rằng: “Phải chăng Luật Đạo đức là bản năng hợp quần của chúng ta, và phải chăng bản năng này cũng đã được phát triển giống như các bản năng khác?” Tôi không phủ nhận là chúng ta có bản năng hợp quần: nhưng đây không là điều tôi muốn nói khi nói về Luật Đạo Đức. Ai trong chúng ta đều biết cảm giác thúc giục để hành động theo một đường hướng nào đó Và dĩ nhiên đôi khi chúng ta cảm thấy muốn giúp đỡ người khác và không có gì để nghi ngờ rằng ước muốn này là do bản năng hợp quần mà ra. Nhưng cảm thấy muốn giúp khác với cảm thấy nên giúp dù muốn dù không? Thí dụ, bạn nghe tiếng kêu cầu của một người đang bị nguy hiểm. Có thể bạn sẽ có hai ước muốn - một là ước muốn giúp đỡ (do bản năng hợp quần) hai là ước muốn tránh nguy (do bản năng sinh tồn). Nhưng bạn sẽ tìm thấy trong bạn, ngoài hai sự thúc giục này, còn có một cái thứ ba khuyên bạn nên theo thúc đẩy này, và quyết định nên khuyến khích thúc đẩy nào, không thể là một trong hai thúc đẩy đó. Cũng như bạn không thể nói là tờ âm nhạc bạn đang dùng để chơi các nốt nhạc trên đàn dương cầm lại chính là một trong những phím đàn. Luật đạo đức cho chúng ta biết chúng ta nên chơi điều đàn nào; còn các bản năng của ta chỉ là các phím đàn.
Còn một cách khác để thấy rằng Luật Đạo đức không phải là một trong các bản năng của con người. Nếu có hai bản năng đối chọi nhau, và nếu ngoài hai bản năng này không còn gì khác trong tâm trí và nếu bản năng này không còn có gì khác trong tâm trí con người, thì dĩ nhiên bản năng nào mạnh hơn sẽ thắng. Nhưng khi mà chúng ta ý thức được Luật Đạo Đức mạnh mẽ nhất, thì lại là lúc Luật này khuyên chúng ta hãy làm theo bản năng yếu hơn của hai bản năng. Thí dụ, chắc hẳn là bạn muốn an toàn hơn là muốn giúp người bị chết đuối: nhưng Luật Đạo đức lại bảo bạn nên giúp anh ta. Và Luật này thường bắt chúng ta cố gắng để làm cho thúc đẩy Đúng trở nên mạnh hơn bình thường. Tôi muốn nói là chúng ta thường cảm thấy có bổn phận khuyến khích bản năng hợp quần, bằng cách khơi dạy trí óc tưởng tượng và kêu gọi lòng thương hại...Để có đủ năng lực làm điều đúng. Nhưng rõ ràng là chúng ta không hành động theo môt bản năng nào đó khi ta muốn làm bản năng này trở nên mạnh mẽ hơn. Chẳng hạn cái điều nói với bạn; “Bản năng hợp quần của bạn đang ngủ quên. Hãy đánh thức nó dậy” thì điều này tự nó không thể chính là bản năng hợp quần. Cái mà thúc bạn đánh nốt nhạc nào đó mạnh hơn không thể chính là nốt nhạc ấy được.
Còn có cách thứ ba để nhận thấy điều này. Nếu Luật Đạo đức là một trong các bản năng của chúng ta, thì chúng ta phải có thể chứng minh được rằng có một động lực thúc đẩy nào đó trong chúng ta, mà chúng ta gọi là “tốt”, luôn luôn đồng ý với luật cư xử đúng...Nhưng bạn không thấy có như vậy. Không có một động lực thúc đẩy nào của chúng ta mà Luật đạo đức không có lúc nào đó bảo chúng ta kiềm chế hoặc khuyến khích. Chúng ta nghĩ sai nếu chúng ta cho rằng một số động lực thúc đẩy của chúng ta - như là tình mẫu tử, hoặc lòng ái quốc - là luôn luôn tốt, và một số khác như tính dục, hoặc bản năng chiến đấu là sai. Chúng ta thực sự muốn nói rằng, bản năng chiến đấu, và lòng ham muốn tính dục cần được kiềm chế thường xuyên, hơn là tình mẫu tử, hoặc lòng ái quốc. Nhưng có những lúc mà bổn phận của một người chồng khiến người này phải cần đến động lực thúc đẩy tính dục, và bổn phận của một người lính khiến người này cần đến bản năng chiến đấu. Cũng có lúc mà tình mẫu tử, hoặc tình yêu nước phải được kiềm chế, vì nếu không sẽ dẫn đến sự bất công đối với con cái người khác, hoặc quốc gia khác. Nói cho đúng thì không có động lực thúc đẩy đúng và động lực thúc đẩy sai. Hãy nghĩ đến thí dụ cây đàn dương cầm. Cây đàn dương cầm không có hai loại phiếm đàn khác nhau, “đúng” và “sai”, Mọi phiếm đều đúng ở một lúc, và sai ở một lúc khác. Luật đạo đức không phải là một bản năng hay là nhiều bản năng hợp lại: nhưng là một cái gì điều khiển các bản năng, và tạo thành một âm điệu nào đó (âm điệu mà chúng ta gọi là lối cư xử đúng ).
Bạn hãy chú ý đến hậu quả thực tế của điểm này. Điều nguy hiểm nhất mà bạn có thể làm là dùng một động lực thúc đẩy nào đó của bạn, làm tiêu chuẩn để noi theo bảng mọi giá. Không có động lực thúc đẩy nào là không có khả năng để biến chúng ta có thể nghĩ là tình yêu nhân loại nói chung là một tình yêu hoàn toàn, nhưng không đâu. Nếu bạn gạt bỏ sự công bình, thì bạn sẽ thấy có thể vì tình nhân loại bạn bãi bỏ giao ước và đưa ra chứng cớ giả trong các phiên xử, và để rồi trở thành một người độc ác và phản bội.
Có người khác viết cho tôi rằng: “Phải chăng, cái mà ông gọi là Luật đạo đức là một tục lệ xã hội mà chúng ta biết được qua nền giáo dục?” Tôi nghĩ là có sự hiểu lầm ở đây. Những người hỏi câu này nghĩ rằng, nếu chúng ta học được một điều gì đó từ cha mẹ, thầy giáo, thì điều đó chỉ là do con người tạo ra. Nhưng không phải như vậy đâu. Chúng ta ai cũng học bản cửu chương ở trường. Một đứa trẻ lớn lên ở sa mạc một mình không biết bản cửu chương. Nhưng điều này không có nghĩa là bản cửu chương là do người phát minh ra, và nếu muốn, người ta có thể làm được cho nó khác đi. Tôi hoàn toàn đồng ý rằng chúng ta có thể học được Luật cư xử đúng từ cha mẹ và thầy giáo, từ bạn bè và sách vỡ, như chúng ta học các điều khác. Một số các điều chúng ta học được chỉ là những luật lệ có thể thay đổi, chẳng hạn chúng ta có luật đi đường bên tay trái, nhưng cũng có thể theo luật đi đường bên tay mặt, và những qui luật khác là những lẽ thật không thay đổi, chẳng hạn như toán học. Vấn đề ở đây là Luật đạo đức thuộc về loại nào?
Có hai lý do để cho rằng Luật Đạo đức thuộc về loại qui luật giống như toán học. Lý do thứ nhất, như tôi đã nói ở chương đầu, là mặc dù luật đạo đức của thời đại này có thể khác với thời đại khác, hay của quốc gia này khác với quốc gia khác, các sự khác biệt cũng không lớn lắm, không lớn như người ta tưởng - và bạn có thể thấy là tất cả đều cùng một loại qui luật mà ra: trong khi các luật lệ thông thường, như luật đi đường, hoặc lối phục sức, thì khác đi nhiều. Một lý do nữa là khi bạn nghĩ về những khác biệt về đạo đức của dân tộc này với dân tộc khác, bạn có nghĩ là đạo đức của dân tộc này tốt hơn đạo đức của dân tộc kia hay không? Những sự thay đổi có phải để cải thiện hay không? Nếu không, thì dĩ nhiên đã không có sự tiến triển đạo đức. Tiến triển có nghĩa là thay đổi để trở thành tốt hơn. Nếu không có luật đạo đức nào thật hơn, hay tốt hơn, thì không có lý do nào để chọn nền đạo đức văn minh thay vì nền đạo đức dã man, hoặc chọn nền đạo đức Cơ Đốc thay vì nền đạo đức Đức Quốc Xã. Dĩ nhiên, ai trong chúng ta cũng tin rằng có một số các luật đạo đức tốt hơn. Chúng ta biết rằng có một số người cố gắng để cải thiện nền đạo đức của thời đại họ, chẳng hạn như nhóm Cải cách, hoặc nhóm Tiền Phong, là những người hiểu vấn đề đạo đức hơn những láng giềng đồng thời của họ. Vậy thì lúc mà bạn nói rằng lụât đạo đức này tốt hơn luật đức kia, tức là bạn so sánh cả hai với cùng một tiêu chuẩn, và cho rằng đạo đức này theo đúng với tiêu chuẩn vừa kể hơn là luật đạo đức kia. Nhưng tiêu chuẩn dùng để đo lường hai điều nào đó thì không thể là một trong hai điều này. Thật ra bạn so sánh cả hai với một Đạo đức thực thể nào đó, và chấp nhận rằng có một cái gì đó là Đúng, không tùy t heo ý nghĩ con người. Và nhiều người có ý tưởng gần với điều Đúng này hơn là những người khác. Hoặc nói cách khác, nếu ý tưởng đạo đức của bạn có thể đúng hơn, và của Đức Quốc Xã sai hơn, thì phải có cái gì đó một Tiêu chuẩn Đạo Đức Thật - để đo lường ý tưởng đạo đức nào đó đúng hay sai. Lý do mà ý tưởng về Nữu ước có thể đúng hơn hay sai hơn của tôi là vì Nữu Ước là một nơi có thật. nếu khi bạn, hoặc là tôi nói “Nữu Ước” mà mọi người lại có ý nghĩa một trong hai chúng ta có thể có ý nghĩ đúng hơn người kia? Vậy thì không có vấn đề đúng hay sai trong trường hợp này. Tương tự như vậy, nếu luật Cư xử Đúng có nghĩa là “ bất cứ luật lệ nào ma mọi quốc gia quyết định “thì không có nghĩa lý gì để mà nói rằng, quốc gia này đúng trong vấn đề chấp nhận luật đạo đức hơn quốc gia kia, và thế giới sẽ tiến hay thụt lùi về phương diện đạo đức.
Để kết luận, tôi xin nói rằng có thể các sự khác biệt giữa các ý tưởng về Lời Cư xử đúng làm cho bạn nghĩ là không có luật đạo đức Đúng. Nhưng thực ra những sự khác biệt này làm chúng ta thấy ngược lại. Trước khi tôi chấm dứt đoạn này tôi xin kể là tôi đã có gặp một số người phóng đại các sự khác biệt này vì họ không phân biệt được sự khác biệt về nguyên tắc đạo đức và ý niệm về các sự việc xảy ra. Thí dụ, có một người nói với tôi “ Ba trăm năm trước người Anh xử tử các người phù thủy. Ông ta gọi hành động này là theo Luật Thiên Nhiên hay Lối Cư Xử Đúng không? Nhưng chắc hẳn là lý do chúng ta không xử phù thủy là vì chúng ta không tin là có phù thủy. nếu chúng ta tin là có phù thủy, tức là thực sự tin là có người bán linh hồn họ cho ma quỉ, để nhận lấy quyền năng siêu nhiên từ ma quỉ, rồi dùng quyền năng để giết láng giềng, thì chúng ta phải đồng ý là những kẻ dơ bẩn này rất đáng tội chết. Không có một sự khác biệt nào về nguyên tắc đạo đức ở đây: Sự khác nhau là sự việc có xảy ra hay không mà thôi. Có thể không tin có phù thủy là một sự tiến bộ về kiến thức chứ không là một sự tiến bộ đạo đức trong việc không xử tử họ, nếu bạn không tin là có phù thủy thật. Bạn không gọi một người là có lòng thương xót, vì người này không còn để bẫy chuột nữa, nếu lý do là vì anh ta không tin là trong nhà còn chuột.
1. 3 LUẬT ĐẠO ĐỨC CÓ THẬT
Tôi trở lại điều tôi đã nói ở cuối chương đầu, là có hai điều lạ về loài người. Thứ nhất, họ bị ám ảnh về cách họ nên cư xử, cái mà bạn có thể gọi là công bình, đúng đắn đạo đức, hay Luật Thiên Nhiên. Thứ hai, họ không làm được như vậy. Có thể một số các bạn hỏi, tại sao điều này lại lạ. Có thể đối với bạn đó là một điều thật tự nhiên. Có thể bạn cho rằng tôi khó đối với loài người. bạn có thể cho rằng cái mà tôi gọi là không làm theo luật Đúng và Sai. hay là Luật Thiên Nhiên, chỉ có nghĩa là con người không hoàn toàn. Nhưng tại sao tôi lại mong họ hoàn toàn? Câu trả lời trên sẽ là câu trả lời hay, nếu điều tôi cố gắng thực hiện ở đây là tìm xem phần lỗi của chúng ta trong sự mà chúng ta không cư xử được như chúng ta mong ở người khác. Nhưng đó không phải là công việc của tôi. Ở đây, tôi không nói về chuyện lỗi phải, tôi cố gắng để tìm lẽ thật. Và tôi nhận thấy rằng chính cái ý tưởng là có cái gì đó không được hoàn toàn, không đúng cho lắm mà đáng lẽ phải có đó, đưa đến một vài kết luận.
Một vật, như là cục đá hay cái cây thì cục đá và cái cây, và nếu nói những thứ này đáng lẽ phải là cái gì k hác, thì không có nghĩa là chi tiết. Dĩ nhiên, bạn có thể nói cục đá này “hình dáng kỳ quá” không xài để làm kiểng được; hoặc cây kia là cây xấu vì không cho được bóng mát. Nhưng khi nói như vậy, thì bạn chỉ có ý muốn nói là cục đá hay cái cây, không thuận tiện cho bạn mà thôi. Bạn không cằn nhằn những thứ đó, trừ khi bạn nói đùa. Bạn biết rõ, vì thời tiết đất đai như vậy cây không thể mọc khác đi được. Thế nên một cây “xấu” hay một cây “tốt” đều vẫn tuân theo luật thiên nhiên điều khiển cây cối.
Bạn thấy điều gì chưa? Chúng ta thấy rằng qua những điều vừa nói, cái mà chúng ta gọi là luật thiên nhiên - thí dụ cách mà thời tiết ảnh hưởng đến cây cối - không thực sự là luật - nhưng chỉ là một cách nói mà thôi. Khi bạn nói, các hòn đá khi rơi thì luôn luôn tuân theo luật trọng lực, thì phải chăng bạn muốn nói là “cục đá luôn luôn làm như vậy?” Bạn không thật sự nghĩ rằng, khi buông cục đá ra thì nó thình lình nhớ là nó phải theo lịnh để rơi xuống. Bạn chỉ muốn nói là cục đá rơi xuống. Nói một cách khác, bạn không chắc là có cái gì khác hơn là việc xảy ra. Vậy nên luật thiên nhiên, khi áp dụng với những thứ như cục đá, hay cái cây, chỉ có thể có nghĩa là “cái gì đó tự nhiên xảy ra”. Nhưng nếu bạn xét Luật Thiên Nhiên của con người, luật về lối cư xử đúng đắn, thì là một chuyện khác. Luật này chắc chắn không có nghĩa là “cái gì do con người thực hành”, vì như tôi đã nói, nhiều người không tuân theo luật này, và không có ai tuân theo luật này một cách hoàn toàn. Luật này, và không có ai tuân theo luật này một cách hòan toàn. Luật về trọng lực cho bạn biết là cục đá làm gì không bạn buông nó ra; nhưng luật Thiên nhiên của con người, cho bạn biết là con người nên làm gì, mà lại không làm. Nói một cách khác, bạn nói về con người, thì có cái gì đó ngoài những việc xảy ra. bạn có sự việc xảy ra (con người cư xử ra sao). Đối với các phần còn lại của vũ trụ, con người phải cư xử ra sao. Đối với các phần còn lại của vũ trụ, không cần phải có cái gì hơn là sự việc xảy ra. Các điện tử và phân tử đi theo một đường lối nào đó rồi đưa đến kết quả rồi thôi (Tôi không nghĩ như vậy rồi thôi, như sau này bạn sẽ thấy. Tôi muốn nói là, đối với lý luận cho đến điểm này, thì có thể như vậy rồi thôi). Nhưng, con người cư xử theo cách nào đó mà không như vậy rồi thôi (là hết chuyện), bởi vì bạn biết là họ nên cư xử một cách khác.
Điều này khá kỳ dị nên người ta muốn giải thích cho qua. Thí dụ, chúng ta có thể cố gắng để giải thích rằng, khi nói một người đàn ông không nên làm như vậy, là muốn nói, giống như cục đá có hình dạng không đúng. Điều ông ta làm không tiện cho bạn. Nhưng không phải như vậy. Một người đàn ông đến ngồi chiếc ghế ở góc một chiếc xe lửa vì ông ta đến đó truớc, và một người vô ngồi đó dời xách tay của tôi khi tôi quay lưng đi, cùng đều làm phiền tôi. Những tôi phàn nàn người thứ hai, chứ không phàn nàn người thứ nhất. Tôi không giận - có thể chỉ một chút thôi, trước khi tôi kịp suy nghĩ - người làm tôi vấp vì rủi ro, nhưng tôi giận người cố ý làm tôi vấp, dù tôi đã không bị vấp. Người thứ nhất làm tôi đau, còn người thứ hai chưa làm tôi đau. Đôi khi, cách cư xử mà tôi gọi là xấu không làm tôi bất lợi, có khi là ngược lại. Trong thời chiến tranh, mỗi bên thấy một người phản thuộc phía bên kia rất ích lợi cho mình, nhưng mặc dù dùng anh ta và trả tiền anh ta, họ chỉ xem anh ta là nọc độc loài người. Cho nên, bạn không thể nói rằng chúng ta cho là lối cư xử của người khác đúng khi lối cư xử đó có ích cho ta. Còn khi chúng ta cư xử đúng thì không có nghĩa rằng chúng ta làm vậy vì có lợi. Chẳng hạn bằng lòng nhận30 shillings, khi có thể nhận 3 đồng bảng Anh; làm bài trong trường một cách thành thật dù có thể ăn gian. Để một người con gái yên khi bạn muốn làm tình với cô ta; ở lại chốn nguy hiểm khi bạn có thể đến một nơi an toàn hơn; giữ lời hứa khi bạn cảm thấy không muốn giữ, và nói thật dù cho sự thật này làm cho người ta thấy bạn ngu đần.
Có người nói rằng, cư xử đúng đắn không có nghĩa làm ích cho một người nào đó một lúc nào đó, nhưng có nghĩa làm ích cho nhân loại nói chung; và vậy thì không có gì bí ẩn hết. Bởi vì thực ra, loài người biết nhận thức; họ thấy rằng không thể có sự an toàn hay hạnh phúc, trừ khi mọi người trong xã hội cư xử công bình, và vì thấy như vậy, họ cố gắng để cư xử đứng đắn. Dĩ nhiên sự an toàn và hạnh phúc chỉ có thể được nếu cá nhân, giai cấp, và quốc gia đối xử thành thật, công bình, tử tế với nhau. Đây là một trong những lẽ thật quan trọng nhất trên đời, nhưng nên dùng để giải thích cảm nghĩ của chúng ta về Đúng và Sai thì trật vấn đề. Nếu hỏi “tại sao tôi không nên ích kỷ” và bạn trả lời vì như vậy tốt cho xã hội, thì chúng ta lại hỏi: “Tại sao tôi lại quan tâm đến lợi ích xã hội, trừ khi là tôi cũng được lợi ích cho riêng tôi?” rồi bạn lại phải nói “Vì bạn không nên ích kỷ” và rồi chúng ta lại trở về điểm bắt đầu. Những gì bạn nói thì đúng, nhưng không giúp được vấn đề ở đây. Nếu một người hỏi, chơi đá banh để làm gì, thì không ích chi để mà trả lời “để đá vô lưới” vì cố gắng để đá vô lưới là chính trò chơi banh, chứ không phải lý do là để chơi banh. và như vậy, bạn thật đã chỉ nói đá banh là đá banh - đúng, nhưng không đáng nói. Cũng một lẽ như vậy, khi một người hỏi, cư xử đúng để làm gì, không ích chi để trả lời “để ích lợi cho xã hội” vì ích lợi cho xã hội có nghĩa là không ích kỷ (xã hội, chỉ có nghĩa là người khác), và là một trong những cách cư xử đúng đắn thôi; bạn thực sự chỉ nói cư xử đúng đắn là cư xử đúng đắn mà thôi. Nếu bạn dừng lại ở câu “Con người không nên ích kỷ” thì cũng là đủ rồi.
Và tôi dừng lại ở đây. Con người nên công bình chứ không nên ích kỷ, không phải là con người không ích kỷ, hay là thích không ích kỷ, nhưng họ nên làm như vậy. Luật đạo đức, hay luật Nhân Tính, không tả lối cư xử của con người như luật Trọng Lực đối với các vật nặng. Mặt khác, đó cũng không phải là sự tưởng tượng hư không, vì chúng ta không bỏ qua được ý tưởng đó và hầu hết những gì chúng ta nói về con người là vô nghĩa nếu luật này là sự tưởng tượng hư không. Cũng không phải là chúng ta muốn người khác cư xử như thế để thuận lợi cho chúng ta; vì cách cư xử mà chúng ta gọi là xấu hay bất công, không hẳn là bất lợi cho chúng ta, mà nó chỉ ngược lại. Cho nên, luật Đúng và Sai hay Luật Nhân Tính, hay tên gọi nào đi nữa, phải là cái gì đó có thật, cái gì đó hiện hữu, chứ không phải tự ta đặt ra. Và nó cũng không diễn tả cách cư xử của chúng ta như một sự việc xảy ra. Chúng ta bắt đầu thấy chúng ta phải chấp nhận rằng có một sự thật khác ngoài những gì xảy ra bình thường mà chúng ta biết; mà trong trường hợp đặc biệt này, sự thật này ở bên trên tầm cư xử bình thường của con người, mà lại rất là thực tế - đây là một luật có thật, không ai trong chúng ta tạo ra mà lại đè nặng trên chúng ta.
1. 4 ĐIỀU GÌ Ở SAU LUẬT LỆ
Chúng ta hãy tóm tắt những gì đã nói qua. Trong trường hợp của đá, cây và các đồ vật tuơng tự, cái mà ta gọi là Luật Thiên Nhiên, có thể không là luật lệ gì cả, mà chỉ là một cách nói thôi. Khi bạn nói thiên nhiên do những luật lệ nào đó quản trị, điều này có thể chỉ có nghĩa là thiên nhiên xảy ra theo một đường lối nào đó. Cái được gọi là luật lệ đó, có thể không phải là cái gì cao hơn hay vượt qua những sự kiện xảy ra mà ta quan sát. Nhưng trong trường hợp con người, chúng ta lại thấy khác đi. Luật Thiên Nhiên của con người hay là luật Đúng và Sai, là một cái gì đó cao hơn và vượt quá những sự kiện nhìn thấy được về lối cư xử con người. Trong trường hợp này, ngoài những việc đã xảy ra thật sự bạn còn có một cái khác - một luật lệ có thật mà mặc dù chúng ta đã không tạo ra chúng ta lại biết là cần phải tuân theo
Bây giờ, tôi muốn xét xem điều này nói lên cái gì về vũ trụ chúng ta đang sống. Kể từ khi loài người biết suy nghĩ, họ vẫn tự hỏi vũ trụ này thực sự là gì và tại sao có vũ trụ. Có hai quan điểm về câu hỏi này. Trước nhất, quan điểm của người theo chủ nghĩa vật chất. Những người theo phái này nghĩ rằng vật chất và không gian tự nhiên mà có, và luôn luôn có đó mà không biết tại sao. Và vật chất có tính chất hầu như không biến đổi, tự dưng xảy ra một cách tình cờ, rồi sản xuất những sinh vật như chúng ta có thể suy nghĩ được. Cũng bằng một sự tình cờ hiếm có, cái gì đó đụng mặt trời rồi sản xuất ra các hành tinh, những chất hóa học cần thiết cho đời sống, cùng với nhiệt độ vừa đúng, có sẵn trên một trong những hành tinh, và vì vậy, nhiều sự vật trên trái đất này sống được và rồi sự tình cờ này tiếp nối với sự tình cờ khác, các sinh vật trở thành những con người như chúng ta. Một quan điểm khác là quan điểm tôn giáo (xem phần ghi chú sau chương này ). Theo đó, đứng đàng sau vũ trụ là một cái gì giống như là tâm trí hơn bất kỳ những gì khác mà ta biết. Cái đó có ý thức, có mục đích và ưa thích điều này hơn điều khác. Theo quan điểm này tâm trí đó tạo dựng vũ trụ, một phần là vì lý do nào đó chúng ta không biết, nhưng một phần là để tạo ra những sinh vật giống như chính tâm trí đó. Xin đừng nghĩ rằng một trong hai quan điểm trên có từ lâu rồi và quan điểm kia từ từ phát triển. Hễ ở đâu có con người suy nghĩ là có hai quan điểm trên. Và hãy để ý điều này. Bạn không thể dùng phương pháp khoa học theo nghĩa thông thường của khoa học để tìm xem quan điểm nào đúng. Khoa học có được bởi thí nghiệm. Mỗi câu nói khoa học, dù có rắc rối đến đâu đi nữa, cũng thật có nghĩa giống như thế này “Tôi quan sát phần nào đó của bầu trời vào 2. 20 giờ sáng ngày 15 tháng giêng bằng ống kính viễn vọng và nhìn thấy cái gì đó” hoặc “Tôi để một vài phân chất nầy vào lò và nấu lên tới nhiệt độ nầy đây và nó phản ứng thế này.” Đừng nghĩ rằng tôi chống đối khoa học. Tôi chỉ nói đến phận sự của khoa học. Và tôi tin rằng một người càng thông thái, sẽ càng đồng ý với tôi đây là phận sự của khoa học - rất hữu dụng và cần thiết. Nhưng câu hỏi, tại sao lại có những sự vật đó, có cái gì ở phía sau các điều khoa học quan sát hay không thì không phải là một câu hỏi khoa học. Nếu có “Cái Gì Đó Ở Phía Sau”, thì hoặc là cái đó giữ hoàn toàn bí mật hoặc là cho biết bằng một cách khác. Câu nói rằng có cái gì đó như vậy hay không là những điều mà khoa học không tuyên bố được. Và khoa học gia chân chính không tuyên bố những câu như vậy. Thường là những điều mà khoa học không tuyên bố được. Và khoa học gia chân chính không tuyên bố những câu như vậy. Thường là những ký giả và những nhà tiểu thuyết, những người hay chọn lấy những điều này, điều kia về khoa học rẻ tiền từ sách vỡ, mới tuyên bố những điều trên. Sau rốt, thực ra đây chỉ là vấn đề ai cũng có thể nghĩ ra được. Giá thử như khoa học tiến triển đến mức độ nào đó đến nổi có thể hiểu mỗi một điều nhỏ nhất trong vũ trụ. Phải chăng những câu hỏi như là “tại sao có vũ tru?” “Tại sao vũ trụ còn như vậy mãi?” “ Vũ trụ có nghĩa gì chăng?” Vẫn hãy còn là những câu hỏi chưa trả lời được.
Tình trạng như vậy có lẽ rất vô vọng nếu không có điều sau đây. Chỉ có một điều, và chỉ có một điều mà thôi, trong cả vũ trụ, mà chúng ta có thể biết rõ rệt hơn là những quan sát bề ngoài. Đó là Con người. Ta không chỉ quan sát con người. Ta chính là con người. Trong trường hợp này, ta có tin tức từ bên trong; chúng ta ở trong sự hiểu biết. Và vì vậy, ta biết được rằng, con người tìm thấy mình ở trong luật lệ đạo đức, luật không tự con người làm ra, và không thể bỏ qua được, dù có cố gắng và luật mà con người biết là nên tuân theo. Hãy để ý điều sau đây. Bất cứ ai để ý nghiên cứu về Loài Người từ bên ngoài, như là ta để ý nghiên cứu về về điện hay bắp cải, mà không biết tiếng nói của ta, và vì vậy không thể biết chi tiết từ bên trong của ta, nhưng chỉ quan sát những hành động của ta, sẽ không có chứng cớ nhỏ nhặt nào là ta có luật đạo đức này. Làm sao ai biết được? Vì những quan sát của người nào đó, chỉ cho thấy những gì ta làm, còn luật đạo đức là về những gì ta nên làm. Cũng một cách như vậy, nếu có cái gì đó hơn những gì ta quan sát về những hòn đá hay thời tiết, chúng ta cũng không hy vọng khám phá được, vì ta chỉ nghiên cứu những thứ này ta bên ngoài mà thôi.
Thế nên vấn đề là như thế này. Ta muốn biết là vũ trụ nầy chỉ giản đơn mà có như vậy, không còn lý giải nào và là có một quyền năng nào đó đằng sau vũ trụ, tạo dựng ra vũ trụ mà ta thấy. Vì quyền năng đó, nếu có thật không phải là một trong những dữ kiện mà ta quan sát, nhưng là một cái gì đó tạo ra các dữ kiện đó, cho nên, chỉ sự quan sát không thôi sẽ không tìm ra được cái đó. Chỉ có một trường hợp mà ta có thể biết được là có điều gì khác hơn hay không, chính là trường hợp của chính chúng ta. Và trong trường hợp này ta tìm thấy là có. Hay là lý luận một cách ngược lại. Nếu có một quyền năng cai quản ở bên ngoài của vũ trụ, quyền năng này không thể cho ta được như là một vật ở trong vũ trụ, cũng như một kiến trúc sư của một căn nhà không thể nào là bức tường, hay là cái thang lầu, hay là lò sưởi trong căn nhà đó. Trong trường hợp duy nhất mà ta có thể hy vọng quyền năng đó bày tỏ cho ta thấy, là ở bên trong chúng ta như là một ảnh hưởng, một mệnh lệnh sai khiến chúng ta, để cư xử theo một đường lối nào đó. Và đây là điều chúng ta cảm thấy được bên trong chúng ta. Chắc hẳn rằng điều này phải làm chúng ta suy nghĩ? Trong trường hợp duy nhất mà bạn hy vọng tìm thấy câu trả lời, câu trả lời lại là xác dịnh, và trong những trường hợp khác, bạn không tìm thấy được câu trả lời, thì bạn lại thấy được lý do tại sao không. Giả thử có người nào đó hỏi tôi, khi thấy một người mặc đồng phục xanh đi dọc theo đường phát những gói giấy ở mỗi nhà, tại sao tôi nghĩ những gói đó là thư? Tôi trả lời, “bởi vì khi nào anh ta để gói giấy nhỏ tương tự như vậy cho tôi, thì tôi thấy là có thư trong đo”. Nếu người này phản đối. “Nhưng anh chưa bao giờ thấy được những bức thư kia” Tôi trả lời “Dĩ nhiên là chưa, và tôi cũng không hy vọng là tôi thấy được, vì những lá thư đó không để địa chỉ của tôi. Tôi giải thích về những gói tôi không được phép mở bằng những gói tôi được mở ra”. Vấn đề này cũng tương tự như vậy. Gói duy nhất tôi được phép mở ra là Con người, Khi tôi mở ra, nhất là khi tôi mở con người đặc biệt là chính tôi, tôi thấy rằng tôi không tự mình mà có, và có một luật lệ cai quản, và có ai đó hay sự vật nào đó muốn tôi cư xử theo một đường lối rõ rệt. Dĩ nhiên tôi không nghĩ rằng, khi tôi tìm vào trong một cục đá hay một thân cây tôi sẽ thấy bên trong cả hai giống nhau, cũng như tôi không nghĩ rằng những người trên cùng con đường tôi ở cũng nhận những lá thư giống như của tôi. Tôi biết rằng cục đá phải tuân theo sức hút của trọng lực, và trong khi người gởi thư kêu gọi tôi tuân theo luật của con người, Ngài cũng ép buộc cục đá tuân theo luật lệ đá của nó. Nhưng tôi biết rằng, có một người đã gởi những bức thư trong cả hai trường hợp, Một Đấng quyền năng đằng sau những dữ kiện, một Chủ tọa hay một Hướng đạo.
Đừng nghĩ rằng tôi đi quá nhanh. Tôi chưa đến trong vòng một trăm dặm của Đức Chúa Trời của Cơ Đốc giáo. Tôi chỉ đến phần có một Cái Gì Đó đều động vũ trụ, và cái gì đó ở trong như là một đạo luật, thúc giục tôi hành động đúng và làm tôi cảm thấy có trách nhiệm và khó chịu, khi tôi làm sai. Tôi nghĩ rằng chúng ta phải cho rằng cái gì đó giống tâm trí hơn là những gì khác ta biết - bởi vì cái gì khác mà ta biết là vật chất có thể ra lịnh được. Nhưng dĩ nhiên, cái gì đó không cần phải giống như một trí óc, và càng không cần phải giống như một người. Trong chương tới ta hãy xem ta tìm thêm được gì hơn nữa không. Nhưng hãy cẩn thận. Vài trăm năm gần đây có nhiều luận điệu nhẹ dạ về Thượng Đế. Đó không phải là những gì tôi đưa ra đây. Mng bạn đừng hiểu lầm.
Ghi chú
Để cho đoạn này ngắn khi phát thanh, tôi chỉ đề cập đến quan điểm Vật Chất, và quan điểm Từ Tôn Giáo. Nhưng để đầy đủ hơn, tôi phải đề cập đến quan điểm Dung Hòa, được gọi là lý thuyết Lực Sống hay là Tiến Hóa Sáng Tạo. Sự phân tích, dẫn giải, khôn khéo nhất là của Bernard Shaw và sâu xa là của Bergon. Những người theo quan điểm này cho rằng, những sự thay đổi nhỏ nhất, mà từ đó sự sống trên hành tinh này đã “tiến hóa”, từ sinh thể đơn sơ nhất đến Con Người, không phải do sự tình cờ, mà do bởi sự “tranh đấu” hay sự “đi theo một mục tiêu” của một Lực Sống. Khi người ta nói như vậy, ta phải hỏi rằng khi nói đến Lực Sống, họ có muốn nói điều đó có tâm trí hay không. Nếu có, thì cái “tâm linh mà tạo dựng nên sự sống và làm cho trở nên hoàn mỹ hơn” chính thật là Thượng Đế, và như vậy quan điểm vũ trụ của họ cũng giống y như quan điểm Tôn Giáo. Nếu họ không cho rằng lực sống đó là tâm linh, thì có nghĩa gì khi nói rằng có một cái gì đó không có tâm trí “tranh đấu”, hay có “mục đích”? Theo tôi, điều này là một ngõ bí của quan điểm của họ. Một lý do mà nhiều người tìm thấy thuyết Tiến Hóa Sáng Tạo rất là hấp dẫn là vì đức tin ở Thượng Đế theo thuyết này đem đến người ta nhiều sự tiện lợi và dễ chịu trong tâm linh mà không có một sự đòi hỏi khó chịu nào. Khi mà bạn cảm thấy mạnh khỏe, và trời thì quang đãng, và bạn không muốn tin rằng cả vũ trụ chỉ là một sự hòa hợp máy móc của các nguyên tử, thì thật là sung sướng khi có thể nghĩ đến Quyền Lực vĩ đại huyền bí này, đã tiếp tục qua bao nhiêu thế kỷ và vẫn còn, nâng bạn lên tột đỉnh cao. Mặt khác, nếu bạn muốn làm việc cẩu thả, thì Lực Sống này, vì chỉ là một lực mù quáng không trông thấy được, không có đạo đức và không lý trí, sẽ không bao giờ xen vào đời sống bạn, như là Đấng Thượng Đế hay gây rắc rối mà chúng ta đã học biết qua khi còn trẻ. Như vậy, lực sống giống như là một loài Thượng Đế được huấn luyện. Bạn có thể vặn lên khi bạn muốn, nhưng mà nó sẽ không làm phiền đến bạn. Nó có tất cả những sự rung động xao xuyến của tôn giáo mà không phải trả một giá cả nào. Phải chăng Lực Sống là thành quả to tát nhất của sự mơ mộng hão huyền mà thế gian chưa từng chứng kiến?

1. 5 CHÚNG TA CÓ LÝ DO ĐỂ THẤY BỨT RỨT
Tôi chấm dứt chương vừa rồi với cái ý tưởng là trong Luật Đạo Đức có một đấng nào đó, hay là một vật nào đó ở bên ngoài vũ trụ vật chất muốn tìm tới chúng ta. Và tôi đoán được là khi tôi đề cập đến điểm đó, một số các bạn sẽ thấy bực mình. Có thể bạn nghĩ tôi gạt bạn, là tôi đã cẩn thận che đậy, làm cho cái giống như là triết lý lại trở thành “tôn giáo nhảm nhí”. Bạn nghĩ rằng bạn sẵn sáng nghe tôi nói đến bao lâu cũng được, nếu tôi có điều gì để nói: Nhưng nếu điều đó chỉ là tôn giáo, thì ai cũng đã biết hết rồi: và bạn không thể vận đồng hồ ngược dòng thời gian. Nếu có ai nghĩ vậy, tôi có ba điều để nói với người đó.
Thứ nhất, là về việc kéo giây đồng hồ ngược thời gian. Bạn có nghĩ là tôi nói đùa không, nếu tôi nói là bạn có thể kéo giây đồng hồ lại cho đúng - và nếu đồng hồ sai, thì đó là điều nên làm? Nhưng tôi thà bỏ qua tất cả những ý tưởng về đồng hồ. Chúng ta ai cũng muốn tiến bộ. Nhưng tiến bộ có nghĩa là đến gần chổ bạn muốn đến. Và nếu bạn đã quẹo lầm đường, thì đi tới không giúp bạn đến nơi bạn muốn đến. Nếu bạn đi lầm đường, tiến bộ có nghĩa là đi trở lại con đường đúng và trong trường hợp đó, ai trở lại sớm nhất là người tiến bộ nhất. Ai trong chúng ta cũng biết điều này khi làm toán. Khi tôi làm toán cộng sai, nếu tôi càng nhận như vậy sớm hơn rồi bắt đầu trở lại, tôi sẽ làm đúng được sớm hơn. Cứng đầu và không nhận rằng mình lầm lỗi không phải là tiến bộ và tôi nghĩ rằng nếu bạn quan sát tình trạng, hiện giờ của thế giới. bạn sẽ thấy rằng con người đã mắc nhiều lỗi khá nặng. Chúng ta đang đi lầm đường. Và nếu vậy, chúng ta phải trở lại. Trở lại là cách nhanh chóng nhất để đi tới.
Thứ hai nữa, điều tôi đang bàn chưa thật sự trở thành “tôn giáo nhảm nhí”. Chúng ta chưa bàn đến Thượng Đế của bất cứ tôn giáo nào, đừng nói chi là Thượng Đế của một đạo đức đặc biệt gọi là Cơ Đốc. Ta chỉ mới đến phần có ai đó hay có vật gì đó đằng sau Luật Đạo Đức. Chúng ta chưa trích trừ Kinh Thánh hay nói về các Hội Thánh, chúng ta chỉ đang tự cố gắng tìm biết về Đấng này. Và tôi muốn bạn hiểu rõ ràng những gì ta tìm biết được làm chúng ta kinh ngạc. Chúng ta có hai chứng cớ về Đấng này. Một là vũ trụ Ngài đã tạo dựng. Nếu ta chỉ lấy chứng cớ này làm đầu mối, chúng ta chẳng những phải kết luận rằng Ngài là một nghệ sĩ đại tài (vì vũ trụ là một kỳ quan), nhưng mà còn rằng Ngài không có sự thương xót, và không phải là bạn của loài người (vì vũ trụ là một nơi nguy hiểm và khủng khiếp). Phần chứng cớ kia là Luật Đạo Đức mà Ngài đã đặt vào trí óc ta. Và phần này là chứng cớ tốt hơn, rõ rằng hơn phần kia, vì đây là tin tức từ bên trong. Bạn tìm biết về Thượng Đế bởi Luật Đạo Đức, hơn là từ vũ trụ tổng quát, cũng giống như bạn biết rõ về một người bằng cách nghe anh ta nói chuyện, hơn là bằng cách nhìn căn nhà anh ta xây. Bây giờ, từ chứng cớ thứ hai này chúng ta kết luận rằng Đấng ở sau vũ trụ rất để ý đến cách cư xử đúng đắn - công bình, không ích kỷ, can đảm, tin tưởng, thanh liêm và chân thật. Trong ý nghĩa đó, ta phải đồng ý với Cơ Đốc giáo, và một số những đạo khác, rằng Thượng Đế là “tốt lành”. Nhưng đừng đi quá nhanh - luật đạo đức không cho ta lý do để đề nghị rằng Thượng Đế “Tốt” trong cái nghĩa khoan dung, nhu nhược hay dễ thông cảm. Luật Đạo đức không có vẻ gì khoan dung đâu. Cứng rắn như đinh vậy. Luật Đạo đức bảo bạn phải làm đúng, và không cần biết để làm cho được, bạn phải chịu đau đớn, nguy hiểm hoặc khó khăn. Nếu Thượng Đế giống như Luật Đạo Đức, Ngài không nhu nhược đâu. Ở giai đoạn này không ích chi mà nói rằng khi bạn nói Thượng Đế “Tốt”, bạn muốn nói là Ngài có thể tha thứ, bạn đi nhanh quá. Chỉ một người mới có thể tha thứ. Và ta chưa đến giai đoạn một Thượng Đế có nhân cách - ta chỉ mới đến Thượng Đế là một sức mạnh, đằng sau Luật đạo đức và giống trí óc hơn là Giống bất cứ cái gì khác. Nhưng có thể văn không giống một Người chút nào. Nếu đó là một trí óc không có nhân cách, thì không có nghĩa lý gì để xin Đấng này nương tay, hoặc tha cho bạn, cũng như không có nghĩa lý gì khi bạn xin bản cửu chương tha cho bạn khi bạn làm toán sai. Thế nào bạn cũng có đáp số sai. Và cũng không có nghĩa gì hết khi nói rằng nếu có một Thượng Đế như vậy - một đấng tốt lành tuyệt đối mà không nhân cách - bạn không thích Ngài và cũng không thêm bận tâm về Ngài. Vì chính ra một phần của bạn theo phe Ngài và thực sự đồng ý với sự không tán thành của Ngài đối với sự tham lam, lường gạt và bóc lột của con người. Có lẽ bạn muốn Ngài cho trường hợp của bạn là ngoại lệ, tha thứ cho bạn lần này, nhưng tận đáy lòng bạn, bạn biết rằng trừ phi sức mạnh đằng sau vũ trụ luôn ghê tởm những lối cư xử như vậy, thì Ngài không thể được gọi là tốt được. Mặt khác, chúng ta biết rằng nếu có một quyền lực tốt lành tuyệt đối hiện hữu, chắc chắn là quyền lực đó, ghét bỏ hầu hết những gì chúng ta làm. Đó là tình cảnh khó khăn của chúng ta. Nếu vũ trụ không bởi một quyền lực nào đó tốt lành cai quản, những cố gắng của chúng ta cũng sẽ chỉ vô vọng mà thôi. Nhưng nếu vũ trụ được cai quản bởi một quyền lực tốt lành tuyệt đối, mỗi ngày ta là kẻ thù của quyền lực tốt lành đó, và ngài mai cũng sẽ chẳng hơn gì, và vì vậy tình trạng của chúng ta cũng vô vọng nốt. Ta không thể bỏ đấng này qua một bên, ta cũng không thể gần đấng này được. Thượng Đế là Đấng an ủi duy nhất, Ngài cũng là Đấng đáng sợ. Đấng mà ta cần nhất và cũng là Đấng mà ta muốn trốn tránh nhất - Ngài là đồng minh duy nhất ta có thể nhờ cậy, và ta đã trở thành kẻ thù của Ngài. Nhiều người nói như thể nhìn thẳng vào mắt của đấng tốt lành tuyệt đối là vui lắm. Họ cần phải nghĩ lại Họ chỉ đang đùa với tôn giáo. Đấng tốt lành thì hoặc là cái gì an toàn nhất hay là cái gì nguy hiểm nhất - tùy theo phản ửng của bạn. Và ta đã phản ứng sai lầm.
Bây giờ đến điểm thứ ba của tôi. Khi tôi chọn con dường lòng dòng để đến điểm chính yếu, không phải tôi muốn gạt gẫm bạn đâu. Tôi có lý do và lý do đó là Cơ Đốc giáo không có nghĩa lý gì hết cho đến khi bạn đối diện với những gì đang diễn tả. Cơ Đốc giáo khuyên người ta ăn năn và hứa sự tha tội. Vì vậy, theo tôi biết Cơ Đốc giáo không có gì để nói với những kẻ không nghĩ là họ cần được tha tội. Chỉ khi nào bạn nhìn nhận rằng có một luật đạo đức thật sự, và một sức mạnh đằng sau luật ấy, và bạn bè đã bẻ gãy luật này, gây hiềm khích với sức mạnh đó - chỉ khi nào nhìn nhận tất cả những điều này, thì lúc đó Cơ Đốc giáo bắt đầu nói chuyện với bạn. Khi bạn biết rằng bạn bịnh, bạn sẽ nghe lời bác sĩ. Khi bạn nhìn nhận rằng tình trạng của con người thật gần như tuyệt vọng, bạn sẽ bắt đầu hiểu những người Cơ Đốc đang nói gì. Họ giải thích tại sao ta lại lâm vào tình cảnh hiện tại, ghét bỏ sự tốt lành mà cùng một lúc yêu mến sự tốt lành. Họ giải thích tại sao Thượng Đế có thể có bộ óc không có nhân tính đằng sau luật đạo đức mà cũng là một Đấng đầy nhân tính. Họ cho bạn biết là những đòi hỏi của Luật đạo đức này, mà bạn và tôi không thể thỏa mãn được - đã được thỏa mãn thay cho chúng ta bằng cách nào, và Thượng Đế đã trở thành người như thế nào để giúp đỡ con người khỏi sự thịnh nộ của Ngài. Đây là câu chuyện xưa lắm, và nếu bạn muốn biết rõ hơn bạn tìm hỏi những người có thẩm quyền kể cho bạn nghe, hơn là tôi. Tất cả những gì tôi làm là tôi muốn người ta đối diện với sự thật - tìm hiểu những câu hỏi mà Cơ Đốc giáo cho rằng có câu trả lời - và đây là những sự thật đáng sợ. Tôi ước là tôi có thể nói những gì dễ hơn. Nhưng tôi phải nói những gì tôi nghĩ là đúng. Dĩ nhiên tôi đồng ý rằng Cơ Đốc giáo là cái gì an ủi vô cùng về lâu về dài. Nhưng Cơ Đốc giáo không bắt đầu bằng sự an ủi, ngược lại bắt đầu bằng sự khiếp đảm như tôi diễn tả và không ích lợi gì hết, nếu ta đi thẳng đến sự an ủi, mà không qua sự khiếp đảm. Trong tôn giáo, cũng như trong chiến tranh, hay bất cứ vấn đề nào khác, sự an ủi là điều mà ta không thể có được bằng cách tìm kiếm chính nó. Nếu bạn muốn tìm lẽ thật, có thể sau rốt bạn sẽ tìm sự an ủi. Nếu bạn chỉ muốn tìm sự an ủi, bạn sẽ không tìm thấy được sự an ủi, mà cũng không tìm được lẽ thật - có chăng là những gì như bong bóng và ước mơ hão huyền để rồi cuối cùng đi đến sự tuyệt vọng mà thôi. Phần đông chúng ta đã thấy những lầm lẫn về các ý nghĩ hão huyền về chính trị quốc tế trong thời tiền chiến. Đây là lúc chúng ta có thái độ như vậy đối với vấn đề tôn giáo.


Niềm Tin Cơ Đốc
2.1 NHỮNG Ý NIỆM KHÁC NHAU VỀ THƯỢNG ĐẾ
Tôi được mời để nói cho quí vị biết về những gì mà Cơ Đốc giáo tin, và tôi sẽ bắt đầu bằng cách cho quí vị biết những điều Cơ Đốc nhân không cần phải tin. Nếu bạn là một Cơ Đốc nhân, bạn không cần phải tin rằng tất cả những tôn giáo khác đều sai lầm hết cả. Nếu bạn là người không có tín ngưỡng, có lẽ bạn tin rằng mọi tôn giáo trên thế gian này chỉ là một lầm lẫn lớn. Nếu bạn là một Cơ Đốc nhân, bạn có thể nghĩ rằng tất cả mọi tôn giáo. Dù là tôn giáo kỳ dị nhất, đều chứa đựng một chút nào đó của lẽ thật. Khi tôi còn là một người không có tín ngưỡng, tôi nghĩ rằng phần lớn nhân loại đều nghĩ sai về câu hỏi đáng cho họ suy gẫm nhất; khi trở thành Cơ Đốc nhân tôi có cái nhìn rộng rãi hơn. Nhưng Cơ Đốc nhân mà có quan niệm là Cơ Đốc giáo đúng, khác với tất cả mọi tôn giáo khác và những tôn giáo này đều sai, là một điều dĩ nhiên. Giống như trong toán học - một bài toán cộng chỉ có thể có một con số trả lời đúng, tất cả các con số trả lời khác đều sai, nhưng trong những số sai đó có nhiều cố gắng đúng hơn những số khác.
Đa số con người tin tưởng ở một Đấng hoặc các thần nào đó, và thiểu số còn lại không tin gì hết. Ở điểm này Cơ Đốc giáo cũng xếp hàng với đa số - như là Cổ Hy Lạp, Cổ La Mã, những người dã man tân thời, những người theo chủ nghĩa Stoics, Platonists, Hindus, Hồi giáo.v.v...đối lại với những người chủ nghĩa vật chất Tây Âu.
Bây giờ, tôi đi đến một phân loại lớn khác. Có thể chia ra những người tin ở Thượng Đế tùy thuộc Đấng họ tin tưởng. Có hai ý tưởng rất khác nhau về đề tài này. Một là ý tưởng cho rằng Thượng Đế vượt quá thiện và ác. Loài người chúng ta cho một điều nào đó là thiện và một điều nào đó là ác. Nhưng có người cho rằng, đó chỉ là quan điểm của con người mà thôi. Họ nghĩ rằng khi càng khôn ngoan, con người càng không cho một điều nào đó thiện hoặc ác một cách rõ rệt, mà một điều gì đó có thể cùng là thiện theo một chiều hướng và ác theo một chiều hướng khác. Và kết quả của lý luận này là trước khi ta đi đến ý tưởng về thần thánh xa vời, sự khác biệt thiện ác sẽ không còn nữa. Chúng ta gọi ung thư là ác vì ung thư giết người, nhưng lý luận như vậy có nghĩa là ta có thể gọi nhà giải phẩu ác vì ông ta giết ung thư. Tất cả đều tùy thuộc vào cái nhìn mà thôi. Ý tưởng thứ hai, đối nghịch lại ý tưởng trên, thì cho rằng Thượng Đế dĩ nhiên phải “thiện” hay “công bình”, là một Đấng chọn điều Ngài muốn chọn, một Đấng yêu thương tình yêu và ghét bỏ sự đáng ghét, một Đấng muốn chúng ta cư xử theo một chiều hướng nào đó rõ ràng. Quan điểm thứ nhất, quan điểm cho rằng Thượng Đế vượt quá thiện ác và được gọi là Phiếm thần Luận - Người có quan điểm này là một triết gia đại tài, người Prussian, tên là Hegel, và theo tôi được biết, người Hindus cũng theo thuyết này. Người Do Thái, người theo Hồi giáo và Cơ Đốc nhân theo quan điểm thứ hai.
Ngoài sự khác biệt vừa kể, còn có một sự khác biệt nữa giữa quan điểm về Thượng Đế của Phiếm Thần Giáo và Cơ Đốc Giáo. Người theo Phiếm Thần giáo nói chung tin rằng Thượng Đế làm cho vũ trụ hoạt động, giống như bạn hoạt động cơ thể bạn: và vũ trụ hầu như là Thượng Đế cho nên nếu không có vũ trụ thì không có Thượng Đế, và bất cứ điều gì bạn tìm thấy trong vũ trụ là một phần của Thượng Đế. Ý tưởng của Cơ Đốc giáo thì khác hẳn. Cơ Đốc nhân nghĩ rằng Thượng Đế sáng tạo ra vũ trụ - giống như người vẽ một bức tranh hay sáng tác một âm điệu. Người họa sĩ không phải là bức tranh và không chết nếu bức tranh bị phá hủy, Bạn có thể nói “họa sĩ đã để chính mình thật nhiều vào bức tranh” nhưng ý bạn chỉ muốn nói là từ đầu óc họa sĩ đã nảy ra tất cả những vẻ đẹp và sự sáng chế. Sự khéo léo của họa sĩ thể hiện qua bức tranh không giống như là sự khéo léo trong đầu óc hay là sự khéo tay của họa sĩ.. Tôi hy vọng bạn thấy được là sự khác nhau này giữa Phiếm Thần Giáo và Cơ Đốc giáo có liên hệ với sự khác nhau đã kể trên. Nếu bạn không thấy được sự quan trọng của sự khác biệt giữa “ Thiện và ác” thì rất là dễ để cho rằng bất cứ cái gì trong đời này cũng là một phần của Thượng Đế. Nhưng dĩ nhiên nếu bạn nghĩ về một cái gì đó thật là xấu, và Thượng Đế là thật sự tốt lành, thì bạn không thể lý luận như vậy được. Bạn phải nghĩ rằng Thượng Đế không thuộc về vũ trụ, và nhiều điều ta tìm thấy trong vũ trụ là trái với ý Ngài. Đương đầu với ung thư, hay một cái xóm ẩm thấp bẩn thỉu, người thuộc Phiếm Thần giáo có thể nói “Nếu nhìn qua cương vị thần tính, bạn sẽ thấy đó cũng là Thượng Đế” Người Cơ Đốc trả lời “Đừng nói chuyện vô lý” Vì Cơ Đốc giáo là một tôn giáo chiến đấu. Cơ Đốc giáo tin rằng Thượng Đế tạo dựng vũ trụ. nghĩa là không gian và thời gian, nóng và lạnh, tất cả màu sắc và mùi vị, tất cả thú vật và cây cỏ, là những gì do Thượng Đế “tạo ra bởi đầu óc của Ngài”, như một người đặt ra một câu chuyện. Cơ Đốc giáo cũng nghĩ rằng có điều gì sai lạc trong thế giới mà Thượng Đế đã tạo dựng và Ngài nhấn mạnh một cách rõ ràng, chúng ta phải làm sao cho đúng trở lại.
Và dĩ nhiên này nêu ra một câu hỏi quan trọng. Nếu một Thượng Đế tốt lành tạo dựng vũ trụ, tại sao vũ trụ lại đi sai lạc? Trải qua nhiều năm, tôi đã không thèm nghe câu trả lời của Cơ Đốc giáo cho câu hỏi này, vì tôi cảm thấy rằng “dù bạn có nói gì đi nữa và dù lý luận của bạn có hay ho đến thế nào đi nữa, không phải giản dị và dễ dàng hơn là để nói rằng vũ trụ không do một Đấng quyền năng không ngoan sáng tạo hay sao? Phải chăng lý luận của bạn là một cố gắng phức tạp để tránh những điều hiển nhiên?” Nhưng cảm nghĩ của tôi lại đưa đến một sự khó khăn khác.
Lý luận chống đối Thượng Đế của tôi do vũ trụ này sao có vẻ ác độc và bất công quá. Nhưng làm sao tôi có ý tưởng công bình , hay không công bình ? Một người không gọi một đường là cong quẹo, trừ khi anh ta có ý niệm về một đường thẳng. Tôi so sánh vũ trụ này với cái gì khi tôi cho vũ trụ này bất công? Nếu cả vở kịch đều không ra gì và không có nghĩa gì, nghĩa là từ A đến Z đều như vậy, thì tại sao tôi, là một phần của vở kịch, lại chống đối mãnh liệt như vậy? Một người cảm thấy ướt khi té xuống nước, vì con người không phải là loài sống dưới nước còn cá sẽ chẳng thấy ước đâu. Dĩ nhiên tôi cũng có thể bỏ qua ý tưởng về vấn đề công bình của tôi bằng cách cho rằng nó chỉ là ý tưởng riêng tư của tôi mà thôi. Nhưng nếu như vậy, thì lý luận của tôi tùy thuộc vào lý lẽ là vũ trụ này không công bình. Vì lý luận của tôi tùy thuộc vào lý lẽ là vũ trụ không làm thỏa mãn những ý nghĩ riêng tư của tôi. Vậy nên, trong chính cái lý luận để cố gắng chứng minh rằng không có Thượng Đế - nói một cách khác, mọi sự thể đều vô nghĩa - tôi thấy tôi bị bắt buộc phải chấp nhận rằng một phần của sự thể - đó là ý tưởng về sự công bình của tôi - lại có đầy ý nghĩa. Kết quả là tư tưởng vô thần thật ra quá giản dị. Nếu cả vũ trụ không có ý nghĩa gì hết thì không bao giờ ta biết là nó không có ý nghĩa; giống như nếu không có ánh sáng trong vũ trụ, và vì vậy, không có sinh vật nào có mắt, ta không bao giờ biết tăm tối là gì. Tăm tối sẽ không có ý nghĩa chi hết.
2.2 CUỘC XÂM LĂNG
Thế nên, quan điểm vô thần giản dị quá. Tôi cho bạn biết một quan điểm khác cũng giản dị như vậy. Quan điểm này tôi gọi là Cơ Đốc giáo - và nước, là một quan điểm cho rằng, rất giản dị rằng: Có một Thượng Đế tốt lành trên thiên đàng và mọi sự đều tốt dẹp - bỏ qua hết những giáo lý khó khăn và khủng khiếp về tội lỗi, về hỏa ngục và ma quỷ và sự cứu rỗi. Cả hai quan điểm này đều là triết lý của thiếu niên.
Một tôn giáo giản dị và tầm thường thì không đáng gì hết. Vì thật ra, những gì thực sự xảy ra lại không giản dị chút nào. Có vẻ giản dị, nhưng không đâu. Cái bàn tôi đang ngồi đây trông có vẻ giản dị: nhưng nếu hỏi một khoa học gia xem cái bàn làm bằng gì - thì là đủ mọi điều về nguyên tử, ánh sáng phản chiếu từ chiếc bàn và đập vào mắt tôi, rồi ánh sáng liên hệ với thần kinh thị giác, và óc tôi - và dĩ nhiên bạn cũng sẽ thấy rằng đề tài “thấy cái bàn” dẫn bạn đến nhiều chuyện bí ẩn rắc rối khác mà có thể không bao giờ chấm dứt được. Một đứa trẻ cầu nguyện, lời cầu nguyện trẻ con có vẻ giản dị thật. Và nếu bạn hài lòng mà dừng lại ở đó, rất tốt. Nhưng nếu không - và trong thế giới tân tiến này, thường thì không nếu bạn muốn đi tới và tìm xem những gì thực sự xảy ra, thì bạn phải chuẩn bị để đối phó với những cái khó khăn. Nếu chúng hỏi về những điều khó khăn, rồi than rằng điều đó không giản dị, thì ngớ ngẫn thật.
Nhưng thường thì người có thái độ ngớ ngẫn này lại không phải ngớ ngẫn thật đâu, mà bằng ý thức hay vô thức, họ muốn hủy diệt Cơ Đốc giáo. Họ đưa ra một Cơ Đốc giáo thích hợp cho đứa trẻ sáu tuổi, rồi lấy đó làm mục tiêu để tấn công. Khi bạn cố gắng giải thích giáo lý Cơ Đốc giáo mà một người lớn dược hướng dẫn để tin thì họ lại than phiền rằng bạn làm cho họ điên đầu, rằng đâu có gì rắc rối như vậy, và nếu có một Thượng Đế thật, họ tin chắc rằng Ngài sẽ làm tôn giáo giản dị, bởi vì giản dị thì tốt lắm...Bạn phải cẩn thận đề phòng những người này, vì họ đổi ý từng phút, và bạn chỉ mất thì giờ vô ích mà thôi. Hãy chú ý đến điểm họ bảo là Thượng Đế làm “tôn giáo giản dị” giống như “tôn giáo” là cái gì đó Thượng Đế phát minh ra, mà không có khải thị của Ngài cho chúng ta biết về những sự thật không đổi dời về tính chất của Ngài.
Theo kinh nghiệm của tôi thì sự thật, ngoài đặc tính rắc rối ra lại còn kỳ dị nữa. Sự thật không gọn gàng, không hiển nhiên, không như bạn dự đoán. Thí dụ một khi bạn biết có trái đất và những hành tinh khác xoay quanh mặt trời, có thể bạn đoán một cách tự động rằng những hành tinh theo một định luật nào đó phù hợp nhau - Thí dụ tất cả đều cách khoảng giống nhau, hoặc đều lớn bằng nhau, hoặc lớn dần hay nhỏ dần khi càng đi xa mặt trời. Thật ra, bạn không tìm một điều hoặc lý do mà ta có thể thấy được về hình thể hay khoảng cách như vậy: Vài hành tinh có một mặt trăng một hành tinh có bốn mặt trăng, một hành tinh có hai, vài hành tinh, không có măt trăng, và một hành tinh có một vòng ngoài.
Thật ra sự thật là những gì bạn không đoán biết trước được. Đây là một trong những lý do làm tôi có niềm tin Cơ Đốc. Đó là một tôn giáo mà bạn không đoán trước được. Nếu Cơ Đốc giáo giới thiệu với chúng ta một vũ trụ mà chúng ta vẫn hay nghĩ tới thì tôi nghĩ rằng chúng ta bịa nó ra. Nhưng thật ra nó không có gì để người ta có thể nghĩ là ai đã bịa ra. Trong Cơ Đốc giáo có cái gì là lạ, mà những lẽ thật vẫn thường chứa đựng. Vậy ta nên bỏ những triết lý thiếu niên - những câu trả lời quá giản dị. Vấn đề ở đây không giản dị, và câu trả lời cũng sẽ k hông giản dị đâu.
Vấn đề là gì? Một vũ trụ chứa dựng những thứ xấu xa và không nghĩa lý, nhưng cũng có những sinh vật như chúng ta, là những người biết là nó xấu xa và không nghĩa lý gì hết. Chỉ có hai quan điểm để đối diện với tất cả các sự thật đó. Một là quan điểm Cơ Đốc giáo, cho rằng đây là một thế giới tốt lành đi sai lạc, và vẫn còn giữ những kỷ niệm về những gì nó nên có. Quan điểm kia gọi là thuyết Nhị Nguyên Luận. Thuyết này cho rằng có hai quyền năng đồng nhau và độc lập nhau, là ở đằng sau mọi thứ, một quyền năng là thiện và quyền năng là ác. Và vũ trụ này là chiến trường mà họ đấu nhau không dứt. Theo ý riêng tôi, sau Cơ Đốc giáo, thuyết Nhị Nguyên Luận là thuyết trưởng thành và có lý nhất. Nhưng thuyết này lại có một cái sai.
Theo thuyết này, hai quyền năng thiện và ác phải độc lập nhau. Cả hai đều hiện hữu từ lúc ban đầu. Đấng này không tạo ra đấng kia, và không đấng nào có quyền tự gọi mình là Thượng Đế. Có thể mỗi bên đều nghĩ mình là thiện và phía kia là ác. Một bên thích sự đáng ghét và ác độc, bên kia thích sự tốt lành và thương xót, và mỗi bên đều có lý của mình. Bây giờ khi ta gọi một bên là Thiện một bên là Ac, chúng ta có ý nói gì? Một là ta chỉ muốn nói ta thích bên này hơn bên kia- như thích rượu bia hơn nước táo - hai là ta nói rằng không cần biết hai đấng ấy nghĩ gì, và dù ta có thích đấng nào đi nữa, một trong hai đấng ấy nghĩ gì, và dù ta có thích đáng nào đi nữa, một trong hai đấng này nghĩ sai và lầm lẫn khi cho chính mình là thiện. Nếu chúng ta muốn nói rằng chúng ta thích đấng đầu tiên, thì chúng ta không cần dề cập đến thiện ác chi nữa. Vì thiện có nghĩa là cái chúng ta chọn, mà không cần biết chúng ta thích cái gì vào lúc nào. Nếu “ thiện” có nghĩa giản dị là đi theo phía chúng ta thích, mà không có lý do chi hết thì thiện không đáng gọi là thiện nữa. Vì vậy ta phải có ý cho rằng một trong hai quyền năng là sai, và quyền năng còn lại là đúng.
Nhưng ngay khi bạn nói như vậy, bạn lại đặt trong vũ trụ một đấng khác ngoài hai đấng kể trên: Một luật lệ hay tiêu chuẩn, hay điều lệvề điều thiện mà một trong hai quyền năng tuân theo và phía bên kia không tuân theo. Nhưng bởi vì hai quyền năng nầy được đoán xét bởi tiêu chuẩn nầy, cho nên tiêu chuẩn này, hay là Đấng tạo nên tiêu chuẩn này cao xa hơn cả hai đấng, và Ngài là Thượng Đế thật sự. Như vậy, thật ra khi chúng ta gọi họ là thiện và ác thì có nghĩa là một đấng có mối liên hệ đúng với Thượng Đế và đấng kia thì có mối liên lạc sai với Ngài
Điểm này có thể được giải thích một cách khác. Nếu thuyết Nhị Nguyên Luận đúng, thì ông Ac là ông thích điều ác thật. Nhưng trên thực tế chúng ta không biết có ai thích làm điều ác chỉ vì đó là điều ác. Cái gần sự ác nhất mà ta có thể có được là sự tàn nhẫn. Nhưng ở đời con người tàn nhẫn vì hai lý do: một là họ bạo dân, có nghĩa là họ có tính dục hư hỏng (sai lạc) làm cho sự tàn nhẫn đối với họ là một khóai lạc: hai là để họ được việc gì đó, như tiền bạc, quyền thế, hay sự an toàn. Nhưng thú vui, tiền bạc, quyền thế và sự an toàn nói chung đều những cái tốt. Cái ác là đeo đuổi những điều này một cách sai lầm hay quá độ. Dĩ nhiên, tôi không muốn nói những người làm những chuyện kể trên, không phải là những người ác độc thậm tệ. Tôi chỉ muốn nói là khi bạn xem xét sự ác độc, bạn sẽ thấy nó có nghĩa là đeo đuổi cái gì tốt lành, nhưng theo đường hướng sai lầm Bạn có thể tốt cho chính sự tốt lành: Bạn không cảm thấy hiền lành là đúng, nhưng không ai làm một chuyện ác độc vì chuyện ác độc là sai, mà chỉ vì sự ác độc gây vui thú, hay lợi ích cho anh ta. Nói một cách khác, sự ác độc không thể thành công vì nó ác, hiểu theo cái nghĩa điều thiện là thiện. Như vậy điều thiện có nghĩa là chính nó: còn điều ác là điều thiện mà bị hư hỏng đi. Nhưng trước hết phải có điều thiện rồi nó mới bị hư. Chúng ta gọi tính bạo dâm là một tính dục hư hỏng; nhưng bạn phải có ý tưởng về tính dục bình thường, trước khi bạn có thể bàn về tình dục hư hỏng, và bạn có thể biết cái nào là hư hỏng, vì bạn chỉ giải thích được cái hư hỏng từ cái bình thường, chứ không giải thích cái bình thường từ cái hư hỏng. Vậy nên cho rằng Ông Ác đồng vai vế với Ông Thiện, yêu thích sự ác giống như ông Thiện yêu thích điều thiện, thì không đúng. Để là kẻ ác, ông ta phải đã ham thích điều thiện, nhưng đeo đuổi một cách sai lầm: Ông ta cũng có những rung động tốt lành lúc đầu để rồi sau đó mới làm hư hỏng đi được. Nhưng nếu ông ta ác độc, ông ta không thể tự cung cấp cho chính mình những điều thiện, để ham muốn hay những rung dộng tốt lành để làm hư hỏng. Ông ta phải nhận lấy hai điều này từ ông Thiện. Và nếu vậy, ông ta không phải độc lập. Ông ta là một phần của thế giới ông Thiện, hoặc là ông ta được tạo dựng bởi ông Thiện hoặc bởi Đấng nào đó cao hơn cả hai.
Giải thích một cách giản dị hơn nữa. Ông ác phải hiện hữu và có sự khôn ngoan và ý chí để thực hiện sự ác độc. Nhưng sự hiện hữu, khôn ngoan và ý chí là những gì tốt lành. Vì vậy, ông ta phải nhận lấy những điều này từ ông Thiện để thực hiện sự ác độc không thôi mà ông ta phải vay mượn, hoặc ăn cắp từ đối thủ của mình. Bây giờ, bạn cố bắt đầu thấy tại sao Cơ Đốc giáo luôn luôn bảo rằng ma quỉ là thiên sứ sa ngã không? Đó là sự chấp nhận rằng thật sự ma quỷ là kẻ ăn nhờ chứ không phải có từ nguyên thủy. Quyền năng giúp cho ma quỷ tiếp tục hành động là quyền năng do sự tốt lành mà có. Những đức tính dùng để giúp một người xấu thi hành được sự xấu xa của mình một cách hiệu lực, lại là những đức tính tốt: tính quả quyết, khéo léo, hình dáng đẹp đẽ, và chính sự hiện hữu. Vì vậy, thuyết Nhị Nguyên Luận không đứng vững được.
Nhưng tôi phải nhận rằng Cơ Đốc giáo chính thức (khác với Cơ Đốc giáo - với Nước kể trên) gần với thuyết Nhị Nguyên Luận hơn nhiều người nghĩ. Một trong những điều làm tôi ngạc nhiên khi tôi bắt đầu đọc Tân Ước một cách nghiêm trọng là Tân ước đề cập đến sự hiện diện trong vũ trụ của một quyền năng đen tối, một thần linh ma qủy dữ dội, là Quyền năng đằng sau sự chết chóc, bịnh tật, và tội lỗi. Sự khác biệt với Nhị Nguyên Luận là Cơ Đốc giáo cho rằng Quyền Năng đen tối này là do Thượng Đế tạo dựng, khi được tạo ra thì tốt lành, rồi đi lầm lạc. Cơ Đốc giáo đồng ý với thuyết Nhị Nguyên Luận là vũ trụ này đang có chiến tranh. Nhưng Cơ Đốc giáo không nghĩ đây là cuộc chiến tranh giữa những quyền năng độc lập nhau. Cơ Đốc giáo nghĩ đây là nội chiến, một cuộc bạo động, và chúng ta đang sống trong một phần đất của vũ trụ đang bị bọn phiếm loạn chiếm đóng.
Thế giới này chính là phần đất giặc đang chiếm đóng. Cơ Đốc giáo là câu chuyện về vị vua hợp pháp đã đổ bộ, bạn cũng có thể nói là đổ bộ một cách giả trang, và đang kêu gọi chúng ta góp phần trong chiến dịch phá hoại. Khi bạn đi nhà thờ là bạn bắt tin tức bị mật của phe bạn: đó là lýdo mà kẻ thù rất là lo ngại, tìm cách ngăn cản cho chúng ta đừng đi. Kẻ thù ngăn cản ta bằng cách dùng tính khoe khoang, sự lười biếng và tính quá để ý đến trí thức, địa vị của chúng ta. Tôi biết có người hỏi tôi: “Ông thực sự muốn giới thiệu ông bạn cũ của chúng ta, là ma quỉ (Sa-tan) vào thời đại này, với cả móng vuốt và sừng hay sao? Điều này có liên can gì đến thời đại này thì tôi không được viết. Và tôi cũng không nhứt thiết về móng vuốt với sừng. Nhưng trên phương diện khác câu trả lời của tôi là: “Vâng, thực vậy” Tôi không biết gì về hình dáng của hắn ta. Nếu có ai thực tình muốn biết về hắn nhiều hơn, tôi muốn nói với người đó: “Đừng lo, nếu anh thực sự muốn biết, thì anh sẽ biết. Anh có thích thúc không khi anh biết, là một chuyện khác”.

2. 3 MỘT CÁCH GIẢI THÍCH KHÁC ĐÁNG SỢ
Vậy thì Cơ Đốc nhân tin rằng có một quyền năng đen tối hiện đang tự xưng là Vua Chúa của thế gian này. Và dĩ nhiên điều này đưa ra nhiều vấn đề. Tình trạng như vậy có đúng theo ý muốn Thượng Đế hay không? Nếu đúng thì Ngài phải làĐấng rất kỳ lạ: Vì nếu không, sao lại có chuyện gì xảy ra ngược lại ý muốn của một Đấng có quyền năng tuyệt đối.
Nhưng bất cứ ai có quyền hành đều biết một chuyện có thể xảy ra theo ý mình trên một phương diện và không theo ý mình trên một phương diện khác. Một bà mẹ có thể nói với những đứa con của mình rất hữu lý rằng: “Má sẽ không dọn phòng học của các con mỗi đêm nữa. Các con phải tự làm sao giữ cho nó sạch sẽ” Một đêm kia bà vào phòng, thấy con gấu và bình mực, và sách văn phạm Pháp văn đều nằm trong lò sưởi. Điều này trái ý bà muốn. Bà rất muốn các con bà sạch sẽ gọn gàng. Nhưng trên một phương diện khác, ý ba cũng là để các con bà có tự do mà bề bộn. Ở bất cứ một quân đội nào, nghiệp đoàn nào, trường hợp nào cũng vậy. Bạn giao một việc gì đó rồi để tùy ý người khác làm, nhưng rồi phân nửa một số người không thèm làm. Đó không phải là ý muốn của bạn nhưng ý đầu tiên của bạn làm sao chuyện đó có thể xảy ra.
Có thể ở trong vũ trụ cũng giống vậy. Đức Chúa Trời tạo dựng những sinh vật có tự do ý chí. Có nghĩa là những sinh vật này có thể đi đúng hay sai. Nhiều người nghĩ rằng họ có thể tưởng tượng ra những sinh vật có tự do nhưng không thể nào đi sai; tôi không tưởng tượng được như vậy. Nếu một sinh vật có tự do để làm thiện, nó cũng có tự do để làm ác. Và tự do ý chí là điều đã làm những xấu xa ác độc có thể xảy ra. Tại sao Thượng Đế lại cho sinh vật có tự do ý chí? Bởi vì, tự do ý chí, mặc dù có thể tạo ra sự xấu xa ác dộc, đó cũng là điều duy nhất làm cho tình yêu thương hay điều thiện, hay sự vui mừng, đáng để mà có. Vũ trụ đầy những người máy - nhưng sinh vật giống như máy móc - không đáng được tạo dựng. Sự vui mừng mà Thượng Đế muốn cho những sinh vật cao đẳng Ngài tạo dựng có được, là sự vui mừng để có tự do, tự ý liên kết với Ngài, và cùng với nhau trong tình yêu vui mừng tột đỉnh, mà tình yêu nóng cháy giữa một người đàn ông và một người đàn bà trên trái đất này chỉ là sửa pha nước khi đem so sánh mà thôi. Để được như vậy những sinh vât này phải có sự tự do.
Dĩ nhiên Đức Chúa Trời biết là cái gì sẽ xảy ra nếu họ sử dụng sự tự do của họ không đúng chổ; rõ ràng Ngài đã thấy là đáng để thử nghiệm. Có lẽ chúng ta không đồng ý với Ngài. Nhưng k hông đồng ý với Ngài cũng có điều khó khăn. Ngài là nguồn cội của quyền năng lý lụân của chúng ta; ta không thể đúng và Ngài sai, cũng giống như giòng nước không thể dâng cao hơn nguồn. Khi bạn bàn cãi chống với Ngài, là bạn bàn cãi chống với chính quyền năng làm bạn có thể bàn cãi được, cũng giống như chặt đi nhánh cây bạn đang ngồi. Nếu Thượng Đế nghĩ rằng tình trạng chiến tranh hiện tại trong vũ trụ là giá đáng để trả tự do ý chí - nghĩa là tạo dựng ra một thế giới sống động, trong đó những sinh vật có thể làm điều thiện, hay điều ác hại, hơn là một thế giới đồ chơi, chỉ di động khi Ngài giựt dây - thì chúng ta cũng nên nghĩ rằng đáng giá thật đấy.
Khi chúng ta đã hiểu về tự do ý chí, chúng ta sẽ thấy tại sao rất là buồn cười khi hỏi rằng, như có người một lần đã hỏi tôi: “Tại sao Thượng Đế lại tạo dựng sinh vật bằng giống gì mà xấu xí đến đổi phải đi con đường sai lầm?” Sinh vật được làm bằng chất tốt hơn - khôn ngoan hơn, mạnh mẽ hơn, tự do hơn - thì sẽ tốt hơn nếu đi đường đúng, nhưng sẽ tệ hại hơn nếu đi sai. Con bò không thể tốt nhiều hay xấu nhiều; con chó có thể tốt hơn hay xấu hơn; đứa trẻ càng tốt hơn hay xấu hơn thế; một người thường tốt hay xấu hơn một bực nữa; một người có biệt tài hơn một bực nữa; và một người siêu phàm thì tốt nhất, hay tệ nhất.
Quyền năng đen tối đã đi sai lầm thế nào? Đây là câu hỏi mà con người không thể nào trả lời chắc chắn được. Tuy nhiên dựa vào kinh nghiệm của chúng ta khi đi sai lầm, chúng ta có thể đoán được. Lúc mà ta có bản ngã là lúc ta đặt mình lên trên hết - muốn làm trọng tâm - hay thực sự là muốn làm Thượng Đế. Đó là tội lỗi của ma quỉ (Sa-tan): và đó là tội lỗi mà hắn đã dạy cho loài người. Nhiều người nghĩ rằng sự sa ngã của con người chắc là do tính dục mà ra, nhưng đây là sự lầm lẫn. (Câu chuyện trong Sáng thế ký cho thấy rằng những sự sa ngã về tính dục của chúng ta xảy tiếp theo sự sa ngã ban đầu, và là hậu quả chứ không phải là nguyên nhân ). Điều mà Sa-tan gieo vào đầu của tổ tiên của chúng ta, là ý tưởng họ có thể “trở thành thần” - có thể tự cai quản lấy chính mình giống như là họ đã tự tạo dựng lấy chính họ - tự làm chủ lấy - tạo ra một hạnh phúc cho chính họ ngoài Thượng Đế và xa cách Ngài. Và từ cái gắng sức vô vọng đó chúng ta có những cái gọi là lịch sử loài người; tiền bạc, nghèo khó, tham vọng, chiến tranh, mãi dâm, giai cấp, đế quốc, nô lệ, một câu chuyện dài khủng khiếp của loài người trong cố gắng đi tìm cái gì đó ngoài Thượng Đế là Đấng làm con người hạnh phúc được.
Lý do tại sao con người không thành công được như thế này. Thượng Đế tạo dựng chúng ta, tạo chúng ta giống như một người chế tạo một cái máy. Chiếc xe được chế ra để chạy bằng xăng, thì nó khó chạy khi dùng bằng chất gì khác. Bây giờ, Thượng Đế chế tạo ra cái máy con người để chạy bằng chính Ngài.
Chính Ngài là nhiên liệu mà tâm linh chúng ta phải dùng để chạy, hay là thức ăn mà tâm linh chúng ta dùng để nuôi sống. Không có gì khác hơn được. Vì vậy, đòi hỏi Thượng Đế làm cho chúng ta hạnh phúc trong đường lối riêng của chúng ta, mà không cần phải để ý đến Ngài hết thì không đúng. Thượng Đế không thể cho chúng ta một hạnh phúc bình an nào ngoài chính Ngài, vì không có điều ày ở đâu hết. Không thể có diều đó được đâu.
Đây là chìa khóa của lịch sử. Thật nhiều năng lực đã được tận dụng - nhiều nền văn minh được xây dựng, nhiều cơ quan rất tốt được trù liệu - nhưng mỗi lần như vậy thì có cái gì sai lầm. Nhiều lầm lỗi tai hại luôn luôn dưa những người ác độc và ích kỷ lên tột đỉnh, để rồi đưa tất cả xuống sự khổ sở và đổ vở. Thật sự, guồng máy không còn chạy được nữa. Guồng máy có vẻ như bất đầu chạy được vài thước, rồi hư. Họ muốn nó chạy bằng loại xăng khác. Đó là điều Sa-tan đã ra cho nhân loại chúng ta.
Và Thượng Đế đã làm gì? Thứ nhất, Ngài để cho chúng ta có lương tâm, ý thức về thiện và ác; và suốt lịch sử cũng có người cố gắng (nhiều người rất tận tâm) để tuân theo lương tâm. Không ai hoàn toàn thành công. Thứ hai, Ngài cho nhân loại những cái mà tôi gọi là giấc mơ tốt lành. Tôi muốn nói về những câu chuyện rải rác đây đó của các tôn giáo khác về một thần đã chết rồi sống lại, và qua cái chết của người, nhân loại được sự sống mới. Thứ ba, Ngài chọn một giống dân tộc đặc biệt, và trải qủa nhiều thế kỷ cố sức dạy dỗ họ về Ngài - chỉ có một mình Ngài mà thôi và Ngài để ý đến cách cư xử tốt lành. Dân tộc này là dân Do Thái và Cựu ước kể lại diễn tiến về sự Ngài gắng sức dạy dỗ họ.
Rồi đến một chuyện thật đáng sợ. Giữa những người Do Thái tự dưng có một người đi đây đó nói chuyện giống như Ngài là Thượng Đế. Ngài tuyên bố Ngài tha tội. Ngài cho rằng Ngài luôn luôn hiện hữu. Ngài bảo rằng Ngài đến để phán xét thế gian lúc sau cùng. Hãy hiểu rõ điểm này. Giữa những người thuộc Phiếm Thần giáo như người Ấn độ chẳng hạn, ai cũng có thể tuyên bố mình là một phần của Thượng Đế, hay là một với Thượng Đế: không có gì là kỳ dị cả, nhưng người này, vì người Do Thái, không thể nào muốn nói về Thượng Đế giống như vậy. Thượng Đế theo ngôn ngữ của họ, có nghĩa là Đấng bên ngoài cả vũ trụ. Đấng tạo ra vũ trụ và tuyệt đối khác với tất cả mọi thứ. Và khi bạn hiểu như vậy bạn sẽ thấy rằng điều mà người này tuyên bố là điều kỳ lạ nhất từ trước đến giờ, chưa từng được nói qua môi miệng loài người.
Một điều người này tuyên bố gần như không còn làm chúng ta để ý đến, vì ta nghe quá nhiều lần, nên không còn thấy sự trọng đại của nó nữa Tôi muốn nói đến vấn đề tha tội. Bất cứ tội nào. Trừ khi người tuyên bố điều này chính là Thượng Đế, sự tuyên bố này thực sự quá phi lý đến nổi thành buồn cười. Chúng ta đều biết một người có thể tha thứ những tội tình người khác làm đối với anh ta. Bạn đạp chân tôi và tôi tha cho bạn, bạn ăn cắp tiền tôi và tôi tha cho bạn. Nhưng chúng ta nghĩ sao về một người, chính người không bị ăn cướp và không bị đạp lên, lại tuyên bố rằng người tha bạn về tội đạp chân người khác, và ăn cắp tiền người khác? Ngu như con lừa là danh từ hiền lành nhất để diễn tả lối cư xử của người này. Nhưng chính Jêsus làm những điều này. Ngài bảo mọi người rằng tội lỗi họ được tha thứ, mà không chờ để hỏi ý kiến những người đã bị tội lỗi của những kẻ này làm thương tổn. Ngài không ngần ngại để tỏ ra rằng Ngài là nhân vật chính, là người can dự vào, chính Ngài bị thiệt hại vì tất cả những tội lỗi. Điều này chỉ có nghĩa, nếu Ngài thật sự là Thượng Đế vì luật lệ của Ngài bị bẽ gãy và tình yêu thương của Ngài bị tổn thương trong mọi tội lõi. Những lời này nếu từ môi miệng của bất cứ người nào không phải là Thượng Đế chỉ có thể được xem là ngây ngô và tự phụ, mà từ xưa đến giờ trong lịch sử không ai so sánh được.
Vậy mà (và đây là điều lạ lùng ), và có ý nghĩa) ngay cả kẻ thù Ngài, Khi họ đọc sách Tin lành, không có cảm tưởng Ngài là ngây ngô và tự phụ. Những người không có thành kiến càng không có cảm tưởng nói trên. Đấng Christ bảo rằng Ngài “ Khiêm nhường và nhu mì” và chúng ta tin Ngài, không chú ý rằng nếu Ngài chỉ là một người thường, khiêm nhường và nhu mì không phải là những đặc tính mà ta có thể gán cho những lời nói của Ngài.
Ở đây tôi cố gắng ngăn ngừa người nào một điều thật ngu xuẩn mà điều người thường nói về Ngài. “Tôi sẵn sàng chấp nhận Jêsus như là một giáo đạo đức đại tài, nhưng không chấp nhận lời Ngài cho rằng Ngài là Thượng Đế” Đó là một điều chúng ta không nên nói. Một người thường mà nói những gì Jêsus nói, không phải là một giáo sư đạo đức đại tài, nhưng mà là kẻ điên rồ, ngang hàng với kẻ tuyên bố anh ta là trứng luộc, hoặc là Ma quỉ của Hỏa Ngục. Bạn phải chọn lựa. Hoặc người này đã và đang là Con Thượng Đế: hoặc là người điên hay là cái gì khác tệ hơn. Bạn có thể nhốt Ngài lại như là người ngu, bạn có thể nhổ vào Ngài và giết Ngài như là một con quỉ: hoặc bạn quì xuống chân Ngài gọi Ngài là Chúa và Là Thượng Đế. Nhưng chúng ta đừng có đem chuyện vô lý rằng Ngài là nhà nhân loại học đại tài. Ngài không cho chúng ta nghĩ vậy. Ngài không có ý định đó.
2.4 SỰ ĂN NĂN HÒAN TOÀN
Vậy nên chúng ta đương đầu với một cái gì đáng sợ. Chúng ta đối diện với một Đấng mà hoặc giống như Ngài tuyên bố, hoặc là một ngươi điên, hoặc là cái gì hơn nữa. Đối với tôi, hiển nhiên là Ngài không điên, mà cũng không tàn ác và dù hậu quả có lạ, đáng sợ hay khó tin, tôi cũng chấp nhận rằng Ngài đã và đang là Thượng Đế đã đỗ xuống thế giới đang bị kẻ thù chiếm đóng này qua dạng một con người.
Bây giờ ta hãy xét đến mục đích của vấn đề. Ngài đến để làm gì? Dĩ nhiên là để dạy dỗ; nhưng nếu bạn đọc Tân ước, hay những sách khác bạn sẽ thấy một vấn đề khác thường được đề cập đến - đó là cái chết và sự sống lại của Ngài. Rõ ràng là Cơ Đốc nhân nghĩ đây là điểm chính yếu của câu chuyện. Họ nghĩ mục đích chính yếu mà Ngài xuống thế gian là để chịu thương khó và bị giết.
Trước khi trở thành Cơ Đốc nhân, tôi có cảm tưởng rằng điều đầu tiên người Cơ Đốc phải tin là lý thuyết dặc biệt về cái nghĩa lý của cái chết của Ngài. Theo thuyết này, Thượng Đế muốn trừng phạt con người về tội đã bỏ theo Kẻ Phiếm Loạn, nhưng Đấng Christ tình nguyện chịu bị trừng phạt thay, nên cho người được Thượng Đế tha tội. Tôi phải nhận rằng thuyết này đối với tôi không còn có vẻ đạo đức và kỳ dị như ngày xưa nữa; nhưng đây không phải là điểm tôi muốn nhấn mạnh. Tôi thấy rằng Cơ Đốc giáo không phải là lý thuyết này hay lý thuyết nào khác. Nhưng trọng tâm của niềm tin Cơ Đốc là chính cái chết của Đấng Christ để giúp chúng ta có mối liên hệ đúng với Thượng Đế và giúp chúng ta bắt đầu trở lại một cách mới mẻ. Có nhiều lý thuyết khác nhau để giải thích vấn đề này. Mặc dù vậy, tất cả Cơ Đốc nhân đều đồng ý là sự chuộc tội này có thật. Tôi sẽ kể bạn nghe ý kiến của tôi. Bất cứ ai phân biệt được phải trái đều biết rằng, nếu bạn mỏi mệt và đói, bạn cần ăn cơm. Nhưng lý thuyết tân thời về thực phẩm - như về vitamin và chất pơ-rô-tê-in lại là chuyện khác. Người ta ăn cơm, thấy khỏe khoắn trước, rồi sau mới nghe đề cập đến lý thuyết về sinh tố: và nếu một ngày nào đó thuyết về sinh tố không còn áp dụng, người ta vẫn ăn cơm như thường. Những lý thuyết về cái chết của Đấng Chrst không phải chính là Cơ Đốc giáo mà chỉ để giải thích cái chết của Ngài giúp ta thế nào. Không phải tất cả Cơ Đốc nhân đều đồng ý về sự quan trọng của những lý thuyết này. Anh-quốc giáo là giáo hội của tôi không cho rằng lý thuyết nào trong các lý thuyết này là lý thuyết đúng nhất. Giáo hội La Mã đi xa hơn một chút. Nhưng tôi nghĩ rằng tất cả đều đồng ý, là cái chết của Đấng Christ quan trọng hơn bất cứ sự giải thích nào về cái chết này. Tôi nghĩ chắc họ cũng công nhận rằng không có sự giải thích nào có thể sát với sự thật. Nhưng như tôi đã nói ở phần lời tựa của quyển sách này, tôi không phải là nhà thần học chuyên môn, và chúng ta gặp khó khăn ở điểm này. Tôi chỉ có thể cho bạn ý kiến của tôi mà thôi.
Theo tôi, bạn không phải chấp nhận những lý thuyết này. Phần đông các bạn có lẽ đã đọc các bài của Jeans hoặc Eddington. Khi họ muốn giải thích về nguyên tử hay các vấn đề tương tự, họ diễn tả các điều này để bạn có thể tự tạo một hình ảnh trong trí óc. Nhưng rồi họ lại cho bạn biết là hình ảnh này không phải là những gì khoa học gia tin theo. Cái mà khoa học gia tin là công thức toán học. Những hình ảnh đó có thể giúp bạn hiểu công thức mà thôi. Những hình ảnh này không đúng đắn hẳn như công thức; những hình ảnh không cho bạn biết sự kiện xảy ra, nhưng chỉ là những cái gần giống vậy thôi. Chúng được dùng để giúp bạn, nhưng nếu chúng không giúp bạn, bạn có thể bỏ đi. Những sự xảy ra không thể nào được tưởng tượng bằng hình ảnh, mà chỉ có thể được diễn tả bằng toán học. Chúng ta cũng có hoàn cảnh giống vậy. Chúng ta tin rằng, cái chết của Đấng Christ là một thời điểm lịch sử, mà một cái gì không tưởng tượng được từ bên ngoài hiện đến thế giới chúng ta. Và nếu chúng ta còn không tưởng tượng được các nguyên tử của thế giới chúng ta, thì dĩ nhiên chúng ta không thể nào tưởng tượng được điều này. Thực vậy, chắc chúng ta không thể hiểu được hoàn toàn - đều không thể biết được, không tạo ra được, điều từ bên trên của thiên nhiên, đánh mạnh xuống thiên nhiên như là sấm sét. Bạn có thể hỏi, có ích lợi gì cho ta nếu ta không hiểu. Nhưng dễ trả lời lắm. Một người có thể ăn cơm mà không cần hiểu thực phẩm nuôi dưỡng anh ta thế nào. Một người có thể chấp nhận những gì Đấng Christ đã làm cho anh ta mà không cần hiểu thực phẩm nuôi dưỡng anh ta thế nào. Một người có thể chấp nhận những gì Đấng Christ đã làm cho anh ta mà không cần biết điều này xảy ra thế nào: thực vậy, anh ta sẽ không hiểu ra sao, cho đến khi anh ta chấp nhận.
Chúng ta được biết rằng Đấng Chrst đã bị giết cho chúng ta, cái chết của Ngài rửa sạch tội lỗi của chúng ta, và qua cái chết của Ngài. Ngài làm cho sự chết không còn quyền năng nữa. Đó là công thức. Đó là Cơ Đốc giáo. Đó là điều phải tin. Những lý thuyết mà chúng ta đặt ra để giải thích thành quả của cái chết của Đấng Christ, theo ý tôi chỉ là phụ thuộc: giống như những họa đồ, hoặc hình vẽ, nếu không giúp được thì ta hãy bỏ qua, và nếu có giúp được đi chăng nữa, cũng đừng nên lầm lẫn với điều trọng yếu. Dù sao đi nữa ta cũng nên xét một vài lý thuyết xem sao.
Lý thuyết mà phần đông ai cũng có nghe, là lý thuyết tôi vừa đề cập đến - lý thuyết về sự chúng ta được tha tội vì Đấng Christ đã tình nguyện chịu trừng phạt thay cho chính chúng ta. Mới thóang qua thì lý thuyết này có vẻ ngu xuẩn thật. Nếu Thượng Đế muốn tha tội chúng ta thì tại sao Ngài không làm vậy đi cho rồi? Lại trừng phạt một người vô tội thay thế để làm gì? Nếu bạn nghĩ đến lối trừng phạt theo tòa án thì không có lý chi hết. Mặt khác, nếu bạn nghĩ về một món nợ, thì có lý lắm, khi một người có tiền bạc trả nợ giùm cho người không có tiền. Hoặc nếu bạn hiểu điều “trả giá sự trừng phạt” không theo cái nghĩa bị trừng phạt nhưng theo nghĩa thông thường hơn như là giúp dùm, hoặc “bao hết cho” thì kinh nghiệm ai cũng có là nếu một người bị sa chân, kẻ cứu anh ta thường là người bạn hiền lành.
Bây giờ, con người đã “sa chân” như thế nào? Con người cố gắng tự sức mình mà sống, cư xử như là mình không thuộc ai khác. Nói một cách khác, con người sa ngã không chỉ là người bất toàn cần sửa đổi mà thật sự giống như kẻ phản động phải buông súng đầu hàng. Để súng xuống đầu hàng, ăn năn, nhận thức được là đã sai đường, và sẵn sàng để bắt đầu trở lại từ từng dưới chót - đó là lối duy nhất để thóat cảnh “sa chân”. Cuộc đầu hàng như vậy với hết tốc độ được Cơ đốc nhân gọi là sự ăn năn. An năn không có gì thích thú hết. Đó là điều khó khăn hơn là chỉ ăn bánh nhẫn nhục, nó có nghĩa phải cởi bỏ hết những tự phụ, những ý riêng, mà ta đã tự huấn luyện hàng ngàn năm rồi. Nó có nghĩa là giết một phần của bạn, phải trải qua một loại chết. Thực sự, cần có người tốt lành để ăn năn. Đây là điểm khó. Chỉ người xấu xa cần ăn năn: nhưng chỉ người tốt lành mới ăn năn được hoàn toàn. Anh càng tệ, anh càng cần ăn năn và anh càng thấy khó làm. Người duy nhất có thể làm được hòan toàn, là con người hòan toàn mà lại không cần ăn năn.
Hãy nhớ sự ăn năn này, sự tùng phục để có được sự khiêm nhường và giống như chết này không phải là điều Thượng Đế đòi hỏi ở bạn trước khi Ngài chấp nhận bạn. Và Ngài có thể tha cho bạn nếu Ngài muốn: đây chỉ là một lối diễn tả về cuộc trở lại với Ngài. Nếu bạn xin Thượng Đế nhận bạn trở lại, mà không có ăn năn, là thực sự bạn yêu cầu Ngài cho bạn trở lại mà cũng như không. Không thể xảy ra như vậy được. Vậy nên chúng ta cần đến sự ăn năn lại làm cho chúng ta không được làm. Chúng ta có làm được không nếu Thượng Đế giúp chúng ta? Vâng, nhưng khi chúng ta nói rằng Ngài để một chút gì của Ngài vào trong chúng ta. Ngài cho chúng ta mượn một chút quyền năng suy luận của Ngài và nhờ đó ta suy luận được Ngài để một chút tình yêu thương của Ngài vào chúng ta và nhờ đó ta yêu thương lẫn nhau. Khi bạn dạy một đứa bé tập viết bạn cầm tay nó khi nó viết chữ: Đó là nó viết ra những gì mà Ngài, với tính riêng của Ngài, không bao giờ cần phải làm hết - đầu phục, chịu khổ, thương khó, tuân lời, chết. Không có tính chất nào của Thượng Đế tương ứng với những điều vừa kể cả. Con đường duy nhất mà chúng ta cần sự dẫn dắt của Thượng Đế nhất là con đường mà vì tính chất của riêng Ngài. Ngài chưa bao giờ đi cả. Thượng Đế chỉ có thể chia xẻ những gì Ngài có, còn thứ này, trong tính chất Ngài, Ngài không có.
Nhưng giả sử Thượng Đế trở thành một người - giả sử nhân tính của ta như sự chịu khổ và sự chết, được hợp thành với tính chất của Thượng Đế trong một người - người ấy có thể giúp ta. Ngài có thể đầu phục ý chí của Ngài, chịu khổ rồi chết, vì Ngài là con người; Ngài có thể làm một cách hoàn toàn là vì Thượng Đế. Bạn và tôi có thể làm được chỉ khi nào Thượng Đế làm trong chúng ta, nhưng Thượng Đế làm được chỉ khi nào Ngài trở thành con người. Cố gắng của chúng ta về cái chết này chỉ thành công, khi ta góp phần trong cái chết này, cũng giống như tư tưởng của chúng ta thành tựu được, là nhờ nó là giọt nước trong biển cả trí tuệ của Ngài; nhưng ta không chia xẻ với cái chết của Ngài trừ khi Ngài chết; và Ngài không chết được trừ khi ngài thành con Người. Đó là ý nghĩa của sự Ngài trả nợ giùm chúng ta, chịu khổ cho chúng ta dù rằng Ngài không cần phải chịu khổ gì hết.
Tôi có nghe người phàn nàn rằng nếu Jêsus vừa là Thượng Đế vừa là người, sự chịu khổ nhọc của Ngài, và cái chết của Ngài không còn có giá trị đối với họ, “bởi vì rất là dễ cho Ngài”. Nhiều người khác trách (rất đúng) thái độ vô ơn và không thanh nhã này; cái mà làm tôi không ngờ là sự hiểu lầm bày tỏ qua sự phản đối này. Trong một ý nghĩa, dĩ nhiên những người phản đối nói đúng. Họ không hiểu rõ trường hợp của họ là trầm trọng đến độ nào. Sự tùng phục hoàn toàn, sự chịu khổ hoàn toàn, cái chết hoàn toàn không nhưng chỉ dễ dàng cho Jêsus vì Ngài là Thượng Đế nhưng chỉ có thể xảy ra được vì Ngài là Thượng Đế. Nhưng thật kỳ lạ lắm cho đứa bé vì thầy giáo lớn rồi và biết viết. Điều này, dĩ nhiên, làm cho việc viết chữ dễ cho ông thấy, và chỉ vì dễ hơn cho ông, nên ông có thể giúp đứa bé được. Nếu đứa bé không chịu ông giúp vì “dễ cho người lớn” và chờ để học viết từ một đứa trẻ khác cũng không biết viết, (và nó không có lợi điểm hơn), thì nó sẽ học chậm hơn. Nếu tôi đang bị chết đuối giữa dòng sông nước chảy mạnh, có người còn một chân trên bờ có thể cứu sống tôi được. Tôi có nên kêu lên rằng (giữa những hơi thở gần ngộp). “Không, không công bình! Ông có lợi thế! Ông còn một chân trên bờ” Lợi thế đó, gọi là “ không công bình” nếu bạn muốn - là lý do duy nhất mà ông ta có ích cho tôi. Bạn tìm ở đâu để có sự giúp đỡ bây giờ, nếu bạn không tìm ở những nơi, ở những người mạnh mẽ hơn bạn?
Đó là cách mà tôi hiểu điều mà Cơ Đốc nhân gọi là sự Chuộc tội. Nhưng hãy nhớ đây chỉ là một hình ảnh khác mà thôi. Đừng làm đây là sự việc xảy ra thực sự, nếu nó không giúp được bạn, hãy bỏ nó đi.
KẾT LUẬN THỰC DỤNG
Đấng Christ đã vâng phục và đã có sự khiêm nhường hoàn toàn: Hoàn toàn vì Ngài là Thượng Đế, vâng phục và khiêm nhường vì Ngài là người. Bây giờ, người Cơ Đốc tin rằng nếu chúng ta cũng, bằng cách nào đó, chia xẻ sự khiêm nhường và khổ nhọc của Ngài thì chúng ta cũng sẽ chia xẻ trong sự chiến thắng đối với cái chết của Ngài, và tìm được sự sống mới sau khi ta chết, và qua đó trở thành hòan toàn, trở thành những sinh vật hoàn toàn sung sướng. Điều này có nghĩa sâu xa hơn là cố gắng để theo những sự dạy dỗ của Ngài. Người ta thường hỏi rằng giai đoạn sắp tới của sự tiến hóa bao giờ sẽ xảy ra - giai đoạn để đạt đến cái gì đó vượt quá con người. Nhưng theo quan điểm của Cơ Đốc giáo, giai đoạn này đã xảy ra rồi. Trong Đấng Christ, một loại người mới xuất hiện: Và sự sống mới mà đã bắt đầu từ Ngài, được đặt để vào trong con người của chúng ta.
Làm thế nào để có được như vậy? Bây giờ, hãy nhớ là chúng ta đã có được sự sống cũ, bình thường như thế nào. ta có được từ những người khác, từ cha mẹ và tổ tiên ta, mà không có sự đồng ý của ta - và bởi một phương pháp rất kỳ lạ, gồm sự khóai lạc, đau đớn và nguy hiểm. Một phương pháp mà bạn không bao giờ đoán biết được. Phần đông chúng ta cố gắng đoán điều này suốt thời kỳ chúng ta còn nhỏ: và nhiều đứa trẻ, khi biết được lần đầu tiên thì không tin - và tôi cũng không quở trách chúng nó, vì điều này kỳ dị thật. Bây giờ Thượng Đế là Đấng đã sắp đặt phương pháp đó và Ngài cũng là Đấng sắp đặt cách thức để sự sống mới - sự sống trong Đấng Christ - được truyền ra. Chúng ta phải chuẩn bị vì điều này cũng kỳ dị nữa. Ngài đã không hỏi ý kiến ta khi Ngài tạo ra tính dục. Ngài cũng không hỏi ý kiến chúng ta khi tạo ra điều này.
Có ba cách thức để truyền sự sống Đấng Christ vào chúng ta: phép báp tem, đức tin và một điều huyền bì mà các Cơ Đốc nhân khác nhau gọi tên khác nhau. Tiệc thánh, Mass, Bữa ăn với Chúa, ít nhất đây là ba cách thức thường dùng. Tôi không cho rằng sẽ không có trường hợp đặc biệt mà sự sống đó vẫn có thể diễn tiến được, mà không qua một hoặc nhiều cách này. Tôi không có thì giờ để đi vào những trường hợp đặc biệt và tôi cũng không biết đủ. Nếu bạn chỉ có vài phút để chỉ cho một người biết làm thế nào để đi đến Edinburgh bạn sẽ chỉ anh ta đi bằng xe lửa: anh ta đi bằng tàu hay phi cơ cũng được, vậy nhưng chắc là bạn không đề cập đến các phương cách này. Và tôi cũng không nói cách nào của ba cách trên là cần yếu nhất. Anh bạn Giám-lý (Methodist) của tôi muốn nói nhiều về đức tin và ít hơn (theo tỷ lệ) về hai điều kia. Nhưng tôi không đi vào những chuyện này. Bất cứ ai dạy bạn về giáo lý Cơ Đốc sẽ đề nghị là bạn dùng cả ba, và như vậy cũng đủ cho mục đích hiện tại của chúng ta.
Tự tôi, tôi cũng không hiểu tại sao những điều trên lại là những gì dẫn vào sự sống mới. Nhưng, nếu không biết trước, thì tôi sẽ chẳng bao giờ thấy sự liên quan giữa một khóai lạc thân xác đặc biệt. Với sự xuất hiện của một con người mới trên thế gian. Chúng ta phải chấp nhận thực tế như là thực tế đến với ta: Không ích lợi chút nào nếu chúng ta than vãn rằng chuyện nên xảy ra như thế này hay là nên xảy ra như thế kia. Mặc dù không hiểu tại sao lại như vậy. Tôi có thể chọn cho bạn biết tại sao tôi tin nó như vậy. Tôi đã giải thích tại sao tôi tin Jêsus đã là (và đang là) Thượng Đế. Và đây là một điều rất rõ ràng minh bạch và là một sự kiện lịch sử là Ngài đã dạy môn đồ Ngài rằng, sự sống mới được thông giao như thế nào. Nói cách khác, tôi tin dựa vào uy quyền của Ngài. Đừng sợ danh từ uy quyền. Tin dựa vào uy quyền đó ở một người có quyền chỉ có nghĩa là tin những điều này bởi vì những điều này được ban phán từ một người đáng tin cậy. Chín mươi chín phần trăm những điều bạn tin, đều là dựa vào uy quyền. Tôi tin có một chổ gọi là Nữu ước. Tôi chưa từng đến đó. Tôi không chứng minh được bằng sự suy luận trừu tượng rằng, phải có một chổ như vậy. Tôi tin là có nhiều người đáng tin cậy đã kể cho tôi nghe. Người ta tin ở Hệ thống Mặt trời, nguyên tử, sự tiến hóa và sự tuần hòan của máu cũng dựa vào uy quyền; vì các hoa học gia nói như vậy. Mỗi câu nói có giá trị lịch sử trên thế giới này được tin vì uy quyền của người nói. Không có ai trong chúng ta đã chứng kiến cuộc Chinh Phục Nước Anh, hay là sự thất bại của Armada. Không ai trong chúng ta có thể chứng minh rằng sự kiện này bằng luân lý thuần túy, như là bạn chứng minh một điều trong toán học. Chúng ta tin ở những điều này vì những người chứng kiến đã để lại sách vở cho chúng ta biết: Đó là tin dựa vào uy quyền. Một người phản kháng uy quyền trong những sự việc khác, như nhiều người vẫn làm đối với tôn giáo, chắc là phải bằng lòng là mình sẽ không biết gì hết suốt cuộc đời.
Đừng nghĩ rằng tôi đem đức tin ra để thay thế những cố gắng của bạn để bắt chước Đấng Christ. Sự sống tự nhiên của bạn có từ cha mẹ bạn, nhưng không có nghĩa là nó vẫn còn đó, nếu bạn không làm gì hết về nó. Bạn có thể mất nó do sự bỏ bê, hay bạn có thể mất nó bằng cách tự tử, bạn phải nuôi nấng nó và săn sóc nó: Nhưng hãy luôn nhớ rằng, bạn không làm ra nó, bạn chỉ giữ gìn một sự sống mà bạn có từ người khác. Cũng giống như vậy, một Cơ Đốc nhân có thể mà mất sự sống, Đấng Christ đã được đặt để vào trong anh ta, anh ta phải cố gắng để giữ gìn sự sống này. Nhưng ngay cả một Cơ Đốc nhân tốt nhất đã sống từ trước đến nay cũng không tự dùng sức của mình, người chỉ nuôi dưỡng và bảo vệ một sự sống, mà người không thể có được bằng những cố gắng của chính mình. Và điều này có những hậu quả thực dụng. Nếu anh của sự sống tự nhiên trong cơ thể anh cho đến chừng nào, thì cơ thể anh vẫn có thể được sửa chữa đến chừng ấy. Cắt nó đi, và đến một mức độ nào đó, nó sẽ lành, nhưng một cơ thể đã chết thì không. Một cơ thể còn sống, không phải là một cơ thể không bao giờ bị đau, nhưng là một cơ thể, đến một mực độ nào đó, có thể tự sửa chữa lấy. Cũng giống vậy, Cơ Đốc không phải là người không bao giờ đi sai, nhưnglà một người được giúp đỡ để ăn năn, và tự đứng lên để bắt đầu trở lại sau mỗi lần ngã xuống - bởi vì sự sống Đấng Chist ở trong người ta bổ người luôn luôn, giúp người lặp lại (đến một mức độ nào đó) cái chết tự nguyện mà chính Đấng Christ đã làm.
Vì vậy người Cơ Đốc ở một tư thế khác với những người cố gắng để sống tốt lành. Đối với những người này sống tốt lành là cách để làm vừa lòng Thượng Đế nếu có Thượng Đế; hoặc nếu họ không tin có Thượng Đế - thì ít nhất họ cũng hy vọng được những người tốt lành tán thành. Những người Cơ Đốc lại nghĩ những gì tốt lành người làm được là do sự sống Đấng Christ ở trong người mà ra. Người không tin rằng Thượng Đế yêu thương chúng ta vì chúng ta tốt lành, nhưng Ngài làm chúng ta trở thành tốt lành vì Ngài yêu thương chúng ta giống như cái mái của một căn nhà trồng cây không thu hút ánh sáng mặt trời vì nó sáng chói nhưng nó trở thành sáng chói vì ánh sáng mặt trời chiếu lên nó.
Và hãy cho tôi nói rõ ràng rằng khi Cơ Đốc nhân bảo rằng sự sống Đấng Christ ở trong họ, họ không muốn nói đó là những gì thuộc tâm trí hay đạo đức. Khi họ nói về “ở trong Đấng Christ” hoặc là Đấng Christ “ở trong ho”, đó không phải là cách nói rằng họ đang nghĩ về Đấng Christ, hay là bắt chuớc Ngài. Họ muốn nói rằng Đấng Christ đang thực sự có tác động qua họ; rằng tất cả những người Cơ Đốc là những cơ thể qua đó Đấng Christ hoạt động - rằng chúng ta là ngón tay Ngài, là bắp thịt Ngài, là tế bào của thân thể Ngài.
Còn một điều khác nữa mà trước kia hay làm tôi thắc mắc. Phải chăng rất là không công bình, nếu sự sống mới này chỉ dành cho những người nghe đến Đấng Christ và tin ở Ngài? Nhưng sự thực là Thượng Đế chưa cho ta biết những sự sắp đặt của Ngài cho những người khác thế nào. ta biết rằng không ai được cứu trừ khi qua Đấng Christ; ta không biết rằng chỉ có những người biết Ngài mới được cứu qua Ngài. Nhưng trong thời gian chờ đợi, nếu bạn lo cho những người còn ở bên ngoài, điều vô lý nhất mà bạn có thể làm, là tự bạn, bạn muốn bên ngoài. Cơ đốc nhân là thân thế của Đấng Christ, mà qua đó Ngài hoạt động. Cơ thể này thêm được một phần nào, là giúp cho Ngài hoạt động được nhiều hơn. Nếu bạn muốn giúp những người còn ở bên ngoài, bạn phải góp tế bào của chính bạn vào cơ thể Đấng Christ, là Đấng duy nhất có thể thể giúp họ. Thật là lạ nếu để cho một người làm việc thêm bằng cách cất một ngón tay của người này.
Một điều phản đối khác nữa là thế này. Tại sao Thượng Đế lại giả trang để đổ bộ lên phần đất dịch, đang chiếm cứ và bắt đầu một hội bí mật để phá ngầm ma quỷ? Tại sao Ngài lại không đổ bộ bằng sức mạnh, bằng sự xâm chiếm đi. Phải chăng Ngài không mạnh đủ? Cơ Đốc nhân nghĩ rằng Ngài sẽ đổ bộ bằng toàn lực lượng nhưng ta không biết khi nào. Chúng ta có thể đoán được tại sao Ngài đình trệ. Ngài muốn cho chúng ta cơ hội để theo phe Ngài một cách tự do. Tôi không nghĩ bạn phục một người Pháp chờ cho đội quân đồng minh vào nước Đức rồi mới tuyên bố rằng anh ta theo phe mình. Thượng Đế sẽ xâm chiếm. Nhưng tôi thử hỏi những kẻ đang mong Thượng Đế can thiệp một cách công khai và trực tiếp, có biết là sẽ ra thế nào khi Ngài “ra tay” không? Khi Ngài can thiệp như vậy, đó là lúc tận thế. Khi tác giả ra chào trên sâu khấu, vở kịch chấm dứt. Thượng Đế sẽ xâm lăng thật đó: Nhưng có tốt gì đâu nếu bạn tuyên bố rằng bạn ở phe Ngài lúc đó, khi mà bạn thấy cả vũ trụ tự nhiên này tan chảy ra như giấc mơ, và có cái gì khác. Một điều mà chưa bao giờ đầu óc bạn có thể nhận thức được đến thật mạnh dạn: Điều mà một số chúng ta thấy rất là cao đẹp và một người khác thấy rất là kinh hãi đến nổi k hông ai trong chúng ta có thể chọn lựa được. Vì lúc bấy giờ Thượng Đế không còn dưới lớp giả trang; một điều thật áp đảo, đến độ mọi sinh vật sẽ hoặc đáp ứng bằng tình yêu thương hoặc bằng sự sợ hãi không cưỡng được. Lúc đó quá trễ cho bạn chọn phe để theo. Không ích chi cả để bạn nói rằng bạn, chọn cách nằm xuống khi bạn không còn có thể đứng lên được. Đó không còn là lúc chúng ta chọn nữa; mà là lúc ta thấy ta đã chọn theo bên nào, dù trước đó ta có nhận biết hay không. Bây giờ, hôm nay, lúc này đây là cơ hội để chọn bên đúng mà đi. Thượng Đế đang giữ lại, chưa ra tay, để cho chúng ta cơ hội đó. Cơ hội sẽ không còn mãi mãi đâu. Chúng ta phải nhận lấy hay bỏ qua.

Cách Cư Xử Của Người Cơ Đốc
3.1 BA PHẦN CỦA ĐẠO ĐỨC
Có một câu chuyện kể về một em học sinh kia, khi người ta hỏi, đối với em , em nghĩ Thượng Đế như thế nào. Em trả lời rằng, theo em được biết, Thượng Đế là “người luôn luôn rình rập để xem hễ ai có hưởng thú vui thì ngăn chặn lại.” Tôi sợ rằng đó là ý nghĩ mà đạo đức gieo vào tâm trí của nhiều người là một cái gì can thiệp vào, ngăn chặn không cho bạn hưởng thú vui. Trên thực tế, luật đạo đức là đường hướng để chạy guồng máy nhân loại. Mọi luật đạo đức có sẵn đó để ngăn ngừa sự hư hại, hoặc sự căng thẳng, hoặc sự ma sát trong sự hoạt động của guồng máy này. Đó là lý do mà lúc đầu các luật này có vẻ như là luôn luôn xen vào những ý hướng tự nhiên của chúng ta. Khi bạn học để sử dụng bất cứ loại máy móc nào, người hướng dẫn nhắc nhở luôn miệng. “Đừng không làm như vậy được,” và dĩ nhiên, có nhiều cách, thoạt xem có vẻ đúng, và đối với bạn là cách đương nhiên để sử dụng máy, nhưng lại không làm máy chạy được.
Một số người thích đề cập đến lý tưởng đạo đức hơn là luật đạo đức, và lý tưởng chủ nghĩa, đạo đức hơn là sự tuân theo đạo đức. Dĩ nhiên, nói đến sự hoàn hảo đạo đức là một “lý tưởng” thì cũng đúng, theo nghĩa là chúng ta không đạt được lý tưởng này. Như vậy, mỗi một cái gì hoàn hảo đối với con người ta đều là một lý tưởng, chúng ta không thể là những người lái xe hoàn toàn, hay là những người đánh quần vợt hoàn toàn, hay vẽ được những đường thẳng hoàn toàn. Nhưng theo một nghĩa khác, gọi sự hoàn hảo về đạo đức là một lý tưởng là một sai lầm lớn. Khi một người đàn ông cho rằng một người đàn bà nào đó, hoặc một cái nhà hoặc một chiếc tàu hoặc một mảnh vườn, là “lý tưởng của ông” ông không muốn nói (trừ khi ông là một người ngu xuẩn) rằng những người khác nên có cùng một lý tưởng như ông. Trong những vấn đề như vậy, chúng ta có quyền có những ý thích khác nhau và như vậy, có những lý tưởng khác nhau. Nhưng rất nguy hiểm nếu chúng ta dùng từ ngữ một “người có lý tưởng cao” để tả một người cố gắng tuân theo luật đạo đức, bởi vì như vậy, bạn nghĩ rằng sự hoàn hảo về đạo đức là ý thích riêng của chính ông ta và chúng ta là số người còn lại không được chia xẻ lý tưởng đó. Đó sẽ là một lầm lẫn tai hại. Có thể không ai đạt được lối cư xử hoàn hảo, cũng giống như không ai có thể đổi số một cách hoàn toàn khi lái xe, nhưng đó là lý tưởng cần thiết cho tất cả mọi người, do bản chất bộ máy con người mà ra, cũng như đổi số một cách hoàn toàn là lý tưởng đặt ra cho những người lái xe, bởi đặc tính của xe. Càng nguy hiểm hơn nếu có người tự cho mình là người có “lý tưởng cao siêu” vì không nói dối (thay vì một vài điều dối trá)và không bao giờ phạm tội gian dâm (thay vìphạm một đôi lúc) và không là người bắt nạt người khác (thay vì chỉ bắt nạt sơ sơ ). Điều này có thể làm cho bạn sinh ra tự mãn và nghĩ mình là con người đặc biệt, đáng được khen ngợi vì “lý tưởng” của mình. Trên thực tế, mỗi khi bạn làm một bài toán cộng bạn cũng mong được khen ngợi, vì bạn cố gắng để cộng cho đúng. Làm tính đúng là một “lý tưởng”, và thế nào bạn cũng lầm lỗi khi làm một vài bài nào đó. Nhưng cố gắng để làm toán đúng ở từng giai đoạn không có gì là đặc biệt cả. Không cố gắng mới là ngu xuẩn, vì mỗi cái lỗi sẽ gây khó khăn cho giai đoạn sau. Cũng giống như vậy, mỗi thất bại đạo đức sẽ gây khó khăn cho người khác, và chắc chắn cho chính bạn. Thế nên, thay vì nói về “lý tưởng” và “chủ nghĩa lý tưởng”, chúng ta nên nói về luật lệ và sự vâng phục để nhắc nhở chính chúng ta về những điểm này.
Bây giờ chúng ta hãy đi thêm một bước xa hơn. Guồng máy con người có thể chạy sai bằng hai cách. Một là khi những cá nhân đi vơ vẫn cách xa nhau, hoặc đụng nhau và hại nhau, bằng cách giận dỗi hay bắt nạt. Cách thứ hai là khi ở trong một cá nhân có cái gì đó đí sai - khi các phần khác nhau của người này (các cơ quan hay những ham muốn khác nhau v.v...), hoặc là lìa xa nhau, hoặc can thiệp vào nhau. Bạn có thể hiểu rõ hơn nếu bạn nghĩ chúng ta là những con tàu đi thành đoàn. Cuộc hành trình sẽ thành công, nếu thứ nhất, các con tàu không đụng nhau hay cản trở nhau và thứ hai, nếu mỗi chiếc tàu có thể chịu đựng cuộc hành trình được và có máy móc tốt. Thực ra hai điều vừa kể phải đi đôi với nhau. Nếu những chiếc tàu cứ đụng nhau thì không thể chịu đựng được cuộc hành trình lâu. Mặt khác, nếu những cần số để lái không còn sử dụng được, thì các con tàu không thể tránh đụng nhau được. Hoặc là, nếu bạn muốn, hãy nghĩ đến loài người như là một ban nhạc đang chơi một điệu nhạc. Bạn cần có hai điều để được kết quả tốt. Nhạc cụ của mọi người chơi đều phải được thử cho đúng điệu, và mọi nhạc cụ phải đi vào cho đúng lúc, để đúng nhịp với tất cả những nhạc cụ khác
Nhưng có một điều chúng ta chưa nói đến. Chúng ta chưa hỏi là đoàn tàu đang đi về đâu, hoặc là ban nhạc đang chơi nhạc điều gì. Các nhạc cụ có thể đều đúng nhịp và vào nhịp đúng lúc với nhau. Nhưng buổi trình diễn cũng không thành công nếu ban nhạc được mướn để chơi nhạc khiêu vũ mà lại chơi những ban nhạc đám ma. Và cho dù những con tàu có thuận bườm đến đâu đi nữa cuộc hành trình cũng kể ra thất bại nếu nó định đi đến Nữu Ướcmà lại đến Calcutta.
Thế nên, đạo đức liên hệ đến ba điều. Thứ nhất, sự công bằng và hòa hợp giữa những cá nhân với nhau. Thứ hai, đến cái gọi là sự làm cho sạch hay làm đông đều của những gì có trong mỗi cá nhân. Thứ ba, đến mục đích chung của đời sống con người: Con người được tạo dựng để làm gì; cả đoàn tàu nên đi hướng nào; nhạc trưởng muốn ban nhạc chơi điệu nào.
Bạn có thể đã để ý rằng, con người thời đại này hầu như luôn luôn nghĩ đến điều đầu tiên mà bỏ qua hai điều kia. Khi người ta nói trong báo chí rằng chúng ta cố gắng để đạt được những tiêu chuẩn đạo đức Cơ Đốc, họ thường muốn nói rằng các quốc gia, các giai cấp, các cá nhân nên cố gắng để đối xử tử tế công bằng với nhau, nghĩa là họ chỉ nghĩ đến điều đầu tiên. Khi một người nói đến việc anh ta muốn làm, “chắc là không sai vì không làm hại ai” anh ta chỉ nghĩ đến điều đầu tiên. Anh ta nghĩ rằng phía bên trong chiếc tàu anh ta ra thế nào cũng được, miễn là anh anh ta không đụng đến chiếc tàu bên cạnh. Và khi chúng ta nghĩ đến đạo đức, nếu chúng ta bắt đầu bằng điều đầu tiên, tức là mối liên hệ xã hội, thì đó cũng là điều tự nhiên. Trước hết, vì hậu quả của đạo đức suy đồi trên phương diện này quá rõ ràng, và đè nặng trên chúng ta mỗi ngày: chiến tranh, nghèo khổ, hối lộ, sự gian dối, và việc làm hời hợt. Thêm nữa, một khi bạn nói đến điều đầu tiên, thì rất ít khi có sự bất đồng ý kiến về đạo đức. Hầu như mọi người ở mọi thời đại đều đồng ý (trên lý thuyết) rằng con người nên ngay thẳng, tử tế và giúp đỡ lẫn nhau. Nhưng, mặc dù bất đầu ở điểm này là điều tự nhiên, nếu ý tưởng đạo đức của chúng ta dừng lại ở đó, thì cũng giống như chúng ta đã không suy nghĩ gì hết. Trừ khi chúng ta đi đến điều thứ hai, sự làm cho sạch bên trong mỗi con người - chúng chỉ lừa dối chính mình mà thôi.
Có ích lợi gì để chỉ dẫn cho các chiếc tàu làm thế nào để không đụng nhau, khi mà các chiếc tàu này tệ hại đến độ không lái được. Có ích gì mà viết ra đường lối cư xử trong xã hội, nếu chúngta biết rằng sự tham lam, nhút nhát, tính nóng nảy và sự tự lừa dối của chúng ta sẽ cản trở chúng ta không giữ được những luật lệ này? Tôi hoàn toàn không muốn nói là chúng ta không nên hay nghĩ, và suy nghĩ nhiều, đến sự cải thiện hệ thống xã hội và kinh tế của chúng ta. Tôi chỉ muốn nói là suy nghĩ cũng vô ích thôi trừ khi chúng ta thấy rằng ngoại trừ sự can đảm và rộng lượng của cá nhân không có gì khác để làm cho một cơ cấu hoạt động được. Khai trừ một loại hối lộ hay đàn áp trong cơ cấu hiện tại thì không khó khăn; nhưng nếu con người còn là những người xảo trá, dọa nạt thì họ sẽ tìm cách để tiếp tục những trò chơi của họ trong cơ cấu mới. Bạn không thể làm con người tốt lành bằng cách dùng luật pháp; và nếu không có con người tốt bạn không thể có một xã hội tốt. Vì vậy mà chúng ta phải nghĩ đến điều thứ hai: Đạo đức bên trong mỗi cá nhân.
Nhưng tôi cũng không nghĩ là chúng ta có thể dừng lại nơi đó. Chúng ta sắp đến cái điểm mà những niềm tin khác nhau về vũ trụ đưa đến các lối cư xử khác nhau. Nhưng có lẽ chúng ta nên dừng lại một chút trước khi đến điểm này, để nói về những phần đạo đức mà những người hiểu biết đồng ý với nhau. Nhưng chúng ta có thể làm như vậy được không? Hãy nhớ rằng tôn giáo góp phần bày tỏ quan điểm về sự việc xảy ra, và các quan điểm này hoặc đúng hoặc sai. Nếu đúng, con đường đi đúng hướng của đoàn Tàu con người trong thí dụ trên đưa đến một số các kết luận: Nếu sai, những kết luận cũng sẽ khác đi. Thí dụ, chúng ta hãy trở lại vấn đề mà một người cho rằng nếu không làm gì hại ai thì không có gì sai. Anh ta biết là anh ta không nên làm hại những chiếc tàu khác trong đoàn, nhưng anh ta thành thật nghĩ rằng anh ta làm gì đối với con tàu của anh ta làviệc riêng của anh ta. Nhưng phải chăng vấn đề sẽ khác đi rất nhiều trong hai trường hợp, một là nếu chiếc tàu của anh ta là tài sản của chính anh ta, hai là không phải như vậy? Phải chăng vấn đề sẽ khác đi rất nhiều nếu tôi là chủ của tâm trí tôi, hoặc tôi chỉ là một người thuê có trách nhiệm đối với người chủ thật của tâm trí tôi? Nếu một người nào đó tạo dựng tôi với mục đích riêng của họ, thì tôi phải có một số các trách nhiệm, mà tôi sẽ không có nếu tôi thuộc về chính riêng tôi.
Cơ Đốc giáo xác nhận rằng mỗi cá nhân sẽ sống đời đời, và điều này phải một là đúng, hai là sai. Có nhiều điều mà tôi không cần bận tâm đến nếu tôi chỉ sống bảy mươi năm, nhưng tôi phải nên rất là quan tâm nếu tôi sống mãi mãi. Có lẽ tính nóng giận hay sự ghen tức của tôi càng ngày càng tệ - tệ từ từ thôi nên có tệ trong bảy mươi năm cũng không đáng chú ý. Nhưng trong vòng một triệu năm thì sẽ giống như địa ngục. Thực vậy, nếu Cơ Đốc giáo đúng. Địa ngục là danh từ dùng để diễn tả tình trạng lúc đó. Sự bất tử còn tạo ra một sự khác biệt giữa chủ nghĩa độc tài và dân chủ. Nếu cá nhân chỉ sống có bảy mươi năm, thì một tiểu bang, một dân tộc, một nền văn minh quan trọng hơn cá nhân vì là những cái kéo dài không một ngàn năm. Nhưng nếu Cơ Đốc giáo đúng, thì cá nhân không những quan trọng hơn, mà tầm quan trọng này không thể so sánh được, vì cá nhân sẽ còn mãi mãi, còn đời sống của một tiểu bang hay một nền văn minh, so sánh với đời sống cá nhân chỉ là giây phút mà thôi.
Vì vậy, nếu chúng ta nghĩ đến đạo đức, chúng ta phải nghĩ đến cả ba phương diện, mối liên hệ giữa người và người; những gì ở bên trong con người: và mối liên hệ giữa con người với quyền năng tạo dựng ra con người. Chúng ta ai cũng có thể hợp tác đối với điểm đầu tiên. Điểm thứ hai đưa đến sự bất đồng ý kiến và điểm thứ ba đưa đến sự gây gỗ. Ở điểm thứ ba, những khác biệt căn bản giữa đạo đức Cơ Đốc và các nền đạo đức không phải là Cơ Đốc, thể hiện ra rõ rệt. Phần còn lại của quyển sách này tôi sẽ đứng trên quan điểm Cơ Đốc, và quan sát toàn thể sự việc như thể Cơ Đốc giáo là đúng.
3. 2 CÁC ĐỨC TÍNH CĂN BẢN
Chương vừa rồi lúc đầu đã được soạn như là một bài phát thanh ngắn. Nếu bạn chỉ được nói là mười phút, nhiều điều phải rút ngắn lại. Một trong những lý do chính mà tôi chia đạo đức ra làm ba phần (với hình ảnh của những chiếc tàu ra khơi từng đoàn) là vì đó là cách ngắn nhất để nói cho hết ý. Ở đây tôi muốn nêu lên một cách khác mà những nhà văn ngày xưa hay đề cập tới trong vấn đề này, cách này quá dài để tôi dùng trong bài phát thanh của tôi, nhưng lại rất là tốt,
Theo cách dài hơn này thì có bảy “đức tính”. Bốn đức tính được gọi là đức tính “Căn bản” và ba đức tính còn lại được gọi là đức tính “Thần học”. Các đức tính “căn bản” là những đức tính mà dân tộc văn minh nào cũng biết: các đức tính “Thần học” là những dức tính mà chỉ có người Cơ Đốc mới biết mà thôi. Tôi sẽ bàn về đức tính Thần học sau, bây giờ tôi chỉ nói về bốn đức tính căn bản. (Chữ: “căn bản” (Cardinal) không có nghĩa gì về chức Hồng Y Giáo Chủ của Hội Thánh Công Giáo La Mã. Chữ này là tiếng La Tinh mà ra, có nghĩa là “bản lề cửa”. Những đức tính này gọi là đức tính” căn bản “ vì đó là những đức tính “quan trọng”. Những đức tính này là Thận Trọng, Điều Độ, Công Bằng và Can Đảm.
Thận trọng thông thường có nghĩa là có ý thức thực tế, chịu khó suy nghĩ về điều đang làm và các hậu quả. Thời nay phần đông người ta ít khi nghĩ đến Thận Trọng như là một “đức tính”. Thật ra, vì Đấng Christ nói rằng chúng ta chỉ có thể vào nước của Ngài bằng cách trở thành giống như con trẻ, nhiều người Cơ Đốc có ý tưởng là, nếu bạn “tốt lành” thì bạn có ngu xuẩn cũng không sao. Nhưng đó là một sự hiểu lầm. Trước hết, hầu hết các con trẻ bày tỏ nhiều “thận trọng” về những vấn đề chúng nó quan tâm đến, và có những suy nghĩ hợp lý về những vấn đề này. Thứ hai nữa là như Phao-lô cho thấy Đấng Christ chẳng bao giờ muốn nói là chúng ta cứ giữ trình độ thông minh của con trẻ: ngược lại, Ngài dạy chúng ta không phải “hiền như bồ câu” mà còn phải “khôn khéo như rắn” nữa. Ngài muốn chúng ta có tấm lòng của đứa trẻ nhưng đầu óc của người lớn. Ngài muốn chúng ta giản dị, ngay thẳng, dễ mến và dễ dạy như con trẻ vậy. Nhưng Ngài cũng muốn chúng ta dùng mỗi một chút thông minh mà chúng ta có, để mau mắn trong công việc và sẵn sàng chiến đấu. Bạn cho tiền một cơ quan từ thiện không có nghĩa là bạn không cần tìm biết xem cơ quan từ thiện này có gian lận hay không.
Dù bạn có đang nghĩ đến Thượng Đế (thí dụ như khi bạn cầu nguyện) không có nghĩa là bạn thỏa mãn với cùng những ý nghĩ trẻ con mà bạn đã có về Ngài lúc bạn lên năm. Dĩ nhiên không phải Thượng Đế sẽ yêu thương bạn kém đi, hay là dùng bạn ít đi, nếu bạn bẩm sinh với đầu óc tầm thường. Ngài vẫn có chổ cho những người có ít sức phán đoán, nhưng Ngài muốn mọi người tận dụng hết cả ý thức họ có. Thế nên châm ngôn dúng không phải là “Hãy ngoan, cô gái dễ thương, ai giỏi mặc ai” nhưng mà là “Hãy ngoan, cô gái dễ thương, và đừng quên là hãy càng giỏi càng tốt.” Thượng Đế cũng không thích những người làm biếng về trí óc như những người làm biếng về các phương diện khác. Nếu bạn đang suy nghĩ để trở thành một người Cơ Đốc, tôi cho bạn biết trước rằng bạn sắp dấn thân vào một công cuộc mà sẽ cần đến cả đời sống, trí óc và tất cả những gì khác bạn có. May mắn thay điều này cũng áp dụng ngược lại. Bất cứ ai đang cố gắng một cách thành thực để trở thành một người Cơ Đốc, chẳng bao lâu sẽ tìm thấy trí thông minh của mình được mài bén: đó là một trong những lý do tại sao mà trở thành người Cơ Đốc không cần một sự giáo dục nào hết, vì chính Cơ Đốc là một sự giáo dục. Đó là lý do mà một tín hữu thất học như ông Bunyan có thể một quyền sách làm cả thế giới kinh ngạc.
Điều độ là một trong những chữ mà tiếc thay ý nghĩa đã thay đổi. Ngày nay chữ này thường có nghĩa là cữ rươụ. Nhưng vào thời mà đức tính Căn Bản thứ hai được gọi là “Điều Độ” nó hoàn toàn không có nghĩa đó. Điều đó không đặc biệt nói về sự uống rượu, nhưng mà về tất cả mọi thú vui: và không có nghĩa là cữ, nhưng là chỉ đi đến một mực độ nào đó mà thôi, chứ không đi xa hơn nữa. Ý nghĩ rằng Cơ Đốc nhân phải là những người cữ rượu là một ý nghĩa sai: Hồi giáo, chứ không phải là Cơ Đốc giáo, mới là một tôn giáo cữ rươu. Dĩ nhiên, có thể bổn phận của một người Cơ Đốc vào một lúc nào đó là nên cữ rượu, hoặc vì anh ta thuộc loại người hễ không uống thì thôi mà uống thì lại uống thật nhiều, hoặc vì anh ta đang đi chung với những người hay say rượu và cảm thấy không nên khuyến khích họ bằng cách chính anh ta cũng uống rươụ. Thế nên vấn đề là người Cơ Đốc cữ vì có lý do chính đáng, mà anh ta cũng không lên án điều này và cũng muốn thấy người khác vui thích để làm. Một trong các dấu hiệu của người xấu là người này không bỏ tật xấu nếu không đòi hỏi được mọi người khác cũng phải bỏ như mình. Đó không phải là đường lối Cơ Đốc. Một người Cơ Đốc có thể thấy nên bỏ tất cả mọi thứ vì lý do đặc biệt, thí dụ hôn nhân, thịt, rượu bia, hoặc phim ảnh, nhưng sai khi anh ta bắt đầu nói rằng những thứ này xấu, hoặc khinh thị những người dùng những thứ này.
Ngày nay ý nghĩa của chữ điều độ chỉ giới hạn trong vấn đề uống rượu không mà thôi. và điều này gây ra một tai hại lớn. Vì như vậy có thể làm cho người ta quên rằng bạn có thể cũng không điều độ về những thứ khác nữa. Một người đàn ông đặt môn thể thao gôn hay là chiếc xe gắn máy làm trọng tâm của đời sống anh ta, hay một người đàn bà đặt hết ý nghĩ của bà vào quần áo, hay môn chơi bài tây (bridge), hay con chó của bà,, thì cũng “không điều độ” giống như một người say rượu mỗi buổi chiều. Dĩ nhiên những thứ đó không bày tỏ ra cho người khác thấy một cách dễ dàng. Sự mê bài tây, môn đánh gôn không làm cho bạn té giữa đường. Nhưng Thượng Đế không bị lừa gạt bởi bề ngoài đâu.
Công bằng có nghĩa sâu xa hơn là những việc xảy ra ở tòa án. Đó là tên cũ để chỉ mọi điều mà ngày nay chúng ta gọi là “bình đẳng” ý nghĩa của chữ này gồm có thành thật, cho và nhận, thẳng thắn, giữ lời hứa, và mọi điều khác tương tự như vậy. Và Can Đảm thì gồm hai loại can đảm - loại can dảm chống đối nguy hiểm, và loại can đảm - loại can đảm chống đối nguy hiểm, loại can đảm “chịu đựng” được sự đau đớn. “Có gan” (Guts) có lẽ là tiếng gần nhất trong tiếng Anh tân thời. Dĩ nhiên là bạn sẽ để ý là bạn phải thực tập đức tính này trước rồi mới tập để có các đức tính khác.
Có một điểm nữa về các đức tính mà chúng ta cần chú ý. Có một sự khác biệt giữa một hành động công bằng, hay điều độ. Một người không đánh vợt giỏi cũng thỉnh thoảng đánh được một cú giỏi. Người đánh vợt giỏi là người mà mật, bắp thịt và thần kinh của anh ta điêu luyện bằng sự đánh được thật nhiều cú giỏi, đến độ người ta có thể tin tưởng vào khả năng của anh ta. Con người anh ta có cường lực hoặc phẩm chất nào đó mà dù anh ta không đánh quần vợt cũng vẫn thể hiện ra, giống như tâm trí của nhà toán học có một thói quên và cái vẻ bề ngoài nào đó thể hiện ra, mặc dù người này không đang làm toán học. Cũng một cách như vậy, một người bền chí để làm công việc công bằng thì sẽ đạt được một phẩm cách nào đó. Chính phẩm cách này, hơn là hành động đặc biệt, là điều chúng ta muốn nói đến, khi bàn về “đức tính”.
Sự phân biệt vừa kể quan trọng vì lý do sau đây. Nếu chúng ta chỉ nghĩ đến hành động đặc biệt, chúng ta có thể khuyến khích ba quan niệm sai lầm:
(1). Chúng ta có thể nghĩ rằng, miễn là bạn làm điều gì đó đúng, thì không cần thiết là bạn đã làm như thế nào, hay là tại sao bạn làm - bạn đã làm một cách sẵn sàng hay không sẵn sàng, làm một cách hờn dỗi hay vui vẻ, làm vì sợ dư luận hay làm vì chính công việc đó. Nhưng nếu những hành động đúng mà làm bởi đức tính, mà chính phẩm cách này mới là đáng kể, (nếu người đánh quần vợt đó đập banh một cái mạnh, không phải vì thấy cú đánh mạnh cần thiết nhưng mà vì đã nổi nóng, và cú đánh này, nếu anh ta may mắn, có thể giúp anh ta thắng bàn đó; nhưng sẽ không giúp anh ta trở thành một người đánh quần vợt đáng tin cậy)
(2). Chúng ta có thể nghĩ rằng Thượng Đế chỉ muốn chúng ta vâng theo một số các diều lệ nào đó: trong khi Ngài thực sự muốn có một loại người đặc biệt.
(3). Chúng ta có thể nghĩ rằng những “đức tính” này chỉ cần thiết cho đời sống hiện tại - và ở một thế giới khác chúng ta có thể không cần những điều đó nữa, vì sẽ không có chuyện gì để cải nhau, và không cần phải can đảm nữa vì không có sự nguy hiểm. Đúng là có lẽ sẽ không có cơ hội để có những hành động công bằng và can đảm ở thế giới này, nhưng sẽ có cơ hội dành cho loài người mà chúng ta chỉ có thể trở thành vì những việc làm ở thế gian này. Vấn đề không phải là Thượng Đế từ chối không cho bạn vào thế giới vĩnh cửu của Ngài nếu bạn không có những phẩm cách cần thiết nào đó; mà là nếu người nào chưa bắt đầu có, ít nhất là những khởi điểm, những phẩm cách đó ở trong họ, thì không có ngoại cảnh nào có thể tạo nên “Thiên đàng” cho họ - để họ có một hạnh phúc sâu xa, bền vững và không lay chuyển mà Thượng Đế dành cho chúng ta.
3. 3 ĐẠO ĐỨC XÃ HỘI
Điểm đầu tiên cần đề cập đến về mối liên hệ giữa người và người trong nền đạo đức Cơ Đốc là Đấng Christ đã không đem đến một nền đạo đức hòan toàn mới mẻ. Khuôn vàng của Tân Ước (Hãy làm cho người khác như bạn muốn được làm cho) tóm tắt những gì mà ai ai tự tận đáy lòng cũng đều biết là đúng. Những bậc chân đạo đức không bao giờ giới thiệu đạo đức mới: chỉ những người lường gạt hay quái gỡ mới làm như vậy. Tiến sĩ Johnson có nói: “Người ta cần được nhắc nhở thường xuyên hơn là được chỉ dạy.” Công việc của mỗi giáo sư đạo đức là giúp chúng ta đi trở lại nhiều lần, nhưng nguyên tắc giản dị cũ kỹ mà không ai trong chúng ta muốn biết; giống như đem con ngựa trở lại nhiều lần cái hàng rào mà nó không muốn nhảy, mà đem đứa trẻ trở lại nhiều lần bài học mà nó muốn tránh.
Điểm thứ hai cần hiểu rõ là Cơ Đốc giáo không có, và không tự cho là có, một chương trình chính trị đầy đủ chi tiết để áp dụng nguyên tắc “Hãy làm cho người khác như bạn muốn được làm cho “trong một xã hội đặc biệt ở một thời điểm đặc biệt. Cơ Đốc giáo không thực hiện điều này, Cơ Đốc giáo áp dụng cho tất cả mọi người ở mọi thời đại, vì một chương trình đặc biệt, thích hợp đối với một nơi chốn và một thời điểm nào đó, sẽ không thích hợp cho một nơi khác hay thời điểm khác. Dù sao đi nữa, đó không phải là phương cách áp dụng của Cơ Đốc giáo. Khi Cơ Đốc giáo dạy bạn cho kẻ đói ăn, Cơ Đốc giáo không dạy bài học về cách nấu ăn. Khi Cơ Đốc giáo khuyên bạn đọc Kinh Thánh, Cơ Đốc giáo không dạy bạn những bài học về Tiếng Hê-bơ-rơ, hay tiếng Hy-lạp, hay ngay cả văn phạm Anh Văn. Cơ Đốc gió không có ý định thay thế các môn nghệ thuật hay khoa học bình thường của con người Cơ Đốc giáo giống như người điều hành để những người khác làm việc đúng. Và là nguồn năng lực để ban cho tất cả mọi người một đời sống mới, nếu họ chịu phục tùng.
Người ta nói “ Hội thánh nên dẫn đầu” Lời nói này đúng nếu có ý hướng đúng, và sai nếu có ý sai. Khi nói Hội Thánh người ta đề cập tới đoàn thể của những người Cơ Đốc thật. Và khi nói Hội thánh nên dẫn đầu, họ muốn nói là một cơ người Cơ Đốc có khả năng thích hợp nên là kinh tế gia hay chính trị gia, và tất cả các kinh tế gia hay chính trị gia đều là Cơ Đốc nhân hết, và những nổ lực chính trị và kinh tế của họ nên dồn vào việc thực hành câu “hãy làm cho người khác như bạn muốn được làm cho”. Nếu như vậy, và nếu chúng ta là những người khác, sẵn sàng để đón nhận thì chúng ta sẽ tìm thấy giải pháp Cơ Đốc cho các nan đề xã hội một cách nhanh chóng. Nhưng dĩ nhiên khi người ta đòi hỏi sự dẫn đầu của Hội Thánh, nhiều người muốn giới tu sĩ đưa ra một chương trình chính trị. Đây là một đòi hỏi ngớ ngẫn. Giới tu sĩ là những người có vai trò đặc biệt trong Hội Thánh nói chung, đã được huấn luyện đặc biệt, và biệt riêng ra để săn sóc chúng ta, là những tạo vật vẽ sống đời đời; và chúng ta lại đòi hỏi họ làm một công việc khác hẳn mà họ chưa được huấn luyện. Công việc này thật sự tùy thuộc vào chúng ta, là những người Cơ Đốc không có huấn luyện thần học chuyên môn. Sự áp dụng những nguyên tắc Cơ Đốc đối với nghiệp đoàn thương mại hay giáo dục, phải được khởi xướng từ những người Cơ Đốc là hội viên của nghiệp đoàn hay là giáo sư: cũng như nền văn học Cơ Đốc phải xuất xứ từ các văn kịch sĩ Cơ Đốc - chứ không phải các giám mục nên nhóm họp lại và cố gắng viết kịch và sách trong thì giờ rỗi rãnh.
Dù sao đi nữa, sách Tân Ước cho chúng ta những dấu hiệu khá rõ ràng, mặc dù không đi vào chi tiết, về một xã hội Cơ Đốc hoàn toàn là như thế nào. Có lẽ Tân ước cho chúng ta biết nhiều hơn là chúng ta có thể thu nhận được. Chúng ta được biết rằng trong xã hội đó sẽ không có người hành khất hay là người ăn bám: nếu một người không làm việc, người đó không được ăn. Mọi người phải làm việc với bàn tay của mình, và hơn thế nữa, các sản phẩm sẽ là những gì tốt lành: không có sự chế tạo những xa xí phẩm ngớ ngẫn, và cũng không có những quảng cáo ngớ ngẫn để thuyết phục chúng ta mua đồ. Rồi cũng không có sự “phô trương” hay “làm bộ vênh vang” và không có chuyện làm sao. Như vậy, một xã hội Cơ Đốc cũng giống như xã hội mà ngày nay chúng ta gọi là Thiên Tả. Mặt khác, xã hội này nhấn mạnh vào sự vâng lời (và những dấu hiệu bên ngoài bày tỏ sự kính trọng) của mọi người đối với các quan toàn chính thức, của con cái đối với cha mẹ, và (tôi sợ là điều này không được phổ biến )của vợ đối chồng. Thứ ba nữa, xã hội này sẽ rất vui nhộn: đầy sự ca hát vui mừng và xem sự lo lắng, buồn phiền là sai. Sự lễ phép là một trong những đức tính Cơ Đốc, và sách Tân Ước ghét cái mà được gọi là “Láu táu xen vào chuyện người khác”
Nếu có một xã hội như vậy, và bạn cùng tôi đi thăm xã hội đó, tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ ra về với một ấn tượng hiếu kỳ. Chúng ta cảm thấy đời sống kinh tế của xã hội đó thuộc xã hội chủ nghĩa, và trong ý nghĩ đó, “tiến bộ”, nhưng đời sống gia đình và qui tắc cư xử có vẻ cổ hủ - còn có phần quá theo nghi thức và thể chế quí tộc là khác. Mọi người trong chúng ta thích một phần nào đó của xã hội này, nhưng tôi sợ là không ai thích toàn bộ. Nhưng đó là điều không tránh được, nếu Cơ Đốc giáo là kế hoạch toàn vẹn cho con người. Tất cả chúng ta rời kế hoạch toàn vẹn đó bằng nhiều cách khác nhau, và mỗi người đều muốn là bản sửa đổi kế hoạch nguyên thủy của chính mình là bản chính vậy. Bạn sẽ tìm thấy điều này nhiều lần như vậy đối với bất cứ vấn đề Cơ Đốc nào: mọi người đều thấy hấp dẫn bởi những phần nhỏ nào đó của Cơ Đốc giáo và chỉ muốn thu nhặt những phần đó mà thôi và bỏ đi phần còn lại. Đó là lý do tại sao chúng ta không đi xa hơn nữa được và vì vậy mà những người tranh đấu cho những vấn đề đối nghịch nhau đều nói rằng họ tranh đấu cho Cơ Đốc giáo.
Bây giờ thêm một điểm nữa. Dân Cổ Hy-lạp ngoại đạo, dân Do Thái trong thời Cựu Ước và những giáo sư Cơ Đốc nổi tiếng của thời Trung cổ có đưa ra một lời khuyên mà hệ thống kinh tế tân thời hoàn toàn bác bỏ. Tất cả những người nói trên dạy chúng ta rằng không nên cho mượn tiền lấy lời: và mượn tiền lấy lời - hay là đầu tư - lại là căn bản của hệ thống xã hội của chúng ta. Không phải như vậy là chúng ta sai. Có người nói rằng khi Môi se và Aristotle và những người Cơ Đốc ngày xưa đồng ý về việc cấm lấy lời (họ gọi là “sự cho vay nặng lãi”, họ không thể thấy trước được các công ty chứng khoán cộng đồng, mà chỉ nghĩ đến những cá nhân cho vay tiền, và vì vậy chúng ta không cần bận tâm về những gì họ nói. Đây là một câu hỏi mà tôi không thể quyết định được. Tôi không phải là một nhà kinh tế và tôi không biết là có phải hệ thống đầu tư chịu trách nhiệm về tình trạng cả chúng ta đang gặp phải hay không. Đây là điểm mà chúng ta cần đến nhà kinh tế Cơ Đốc. Nhưng tôi đã không thành thật nếu tôi không nói cho bạn biết rằng cả ba nền văn minh vĩ đại đã đồng ý (có vẽ như vậy) trong việc lên án chính cái điều mà trên đó chúng ta căn cứ toàn bộ đời sống của chúng ta.
Một điều nữa rồi tôi chấm dứt. Trong đoạn sách Tân ước nói về mọi người phải làm việc, lý do được đưa ra là “với mục đích anh ta có thể giúp kẻ thiếu thốn” Từ thiện - bố thí cho kẻ nghèo, là phần cốt yếu của đạo đức Cơ Đốc: trong ngụ ngôn đáng sợ về chiên và dê, điều này có vẻ là trọng điểm. Ngày nay, một số người cho rằng lòng từ thiện không cần thiết cho lắm, và thay vì bố thí cho người nghèo chúng ta nên tạo ra một xã hội mà trong đó không còn có người nghèo để cần bố thí cho. Họ có thể khá đúng khi nói rằng chúng ta nên tạo ra một xã hội như vậy. Nhưng, nếu ai lại nghĩ rằng, vì vậy nên có thể ngưng không bố thí trong khi chờ đợi, thì người này đã lìa bỏ tất cả nền đạo đức Cơ Đốc. Tôi không tin rằng chúng ta có thể quyết định là nên cho bao nhiêu, tôi tin rằng cách an toàn duy nhất là cho nhiều hơn chúng ta có thể để dành. Nói một cách khác, nếu sự tiêu xài của chúng ta trên các phương diện tiện nghi, xa xí, vui chơi v.v...tương đương với tiêu chuẩn của nhữung người khác có cùng mức lợi tức như chúng ta, thì có thể chúng ta cho qúa ít. Nếu lòng từ thiện của chúng ta không kèm kẹp hay ngăn trở chúng ta chút nào hết, thì có lẽ lòng từ thiện của chúng ta qúa nhỏ. Chúng ta nên có những điều muốn làm và không thể làm được vì chúng ta đóng vào việc từ thiện. Tôi đang nói về “từ thiện” theo nghĩa thông thường. Những trường hợp khốn khổ đặc biệt giữa vòng quyến thuộc, bạn bè, láng giềng hoặc người làm công của bạn, mà Thượng Đế cho bạn thấy, có thể còn đòi hỏi ở bạn nhiều hơn nữa: Có thể làm cho địa vị của bạn bị lún bại và thiệt hại. Đối với nhiều người trong chúng ta, sự ngăn trở lớn nhất không cho chúng ta làm việc từ thiện không phải là mức sống sang trọng, hay là lòng ham muốn có thêm nhiều tiền của chúng ta, nhưng mà là sự sợ hãi của chúng ta - sợ sự không an toàn, sợ sự bấp bênh. Điều này thường phải được nhận thấy như là một sự cám dỗ, thử thách. Đôi khi lòng tự cao của chúng ta ngăn cản lòng từ thiện của chúng ta; chúng ta có khuynh hướng tiêu xài nhiều hơn là cần thiết trong những hình thức phô trương sự rộng rãi (cho tiền thưởng, đãi khách) và tiêu ít hơn là chúng ta nên chi tiêu để giúp những kẻ thật sự cần sự giúp đỡ của chúng ta.
Bây giờ trước khi chấm dứt, tôi muốn mạo hiểm để đoán thử xem đoạn này ảnh hưởng đến người đọc như thế nào. Tôi đoán là những người thiên tả rất giận dữ vì vấn đề đã không đi xa đủ theo đường hướng đó, và những người đối lập cũng giận dữ vì họ nghĩ là đi quá xa. Nếu vậy, chúng ta gặp trở ngại thật sự trong công cuộc soạn thảo một kế hoạch cho một xã hội Cơ Đốc. Phần đông chúng ta không thật sự tiến đến vấn đề với mục đích để xem Cơ Đốc giáo nói gì: chúng ta tìm đến với hy vọng tìm thấy rằng Cơ Đốc giáo ủng hộ quan điểm của đảng phái chúng ta. Chúng ta tìm kiếm đồng minh trong khi đó chúng ta lại gặp phải một thầy giáo - hay là một Quan Tòa. Tôi cũng vậy thôi. Có những phần trong đoạn này tôi đã muốn bỏ ra. Và vì vậy mà những bàn luận của chúng ta không đi đến đâu cả, trừ khi là chúng ta đi con đường vòng quanh dài hơn nhiều. Một xã hội Cơ Đốc sẽ không đến, cho đến khi phần đông chúng ta thật sự muốn có xã hội này: và chúng ta không muốn có xã hội này cho đến khi chúng ta trọn vẹn trở thành Cơ Đốc nhân. Tôi có thể lặp đi lặp lại “Hãy làm cho người khác như bạn muốn được làm cho” cho đến khi tôi tím mặt lên đi nữa, tôi cũng không thực sự áp dụng, cho đến khi tôi yêu người cận của tôi như chính tôi cho đến khi tôi học để yêu thương Thượng Đế: và tôi không thể học để yêu thương Thượng Đế trừ khi tôi học để vâng phục Ngài. Và vì vậy như tôi đã cho bạn biết trước, chúng ta đi đến một cái gì thuộc về bên trong của con người nhiều hơn - đi từ vấn đề xã hội đến vấn đề tôn giáo. Bởi vì con đường vòng quanh dài nhất là con đường ngắn nhất để về nhà
3. 4 ĐẠO ĐỨC VÀ TÂM LÝ HỌC
Tôi có nói rằng chúng ta không bao giờ có được một xã hội Cơ Đốc cho đến khi phần đông chúng ta trở thành Cơ Đốc nhân. Điều này dĩ nhiên không có nghĩa là chúng ta có thể thoái thác không làm gì hết cho xã hội, cho đến một ngày tưởng tuợng nào đó thật xã trong tương lai. Điều này có nghĩa là chúng ta phải bắt đầu hai công việc ngay lập tức (1) Làm thế nào để nguyên tắc “Hãy làm cho người khác như bạn muốn được làm cho” có thể được áp dụng một cách chi tiết trong xã hội tân thời, và (2) làm sao trở thành người có thể áp dụng nguyên tắc trên, khi chúng ta biết cách. Bây giờ tôi muốn bắt đầu xét xem quan niệm Cơ Đốc về một người tốt là như thế nào - có thể gọi là đặc điểm Cơ Đốc cho guồng máy con người.
Trước khi vào chi tiết, có hai điểm tổng quát tôi muốn nói trước. Trước hết, vì đạo đức Cơ Đốc được cho rằng làkỹ thuật để làm guồng máy con người thành đúng trở lại, tôi nghĩ có lẽ bạn muốn biết kỹ thuật này liên hệ thế nào với phân tâm học, là một kỹ thuật khác được cho rằng có tác dụng tương tự.
Bây giờ bạn nên biết rõ ràng hai điều: Những lý thuyết y học thực dụng và kỹ thuật của các nhà phân tâm học, và quan điểm triết lý đại cương về thế giới mà Freud và một số các người khác đã nêu lên. Điều thứ hai hay là triết lý của Freud trái ngược với Cơ Đốc giáo một cách trực tiếp và cũng trái ngược trực tiếp với một nhà tâm lý học đại tài khác là Jung. Hơn nữa khi Freud nói về cách thức chữa bệnh cho những người bị bệnh loạn thần kinh, ông đứng cương vị của một nhà chuyên môn nói về môn học mà ông biết rõ, nhưng khi ông tiếp tục về triết lý đại cương thì ông đứng cương vị của một người tài tử. Vì vậy rất là hợp lý nếu chúng ta chỉ chú trọng đến quan điểm của ông trong một trường hợp mà thôi - và đó là điều tôi làm ở đây. Tôi càng sẵn sàng làm như vậy vì khi ông ta ra ngoài chuyên môn của ông để nói về một môn khác mà tôi biết được chút ít (chẳng hạn như ngôn ngữ học) thì tôi thấy rằng ông không biết gì hết. Nhưng ngành phân tâm học thật, ngoài những triết lý được thêm vào của Freud và một số các người khác, thì không trái ngược với Cơ Đốc giáo chút nào. Kỹ thuật của ngành này có phần trùng hợp với đạo đức Cơ Đốc và nếu mỗi mục sư biết thêm về ngành này thì đó là một điều tốt: nhưng ngành này không đi cùng một chiều với đạo đức Cơ Đốc suốt đường, vì hai kỹ thuật có hai vai trò khác biệt nhau.
Khi một người chọn lựa nột hành động đạo đức thì có hai điều liên can đến sự chọn lựa nầy. Một là hành động chọn lựa. Hai là cảm xúc, các động lực khác thúc đẩy nhau v.v...do các yếu tố tâm lý học của người nầy mà ra, và những yếu tố nầy là những nguyên liệu để đưa đến sự chọn lựa. Những nguyên liệu nầy có thể thuộc hai loại. Hoặc là thuộc về loại bình thường: gồm những cảm xúc mà mọi người ai cũng có. Hoặc gồm những cảm xúc không tự nhiên do cái gì đó đã sai đi trong tiềm thức của người nầy. Thí dụ của loại thứ nhất là sợ hãi đối vời những gì thực nguy hiểm: còn sự sợ hãi vô lý đối với mèo hay nhền nhện là thí dụ của loại thứ hai. Sự ham muốn của một người đàn ông dành cho một người đàn bà thuộc về loại thứ nhất: sự ham muốn sai lầm của một người đàn ông dành cho một người đàn ông khác thuộc loại thứ hai. Phân tâm học loại bỏ đi những cảm xúc bất bình thường, có nghĩa là giúp cho một người có những nguyên liệu tốt hơn để chọn lựa hành động: còn đạo đức thì quan tâm đến chính các hành động chọn lựa.
Nói như thế này, tưởng tượng ba người đàn ông đi đánh giặc. Một người có sự sợ hãi bình thường và tự nhiên mà ai cũng có, và anh ta cố trấnh áp bởi nổ lực đạo đức và trở thành một người can đảm. Chúng ta giả sử là hai người kia, vì những gì đã xảy ra trong tiềm thức của họ, lại có sự sợ hãi quá đáng và vô lý mà không một nỗ lực đạo đức nào có thể làm gì được. Bây giờ chúng ta lại giả sử là một nhà phân tâm học chữa lành cho hai người này: nghĩa là ông ta giúp hai người này trở lại tình trạng bình thường của người thứ nhất. Đến đây, vấn đề phân tích tâm lý chấm dứt và vấn đề đạo đức bắt đầu. Bởi vì, bây giờ đã được chữa lành, hai người đàn ông này có thể có hành động khác nhau. Một người có thể nói “May thay, tôi đã bỏ được hết những thứ đó rồi. Bây giờ, ít nhất tôi có thể làm được điều mà tôi luôn luôn muốn làm - bổn phận của tôi đối vói tổ quốc.” Nhưng người kia có thể nói thế này, “Ừm, tôi rất vui là bây giờ tôi thấy trầm tĩnh lại, nhưng dĩ nhiên ý định của tôi vẫn không thay đổi, là tôi lo cho Số Một trước cái đã và để cho anh kia làm việc nguy hiểm. Tôi không còn sợ quá nhiều nữa cũng tốt vì tôi có thể lo cho chính tôi được hiệu lực hơn, và có thể khôn khéo hơn trong chuyện giấu sự thật với người khác.” Sự khác biệt này là sự khác biệt đạo đức hoàn toàn, và môn phân tâm học không thể làm gì được hết. Vì vậy dù chúng ta có cải thiện nguyên liệu của một người đến đâu đi nữa, chúng ta vẫn còn một cái gì khác, đó là sự tự do chọn lựa của một người, để rồi với những vật liệu mà ông ta có, đặt lợi ích của anh ta trước hết hay là sau hết. Sự tự do chọn lựa này là điều duy nhất mà đạo đức quan tâm đến.
Vật liệu tâm lý xấu xa không phải là một tội lỗi, nhưng mà là một chứng bệnh. Nó không cần phải được ăn năn, nhưng cần được chữa lành và điều này là rất quan trọng. Con người, xét đoán nhau bởi hành động bề ngoài. Thượng Đế xét đoán họ bởi những sự chọn lựa đạo đức của họ. Khi một người mắc bệnh loạn thần kinh có sự sợ hãi kinh hoàng đối với với con mèo, vì một lýdo nào đó mà phải bắt một con mèo lên, thì có thể đối với Thượng Đế anh ta có nhiều can đảm hơn là một người lành mạnh được lãnh huy chương vì một hành vi can đảm. Khi một người, đã lầm lạc từ thưở thơ ấu, và đã được dạy dỗ rằng sự độc ác là điều đúng, có những hành động tử tế nho nhỏ, hoặc cố gắng để không có những hành vi ác độc, và do đó có thể bị bạn bè cười chê, đối với Thượng Đế người này có thể được xem là cố gắng nhiều hơn tôi và bạn khi chúng chúng ta hy sinh chính đời sống mình cho một người bạn.
Chúng ta cũng có thể nói nguợc lại. Một số trong chúng ta, là những người có vẻ tốt lành tử tế, lại không tận dụng hết những gì tốt lành chúng ta thừa hưởng hay được dạy dỗ, đến nổi chúng ta có lẽ tệ hơn những kẻ mà chúng ta gọi là tàn ác. Chúng ta có biết chắc là mình cư xử như thế nào nếu có cái tâm lý bẩm sinh, gặp sự dạy dỗ không tốt, rồi cộng thêm quyền lực nữa, như trong trường hợp của Himmler không? Đó là lý do mà Cơ Đốc nhân chúng ta được dạy là chúng ta không được xét đoán. Chúng ta chỉ nhìn thấy kết quả của sự chọn lựa của một người từ nguyên liệu mà anh ta có. Nhưng Thượng Đế không xét đoán anh ta dựa vào nguyên liệu, nhưng là trên căn bản những gì anh ta sử dụng những nguyên liệu đó. Phần lớn các trang bị tâm lý của một người có thể là do thân thể của người này mà ra: khi thân thể của người này chết, tất cả những thứ này cũng rớt xuống và con người bên trong, phần mà quyết định chọn lựa, đã có hành động tốt nhất hay xấu nhất từ vật liệu đó, sẽ đứng trần truồng. Nhiều thứ tốt lành mà chúng ta nghĩ là của chúng ta, nhưng thật sự là vì chúng ta có sự tiêu hóa tốt, sẽ rớt ra khỏi chúng ta: những thứ xấu xa do mặc cảm hay bệnh hoạn sẽ rớt khỏi những người khác. Rồi chúng ta sẽ thấy lần đầu tiên, mọi người thật sự là như thế nào. Sẽ có nhiều ngạc nhiên.
Điều này dẫn đến điểm thứ hai của tôi. Người ta thường nghĩ đến đạo đức Cơ Đốc như là một việc trả giá mà trong đó Thượng Đế nói rằng: “Nếu người giữ được nhiều luật lệ, Ta sẽ trọng thưởng người và nếu không Ta sẽ có hành động khác”. Tôi không nghĩ đây là cách tốt nhất để xét đến đạo đức Cơ Đốc. Tôi nghĩ tốt hơn để mà nói rằng, mỗi lần bạn chọn lựa, bạn làm cho phần trọng tâm của bạn, cái phần làm công việc chọn lựa, khác hơn một chút, và xét chung đời sống của bạn với bao lần chọn lựa, suốt cuộc đời bạn, bạn hoặc làm cho phần trọng tâm này chầm chậm trở thành một tạo vật của thiên đàng hoặc là của địa ngục: hoặc trở thành một tạo vật có sự hòa hợp cùng Thượng Đế, với các tạo vật khác và với chính nó, hoặc là trở thành một tạo vật ở tình trạng đang có chiến tranh và thù hằn với Thượng Đế, và với chính nó. Trở thành một tạo vật trên đây là thiên đàng. Đó là sự vui mừng, bình an, kiến thức và quyền năng. Trở thành một loại khác có nghĩa là điền cuồng, kinh dị, đần độn, giận dữ, bất lực, và cô độc đời đời. Mỗi người trong chúng ta ở mỗi lúc tiến đến tình trạng này hay là tình trạng kia.
Điều trên đây giải thích cái mà ngày xưa luôn làm cho tôi thắc mắc về các tác giả Cơ Đốc; có lúc họ có vẻ như là rất gắt gao, rồi có lúc lại rất là tự do và dễ dãi. Họ nói đến những tội lỗi của tư tưởng như là những tội lỗi này quan trọng lắm. Rồi họ lại nói về những tội giết người và phản bội ghê gớm như là bạn chỉ cần ăn năn rồi được tha thứ. Nhưng rồi tôi thấy họ đúng. Điều mà họ luôn luôn nghĩ đến là dấu vết mà hành động đã để lại trên cái trọng tâm bé nhỏ của con người, mà không ai thấy được trong đời này, nhưng mà qua đó mỗi người trong chúng ta sẽ phải chịu dựng - hay là vui hưởng - mãi mãi. Sự giận dữ của một người có thể làm đổ máu hằng ngàn người vì địa vị của anh ta, trong khi một người khác giận dữ đến đâu đi nữa cũng chỉ bị người ta cười mà thôi. Nhưng dấu hiệu để lại trên linh hồn của hai người có thể giống nhau rất nhiều. Cả hai đều đã làm một điều gì đó với chính mình mà, trừ khi ăn năn, sẽ thấy khó hơn để tránh giận dữ khi bị cám dỗ lần tới, và càng giận dữ hơn nữa nếu anh ta không tránh được cám dỗ này. Nếu cả hai thật tình đến với Thượng Đế sẽ đựợc sửa đổi cho đúng cái phần bị vặn vẹo ở trọng tâm của mỗi người: nếu không, mỗi người sẽ bị diệt vong về lâu về dài. Đứng nhìn bên ngoài, cái vĩ đại hay nhỏ bé của sự vật thật tình không quan trọng.
Một điểm sau cùng. Hãy nhớ rằng, như tôi đã nói, chiều hướng đúng không những dẫn đến sự bình an mà còn dẫn đến sự hiểu biết nữa. Khi một người trở nên tốt hơn, anh ta càng hiểu rõ hơn sự xấu xa vẫn còn ở trong con người anh ta. Khi một người trở nên tệ hơn, anh ta càng ít hiểu sự xấu xa của mình. Một người xấu vừa vừa biết là mình không được tốt: một người thật xấu nghĩ rằng mình tốt. Thực ra đây là điều dễ hiểu. Bạn hiểu về giấc ngủ khi bạn thức chứ không phải trong lúc bạn đang ngủ. Bạn thấy được lỗi trong bài toán khi trí óc bạn sáng suốt: khi bạn đang làm lỗi thì bạn không thấy được. Bạn hiểu tính chất của sự say sưa khi bạn tính, không phải lúc bạn đang say. Người tốt biết về điều thiện lẫn điều ác kẻ xấu không biết điều nào hết.

3. 5 ĐẠO ĐỨC VỀ TÍNH DỤC
Bây giờ chúng ta xét đến đạo đức Cơ Đốc về phương diện tính dục, phần mà Cơ Đốc nhân gọi là đức tính thánh khiết. Chúng ta không nên lầm lẫn tính này với cái “nhã nhặn” của xã hội, tức là sự đứng đắn, đoan chính. Luật lệ xã hội về sự đứng đắn cho biết là phần nào của cơ thể con người có thể được phô trương, đề tài nào nên được đề cập tới, dùng những lời nói nào, tùy theo phong tục của mỗi từng lớp xã hội. Vậy nên, trong khi đức tính thánh khiết dành cho Cơ Đốc nhân vẫn giống như vậy ở mọi thời đại, luật về sự đứng đắn thay đổi. Một cô gái ở các đảo Thái Bình Dương không mặc bao nhiêu quần áo và một mệnh phụ ở thời Victoria mặc quần áo kín mít có thể cũng được xem là “nhã nhặn”, đứng đắn, hay đoan chính, tùy theo những tiêu chuẩn của riêng xã hội họ và cả hai, theo cách ăn mặc của họ, cũng thánh khiết (hay cùng không thanh khiết). Một số các ngôn ngữ mà những phụ nữ thánh khiết ở thời Shakepeare dùng chỉ có thể được dùng vào thế ký thứ mười chín bởi một người đàn bà hoàn toàn phóng đãng. Khi người ta phạm luật về sự đứng đắn đang áp dụng trong thời đại và khu vực của họ, và nếu họ làm như vậy để khiêu gợi dục vọng của chính họ hay của người khác thì là họ phạm tội dâm ô. Nhưng nếu họ phạm luật chỉ vì không biết, hoặc bất cẩn, thì họ chỉ phạm tội bất lịch sự. Khi họ phạm luật một cách thách đố, như là thường xảy ra, để làm người khác bị khích động hoặc bối rối thì họ không nhứt thiết là thiếu thánh khiết, nhưng mà là hà khắc: vì làm cho người khác khó chịu để mình vui cười là sự hà khắc. Tôi không nghĩ là tiêu chuẩn khắc khe hay cầu kỳ về sự đúng đắn là chứng cớ của sự thánh khiết, hay là giúp cho sự thánh khiết, và vì vậy, tôi thấy luật này có sự dễ dãi và giản dị, như xảy ra trong đời tôi là một điều tốt. Tuy nhiên tình trạng hiện tại cũng có một điều bất tiện đó là những người thuộc các lứa tuổi và các hạng khác nhau không chấp nhận cùng một tiêu chuẩn. Và chúng ta không biết chúng ta đang ở đâu nữa. Trong sự lộn xộn này, tôi nghĩ là người lớn tuổi, hoặc những người theo thời trang cũ phải nên cẩn thận, đừng tưởng rằng những người trẻ hoặc những người “thóat khỏi quyền của cha mẹ” là hư hỏng, trong khi sự thật là họ không đứng đắn (theo tiêu chuẩn xưa) và ngược lại các thanh niên không nên gọi các bậc phụ huynh mình là những người quá nghiêm cẩn. hay nghiêm khắc, chỉ vì họ không chấp nhận tiêu chuẩn mới một cách dễ dàng. Một ước muốn thành thật để tin hết lòng vào điều tốt lành ở người khác, và để làm cho người khác thoải mái hết sức, sẽ giải quyết hầu hết các vấn đề khó khăn.
Sự thánh khiết là đức tính Cơ Đốc ít được người ta thích nhất. Không có cách nào để tránh khỏi: luật lệ Cơ Đốc là “Hoặc lập gia đình, với lòng trung thành tuyệt đối với người phối ngẫu và kiêng cữ tuyệt đối”. Điều này thật là khó, và thật là trái ngược với bản năng của chúng ta, nên hiển nhiên là hoặc Cơ Đốc giáo sai, hoặc bản năng tính dục của chúng ta đi sai. Cái này hoặc cái kia. Dĩ nhiên, là một Cơ Đốc nhân, tôi nghĩ rằng bản năng đi sai.
Nhưng tôi còn có các lý do khác nữa để nghĩ như vậy. Mục đích sinh học của tính dục là con cái, cũng giống như mục đích sinh học của sự ăn uống là để tu bổ cơ thể. Nếu chúng ta ăn khi chúng ta thấy muốn ăn, và ăn bao nhiêu cũng được, thì đúng là phần đông chúng ta sẽ ăn quá nhiều: nhưng cũng không đến nổi quá kinh khiếp. Một người có thể ăn đủ cho hai người, nhưng không thể ăn đủ cho mười người. Sự ngọn miệng đi hơi vượt quá mục đích sinh học, nhưng cũng không quá đáng lắm. Nhưng nếu một mình thanh niên khỏe mạnh chiều lòng khao khát nhục dục của anh ta bất cứ lúc nào anh ta muốn và nếu mỗi hành động sanh ra một trẻ sơ sinh, thì trong mười năm anh ta có thể dễ dàng sản xuất đủ dân số cho một làng nhỏ. Sự khao khát như vậy quá đáng đến nổi khôi hài và phi lý.
Hoặc xét một cách k hác, bạn có thể thu hút được nhiều khán giả để xem một màn khỏa thân - đó là xem một cô gái cởi quần áo trên sâu khấu. Bây giờ giả sử như bạn đến một quốc gia, ở đó bạn có thể thu hút khán giả đầy rạp bằng cách là đem một cái đĩa được đậy lại trên sân khấu, rồi từ từ giở khăn ra để mọi người trông thấy, trước khi tắt đèn, là đĩa này đựng một miếng thịt trừu hoặc là một miếng thịt heo nướng (bacon), phải chăng bạn sẽ nghĩ rằng ở quốc gia này, sự thèm khát đồ ăn của họ thật kỳ dị hay sai lầm? Và bất cứ ai lớn lên ở một thế giới khác lại không nghĩ rằng, có cái gì thật quái dị về tình trạng bản năng tính dục ở giữa chúng ta.
Một nhà phê bình nói rằng nếu ông ta tìm thấy một quốc gia mà màn hài hước về đồ ăn kể trên được nhiều người ưa chuộng, ông ta sẽ kết luận rằng dân của quốc gia này đang đói kém. Dĩ nhiên ông muốn nói là những màn khỏa thân không là kết quả của sự đồi trụy về tính dục, nhưng mà đó là sự đói khát về tính dục. Tôi đồng ý với ông là nếu ở một quốc gia xa lạ nào đó chúng ta tìm thấy những mâm thịt cừu tương tự được nhiều người ưa chuộng, thì một trong những giải thích có thể là nạn đói ở quốc gia này. Nhưng bước kế tiếp để thử giả thuyết của chúng ta, là tìm xem thức ăn được dùng trong quốc gia này nhiều hay ít. Nếu có chứng cớ là thiên hạ dùng nhiều thức ăn thì chúng ta phải bỏ giả thuyết đói qua một bên và tìm giả thuyết khác. Cũng giống như vậy, trước khi chấp nhận sự đói khát tính dục là nguyên nhân của các màn khỏa thân, chúng ta nên tìm chứng cớ xem, có phải là trong thời đại chúng ta có nhiều sự cữ kiêng tính dục hơn là những thời đại mà không có những thứ như là khỏa thân hay không. Chắc chắn là không có chứng cớ như vậy. Những phương cách ngừa thai làm cho dục vọng về tính dục ít tốn kém hơn trong hôn nhân. Và an toàn hơn nhiều ngoài hôn nhân, so với những thời đại trước đây, và dư luận công chúng cũng ít phản đối hơn đối với những mối liên hệ bất chánh, ngay cả đến những trái ngược về tính dục, kể từ thời không có tín ngưỡng. Giả thuyết “đói kém” cũng không phải là giả thuyết duy nhất mà chúng ta có thể nghĩ ra. Ai cũng biết là sự thèm khát về tính dục, giống như những sự thèm khát, gia tăng theo sự dục vọng. Người đói nghĩ nhiều đến thức ăn, nhưng những người háu ăn cũng vậy; những người ăn nhiều, cũng như những người đói đều dễ bị khêu gợi.
Đây là điểm thứ ba, bạn thấy là rất ít người muốn ăn những thứ không phải đồ ăn, hoặc là dùng thức ăn để làm chuyện gì khác. Nói cách khác, những sự trái ngược đối với sự thèm ăn rất hiếm. Nhưng những sự trái ngược đối với bản năng tính dục xảy ra rất nhiều, rất khó để chữa lành và đáng sợ. Tôi xin lỗi là phải đi vào chi tiết ở đây, nhưng tôi phải làm như vậy. Lý do là, bạn và tôi, trong suốt hai mươi năm vừa qua đã bị cho ăn no nê suốt ngày với những cái giả dối dày đặt về tính dục. Chúng ta đã được cho biết rằng, đến độ chúng ta chán không muốn nghe nữa, sự khao khát tính dục cũng giống như những khao khát tự nhiên khác của chúng ta, và chỉ khi nào chúng ta bỏ qua cái ý nghĩ ngớ ngẫn của thời xưa là giấu kín nó đi, thì mọi chuyện sẽ thành tốt đep. Điều này không đúng. Khi bạn nhìn đến những sự thật xảy ra, và không để ý đến những lời tuyên truyền, bạn sẽ thấy là điều đó không đúng.
Họ nói với bạn rằng tính dục trở thành hỗn độn bởi vì nó bị giữ kín. Nhưng suốt hai mươi năm qua tính dục đã không được giữ kín. Người ta nói về nó suốt ngày. Tuy vậy tính dục vẫn còn là một đống hỗn độn. Nếu sự giấu kín là nguyên nhân của sự khó khăn. Thì sự làm công khai sẽ làm cho đúng lại. Nhưng điều này đã không xảy ra. Tôi nghĩ ngược lại, Tôi nghĩ rằng lúc đầu loài người giữ kín tính dục vì nó đã là một sự hỗn độn. Người thời nay luôn luôn nói rằng: “Không có gì để xấu hỗ về tính dục hết”. Họ có thể muốn nói: “Không có gì để xấu hỗ về việc loài người sinh con đẻ cái như vậy, hay là về việc tính dục đưa đến sự khoái lạc.” Nếu họ muốn nói như vậy, họ nói đúng. Cơ Đốc giáo cũng nói như vậy. Vấn đề khó khăn không nằm ở chuyện sinh sản hay là khóai lạc. Những giáo sư Cơ Đốc ngày xưa đã nói rằng, nếu con người không bị sa ngã, khóa lạc tính dục, thay vì giảm sút đi như bây giờ có thể gia tăng thêm. Tôi biết là có một Cơ Đốc nhân, có trí óc lộn xộn, đã nói như thế Cơ Đốc giáo nghĩ rằng tính dục hoặc cơ thể, hoặc khoái lạc, chính là những gì xấu xa. Nhưng họ sai lầm. Hầu như Cơ Đốc giáo là tôn giáo duy nhất trong những tôn giáo lớn, hòan toàn tán thành cơ thể - tức là tin rằng vật chất là tốt lành, rằng chính Thượng Đế Ngài đã một lần mang lấy hình thể con người, rằng chúng ta sau này sẽ được có một loại thân thể nào đó ở Thiên Đàng, và đó sẽ là một phần chính yếu trong niềm hạnh phúc, sự đẹp xinh và năng lực của chúng ta. Cơ Đốc giáo tán dương hôn nhân hơn bất cứ một tôn giáo nào khác, và hầu hết những bài thơ vĩ đại về tình yêu trên thế giới được viết bởi Cơ Đốc nhân. Nếu có ai cho rằng tính dục tự nó là xấu. Cơ Đốc nhân sẽ đính chính ngay. Nhưng dĩ nhiên, khi người ta nói “không có gì để xấu hỗ về tính dục”, họ cũng có thể muốn nói rằng “Không có gì để phải xấu hổ hết về tình trạng hiện tại của bản năng tính dục”
Nếu họ muốn nói như vậy, tôi nghĩ là họ sai. Tôi nghĩ rằng rất là đáng xấu hổ trên mọi phương diện. Không có gì xấu hỗ khi chúng ta thưởng thức đồ ăn: nhưng rất đáng xấu hổ nếu phân nửa thế giới xem thức ăn là mối quan tâm chính yếu của đời sống họ, và dành thì giờ để xem hình ảnh về thức ăn, rồi chảy nước miếng và chất lưỡi. Tôi không nói rằng bạn và tội chịu trách nhiệm một cách cá nhân về tình trạng hiện tại. Tổ tiên chúng ta đã để lại cho chúng ta cơ thể bại hoại trên phương diện này: và chúng ta lớn lên giữa những sự tuyên truyền cổ động sự dâm đãng. Có những người muốn khêu gợi bản năng tính dục của chúng ta để làm tiền chúng ta. Bởi vì dĩ nhiên một người bị ám ảnh là một người rất dễ để bán đồ cho. Thượng Đế biết tính thế của chúng ta, Ngài sẽ không xét đoán chúng ta như thể chúng ta không có điều khó khăn nào để vượt qua. Điều quan hệ là sự thành thật và kiên nhẫn của ý chí chúng ta để vượt qua những khó khăn đó.
Trước khi chúng ta được chữa lành, chúng ta phải có ý muốn được chữa lành. Những ai thật tâm muốn được giúp đỡ sẽ nhận được sự giúp đỡ, nhưng đối với phần lớn người thời nay ngay đến có lòng ước muốn thôi cũng khó. Rất dễ để nghĩ rằng chúng ta muốn cái gì đó, trong khi thật sự chúng ta không muốn. Một người Cơ Đốc nổi danh trước đây có kể cho chúng ta biết rằng, khi ông còn là thanh niên ông ta cầu nguyện thường xuyên để có sự thánh khiết. Nhưng nhiều năm sau ông ta ý thức được rằng trong khi miệng ông nói “Chúa ơi, giúp cho con thánh khiết” lòng của ông nói thêm cách thầm kín, “Nhưng xin Ngài đừng làm như vậy bây giờ” Lời cầu nguyện để có những đức tính khác cũng có thể xảy ra giống như vậy, nhưng có ba lý do tại sao thời này lại đặc biệt khó khăn để cho chúng ta ươc muốn - chứ đừng nói chi là đạt được - sự thánh khiết hoàn toàn.
Điểm thứ nhất là, những tính chất bại hoại của chúng ta, sự ma quỉ cám dỗ chúng ta, và tất cả những sự tuyên truyền tân thời về sự dâm đãng, cùng hợp lại với nhau làm cho chúng ta cảm thấy rằng, lòng ham muốn mà chúng ta cố gắng để kháng cự rất là “tự nhiên” rất là “lành mạnh” và rất là có lý, đến nổi hầu như trái ngược với bất bình thường nếu mà chống lại. Bảng yết thị quảng cáo này đến bảng yết thị quảng cáo khác, cuốn phim ảnh này đến cuốn phim ảnh khác, quyển tiểu thuyết này đến quyển tiểu thuyết khác, liên kết ý tuởng về sự ham muốn tính dục với ý tưởng về sức khỏe, tính chất thông thường, tuổi thanh niên, sự thành thật và tính vui vẻ, Sự liên kết kể trên là sự giả dối. Cũng giống như những sự dối trá dữ dội khác, nó dựa vào một sự thật - sự thật, như đã đề cập trên đây, là tính dục tự nó (trừ sự quá độ và ám ảnh đã bành trướng chung quanh tính dục) thì “bình thường” và “lành mạnh” và những đặc tính khác nữa. Sự dối trá này nằm ở trong cái ý đề xướng là bất cứ hành động tính dục nào mà bạn bị cám dỗ ngay lúc đó đều là lành mạnh và bình thường. Bây giờ điều này, dù đứng trên bất cứ quan điểm nhận thức nào, đừng kể Cơ Đốc giáo, phải là vô lý. Chiều theo tất cả những ham muốn của chúng ta hiển nhiên là dẫn đến sự bất lực, bệnh hoạn ghen tức, giả dối, giấu diếm, và tất cả những điều khác nữa đi ngược lại với sức khỏe, tính tình vui vẻ và thành thật. Để có hạnh phúc dù là ở thế giới này, cần phải có sự chế ngự đáng kể; cho nên sự đòi hỏi của mọi sự ham muốn, dầu cho mạnh mẽ cũng như đáng kể gì hết, để có được sự lành mạnh và có lý. Mỗi người văn minh và biết phải trái, phải có một số các nguyên tắc để chọn lựa mà bỏ một số các sự ham muốn và cho phép một số khác. Một người làm điều này dựa vào nguyên tắc Cơ Đốc, một người khác trên nguyên tắc vệ sinh, một người khác nữa trên nguyên tắc xã hội học. Mọi xung đột thực sự không phải là giữa Cơ Đốc giáo và sự “tự nhiên”, nhưng mà là giữa nguyên tắc Cơ Đốc và những nguyên tắc đang kiểm sóat sự “tự nhiên”. Bởi vì sự tự nhiên (theo nghĩa lòng ham muốn tự nhiên) phải được kiểm sóat, trừ khi bạn muốn làm hư cả đời sống của bạn. Thừa nhận là những nguyên tắc Cơ Đốc nghiêm ngặt hơn các nguyên tắc khác; nhưng chúng tôi nghĩ là bạn sẽ được giúp đỡ khi đi theo những nguyên tắc Cơ Đốc, sự giúp đỡ mà bạn sẽ không có được nếu đi theo các nguyên tắc khác.
Điểm thứ hai là, nhiều người bị ngăn cản không muốn thử để làm theo sự thánh khiết Cơ Đốc, vì họ nghĩ (trước khi thử) là họ không thể nào làm được. Nhưng nếu phải thử để làm một điều gì đó, người ta không bao giờ nên nghĩ xem chuyện đó có thể làm được hay không. Khi đối diện với một câu hỏi được lựa chọn, trong bài thi, người ta còn nghĩ đến chuyện có thể làm hay không. Nếu gặp câu hỏi bắt buộc, người ta phải làm hết sức mình. Bạn có thể được điểm, dù câu trả lời không hòan toàn: chắc chắn bạn sẽ không được điểm gì hết nếu bỏ trống câu hỏi đó. Không những chỉ việc học trượt băng, hoặc học bơi, tập đi xe đạp, ngay cả gài nút áo cổ với những ngón tay lành, người ta đều thường làm chuyện có vẻ không thể làm được trước khi họ thấy mình làm được. Thật lạ lùng những điều bạn có thể làm khi bạn phải làm.
Thật ra chúng ta có thể biết chắc là sự thánh khiết hoàn toàn - như lòng từ thiện hoàn toàn - không thể đạt được bằng sự cố gắng của con người. Bạn phải xin Thượng Đế giúp đỡ. Dù khi bạn làm điều này rồi, có thể đối với bạn là cả một thời gian dài trôi qua mà không có sự giúp đỡ nào hết. hay là sự giúp đỡ ít hơn so với nhu cầu của bạn. Không sao. Sau mỗi thất bại, xin được tha thứ, tự đứng lên rồi, rồi ráng trở lại. Thường khi điều Thượng Đế giúp chúng đạt được không phải là trở lại. Bởi vì dù cho sự thánh khiết (hay sự can đảm, chân thật, hay đức tính nào khác) có quan trọng đến đâu đi nữa, phương thức này huấn luyện chúng ta để có thói quen của linh hồn, và thói quen này thì vẫn quan trọng hơn. Phương thức này chữa trị chúng ta về những ảo tưởng mà chúng ta có đối với chính mình, và dạy chúng ta tùy thuộc vào Thượng Đế. Chúng ta học biết rằng, mọi mặt, chúng ta không thể tin cậy chính mình là đang ở lúc tốt đẹp nhất và mặt khác, chúng ta không cần phải tuyệt vọng, dù ở lúc xấu xa nhất, vì những thất bại của chúng ta được tha thứ, Điều tai hại duy nhất là ngồi xuống thỏa lòng với điều kém hơn sự hoàn toàn.
Điều thứ ba là người ta thường hiểu lầm cái mà tâm lý học dạy về “sự chế phục” Tâm lý học dạy rằng “chế phục” tính dục là một sự nguy hiểm. Nhưng “chế phục” ở đây là một từ ngữ kỹ thuật: nó không có nghĩa là “cấm chỉ” trong ý nghĩa “từ chối” là sự ham muốn hay ý nghĩ bị đưa vào tiềm thức (thường xảy ra khi còn ở tuổi rất nhỏ) và bây giờ ở trong tâm trí được một dạng khác không nhận ra được. Tính dục chế phục đối với người bệnh không phải là tính dục nữa. Khi một thanh niên hay người lớn chống cự lại một ham muốn ý thức được, người này không đối đầu với sự chế phục là ở trong tình trạng tạo ra sự thánh khiết thì ý thức được và chẳng bao lâu biết rõ hơn về tính dục của mình hơn ai hết. Họ dần dần được biết được những ham muốn của mình như Wellington biết về Napoleon, hoặc Sherlock Holmes biết về Moriaty vậy: nhà người bắt chuột biết về chuột, hay thợ ống nước biết về ống dẫn nước bị chảy- Đức tính - dù là đức tính đang cố gắng để đạt được. đem đến ánh sáng, sự dục vọng đem đến sương mù.
Sau cùng, mặc dù tôi nói khá dài về tính dục tôi muốn nói rõ là là trọng tâm đạo đức Cơ Đốc kông nằm ở đây. Nếu có ai nghĩ rằng Cơ Đốc nhân xem sự dâm đãng là tật xấu tột bực, người đó sai rồi. Tội lỗi của xác thịt là xấu, nhưng sự xấu xa này nhẹ hơn sự xấu xa của những tội lỗi khác. Tất cả những thú vui xấu xa nhất hoàn toàn thuộc tinh thần: thú vui ở sự cho người khác là sai lầm, ở sự hách dịch, làm cao, và thọc gậy bánh xe, với sự nói hành: thú vui ở quyền hành, ở sự thù hằn. Có hai cái gì trong tôi cạnh tranh với bản ngã con người mà tôi cố gắng để trở thành. Đó là bản ngã Thú Vật và bản ngã Quỉ Thuật. Bản ngã Quỉ thuật hiểm độc hơn bản ngã kia. Vì vậy mà người tự mãn, lạnh lùng và tự cho mình là ngay thẳng, đi nhà thờ thường xuyên, có thể gần với địa ngục hơn là một cô gái điếm. Nhưng, dĩ nhiên tốt hơn hết là không thuộc vào hai hạng người này .

3.6 HÔN NHÂN CƠ ĐỐC
Chương vừa rồi phần lớn là tiêu cực. Tôi bàn về cái gì sai đối với bản năng tình dục của con người, nhưng nói rất ít về cái đúng - nói một cách khác, về nhôn nhân Cơ Đốc. Có hai lý do mà tôi đặc biệt không muốn bàn về hôn nhân. Lý do thứ nhất là giáo lý Cơ Đốc đối với đề tài này thật không mấy người thích. Lý do thứ hai là tôi chưa bao giờ lập gia đình, và vì vậy, chỉ có thể nói với dữ kiện từ các nguồn khác. Mặc dù vậy tôi không thể bỏ qua đề tài này khi nói về đạo đức Cơ Đốc.
Quan niệm Cơ Đốc về hôn nhân dựa vào lời của Đấng Christ là người đàn ông và vợ được xem như là có cùng một cơ thể, đó là ý nghĩa của chữ “một thịt” trong tiếng Anh ngày nay. Cơ Đốc nhân tin rằng khi Ngài nói điều kể trên, Ngài bày tỏ một tình cảm nhưng mà nói lên một sự thật, cũng giống như khi người ta nói ống khóa và chìa khóa là một cấu tạo, hoặc cây đờn vĩ cầm và cái cung kéo đờn là một dụng cụ. Đấng tạo ra guồng máy con người cho chúng ta biết rằng, hai cái phân nửa, đàn ông và đàn bà, được tạo dựng để hợp thành đôi, không chỉ trên vị trí tính dục thôi nhưng mà hoàn toàn kết hợp. Cái quái dị của sự giao hợp ngoài hôn nhân là những người làm như vậy muốn tách riêng một sự hiệp nhất (tính dục) ra khỏi tất cả các sự hợp nhất khác, mà đã được dự định để di cùng với nó, để làm thành một sự hiệp nhất hoàn toàn. Thái độ Cơ Đốc không có nghĩa là có gì sai đối với khoái lạc tình dục, cũng như khoái lạc ăn uống cũng không có gì sai. Thái độ này có nghĩa là bạn không được tách khoái lạc đó ra để chỉ có riêng mình nó, cũng như bạn cũng không nên chỉ muốn có vị nếm đồ ăn, mà không muốn nuốt hay tiêu hóa, thí dụ bằng cách nhai rồi nhả ra.
Kết quả là Cơ Đốc giáo dạy rằng hôn nhân là cho suốt cuộc đời. Dĩ nhiên ở đây có sự khác biệt quan điểm giữa các Hội thánh: một vài Hội thánh hoàn toàn không chấp nhận ly dị; một vài Hội thánh miễn cưỡng chấp nhận, cho một vài trường hợp đặc biệt. Rất đáng tiếc là Cơ Đốc nhân lại bất đồng ý kiến về một vấn đề như vậy; nhưng mà điều mà một người Cơ Đốc bình thường nên để ý là, các Hội thánh đồng ý với nhau đối với vấn đề hôn nhân nhiều hơn là bất cứ Hội thánh nào đồng ý với thế giới bên ngoài. Tôi muốn nói là họ đều xem ly dị như là cắt bỏ đi một cơ thể đang sống, giống như một cuộc giải phẫu vậy. Một số Hội thánh nghĩ rằng sự mổ xẻ này tàn bạo quá, không thể làm được; những Hội thánh khác thừa nhận đó là liều thuốc mạnh chỉ dùng trong trường hợp cực đoan. Tất cả đều đồng ý là nó giống như có hai chân bị cưa, hơn là giống như sự giải tán sự liên hợp làm ăn, và hơn ngay cả sự đào ngũ. Điều mà họ cùng bất đồng ý kiến với quan điểm tân thời là, sự ly dị chỉ giản dị là sự chỉnh lại bạn đời, khi họ thấy không còn yêu thương nhau nữa, hay là khi một trong hai người yêu một người khác.
Trước khi chúng ta xét quan niệm tân thời này với sự thánh khiết, chúng ta đừng quên xét quan niệm này liên hệ với một đức tính khác, đó là đức tính công bằng. Công bằng, như tôi đã nói, gồm cả sự giữ lời hứa. Người nào làm đám cưới trong nhà thờ cũng đều hứa một cách công cộng và long trọng rằng, mình sẽ sống với người bạn đời của mình cho đến chết. Bổn phận giữ lời hứa này không liên quan đặc biệt với đạo đức tính dục: lời hứa này cũng giống như bất cứ lời hứa nào khác. Nếu như những người tân thời luôn luôn nói, bản năng tính dục cũng giống như các bản năng khác thì nó cũng phải được đối xử như là những bản năng khác, và nếu sự chiều ý theo những bản năng này được kiểm soát bởi lời hứa, thì sự chiều ý theo bản năng tính dục cũng phải như vậy. Nếu như tôi nghĩ, bản năng tính dục không giống như những bản năng khác, nhưng mà bị kích thích một cách bệnh hoạn, thì chúng ta phải đặc biệt cẩn thận để nó không dẫn chúng ta đến sự bất chánh.
Có người có thể trả lời lý luận trên đây rằng anh em xem lời hứa trong nhà thờ chỉ là một hình thức, và không bao giờ có ý định để giữ lời hứa đó. Vậy chứ anh ta muốn lừa gạt ai khi anh ta hứa? Thượng Đế? Thật không khôn ngoan lắm đâu. Chính anh ta? Cũng không khôn ngoan hơn gì. Cô dâu, chú rễ, hay “sui gia”? Như vậy là bất chánh. Tôi nghĩ thường là hai người (hoặc một trong hai người) hy vọng họ có thể lừa dược công chúng. Họ muốn có đợc sự kính trọng của cuộc hôn nhân, nhưng lại không muốn trả giá cho sự kính trọng đó: nghĩa là họ là những kẻ lường gạt, họ lừa đảo. Nếu họ hài lòng với những sự lừa đảo, tôi không có gì để nói với họ: ai lại muốn đem bổn phận cao quý và khó khăn của sự thánh khiết nói với những người mà chỉ có sự thành thật không thôi họ lại còn không muốn có? Nếu bây giờ họ có lương tâm, và muốn được thành thật, thì lời của họ đã hứa bắt buộc họ phải giữ. Bạn sẽ thấy là vấn đề này thuộc sự công bằng, chứ không phải thuộc sự thánh khiết nữa. Nếu người ta không tin vào hôn nhân vĩnh cửu, có lẽ tốt nếu họ sống với nhau mà không kết hôn, hơn là hứa rồi không muốn giữ lời. Sống với nhau mà không thành hôn họ sẽ phạm tội (dưới mắt người Cơ Đốc) gian dâm. Nhưng người ta không sửa chữa một lỗi bằng cách thêm vào một lỗi khác nữa: sự gian dâm không cải thiện được bằng cách thêm vào sự bội thề.
Ý tưởng “yêu nhau” được đưa ra như là lý do duy nhất để duy trì cuộc hôn nhân, thực sự không còn chỗ nào hết để cho thấy cuộc hôn nhân là một khế ước, hay là một sự hứa nguyện. Nếu tình yêu là tất cả thì lời hứa không thêm được gì hết; và nếu vậy, không nên có lời hứa. Điểm kỳ lạ là chính những người đang yêu, trong khi họ còn yêu nhau thật sự, biết điều này hơn là những người nói về tình yêu. Như Chesterton cho thấy, những người đang yêu có khuynh hướng tự nhiên ràng buộc chính mình bằng lời hứa hẹn. Những bản nhạc tình yêu trên thế giới đầy những lời thề thốt trung thành mãi mãi. Luật Cơ Đốc không ràng buộc vào tình yêu thương tha thiết một điều không quen thuộc với bản tính của chính nó: luật này đòi hỏi những người yêu nhau quan tâm thực sự đến điều mà tình yêu của họ bắt buộc họ phải làm.
Và dĩ nhiên là lời hứa, được hứa khi tôi đang yêu và vì tôi đang yêu, trung thành với người tôi yêu suốt đời tôi, cũng bắt buộc tôi trung thành, dù tôi có hết yêu đi nữa. Một lời hứa phải là về những gì tôi có thể làm, về hành động: không ai có thể hứa là mình sẽ tiếp tục cảm thấy như vậy mãi. Nếu vậy thì cũng giống như anh ta hứa là sẽ không bao giờ nhức đầu, hay là sẽ luôn luôn thay đổi. Nhưng người ta có thể hỏi, giữ hai người sống với nhau để làm gì, nếu họ không còn yêu nhau? Có nhiều lý do chính đáng và liên quan đến xã hội; để bảo vệ người đàn bà (có lẽ bà đã hy sinh, hoặc là bị thiệt hại, nghề nghiệp của bà khi lập gia đình) để bà không bị ruồng bỏ khi người đàn ông thấy chán. Nhưng còn một lý do khác nữa tôi biết chắc, mặc dù tôi thấy hơi khó để giải thích.
Khó là vì nhiều người không nhận thấy rằng khi B tốt hơn C, A cũng có thể tốt hơn cả B nữa. Họ thích nghĩ đến sự tốt và xấu, chứ không nghĩ đến tốt, tốt hơn và tốt nhất, hay xấu, xấu hơn và xấu nhất. Họ muốn biết bạn có nghĩ lòng ái quốc là tốt hay không: nếu bạn trả lời rằng, dĩ nhiên lòng ái quốc tốt hơn lòng ích kỷ cá nhân nhiều, nhưng kém hơn lòng tự thiện đối với cả thế giới, và khi có xung đột giữa hai tình yêu này, lòng ái quốc nên nhượng bộ, họ nghĩ là bạn nói tránh một cách khéo léo. Họ hỏi bạn nghĩ gì về cuộc quyết đấu giữa hai người. Nếu bạn trả lời rằng tha thứ một người tốt hơn là quyết đấu với anh ta, nhưng sự quyết đấu có thể tốt hơn là lòng thù hằn suốt đời thể hiện trong những cố gắng thầm kín “hạ hắn ta”, họ lại than rằng bạn không trả lời thẳng. Tôi hy vọng là không ai phạm lỗi như vừa kể về những gì tôi sắp nói.
Điều mà chúng ta gọi “yêu nhau”, là một trình trạng rực rỡ và tốt cho chúng ta trên nhiều phương diện. Nó giúp chúng ta rộng lượng và can đảm, mở mắt chúng ta để thấy vẻ đẹp, không chỉ của người yêu, mà tất cả những cái đẹp khác, và làm cho tính dục của chúng ta đứng hàng phụ thuộc (nhất là lúc đầu); trong ý nghĩa đó, tình yêu là kẻ chinh phục vĩ đại của dục vọng. Không ai có sự hiểu biết lại chối cãi rằng ở trong tình trạng đang yêu thì tốt hơn là nhục dục thường tình hoặc có tính tự kỷ lãnh đạm. Nhưng, như tôi đã nói trước đây, “điều nguy hiểm nhất bạn có thể làm là lập một bản năng của bản tính chúng ta thành cái mà chúng ta phải theo với bất cứ giá nào”. Ở trong tình trạng yêu nhau thì tốt, nhưng không phải là tốt nhất. Có nhiều điều thấp hơn tình trạng đó, mà cũng có nhiều điều cao hơn. Bạn không thể thấp hơn tình trạng đó, mà cũng có nhiều điều cao hơn. Bạn không thể lấy đó làm căn bản cho cả đời sống. Nó là một cảm xúc cao quý, nhưng cũng chỉ là một cảm xúc mà thôi. Không có cảm xúc nào có thể tồn tại với cường độ tối đa, hay là chỉ kéo dài không mà thôi. Kiến thức có thể tồn tại, nguyên tắc có thể tồn tại, thói quen có thể tồn tại; nhưng cảm xúc đến rồi đi. Thật ra, dù ai có nói gì đi nữa, tình trạng gọi là “yêu nhau” thường không kéo dài lâu. Nếu các câu chuyện thần thoại ngày xưa kết thúc bằng “Họ sống hạnh phúc mãi mãi về sau” có nghĩa là “họ cảm thấy suốt năm mươi năm sau đó giống như là họ cảm thấy vào cái ngày trước khi họ thành hôn”, thì có lẽ câu nói trên nói về một điều đã không bao giờ và sẽ không bao giờ có thật, và nếu có thì cũng không thích nghi. Ai có thể sống trong tình trạng say mê như vậy được đến năm năm? Rồi việc làm, sự ăn uống, giấc ngủ, tình bạn của bạn sẽ ra sao? Nhưng dĩ nhiên, không còn ở tình trạng “phải lòng nhau” không có nghĩa là không còn yêu nhau nữa. Tình yêu theo nghĩa thứ hai này - tình yêu, khác với “sự phải lòng”, không phải chỉ là một cảm xúc. Đó là một sự hiệp một sâu xa, được giữ gìn bởi ý chí và được làm mạnh thêm bởi thói quen; được làm kiên cố thêm (trong hôn nhân Cơ Đốc) bởi ân điển mà cả hai người cùng cầu xin và nhận được từ Thượng Đế. Họ có tình yêu này cho nhau dù ở những lúc họ không thích nhau; như bạn yêu chính bạn dù có khi bạn không thích chính bạn. Họ có thể giữ được tình yêu này dù có khi họ, nếu họ để chuyện này xảy ra, dễ dàng “phải lòng” một người nào khác. Sự phải lòng nhau ban đầu khiến họ hứa trung thành với nhau: tình yêu yên lặng hơn này giúp họ giữ lời hứa đó. Guồng máy hôn nhân chạy được bằng tình yêu này: sự phải lòng nhau là sự nổ máy để bắt đầu.
Dĩ nhiên nếu bạn không đồng ý với tôi, bạn sẽ nói “Ông ta không biết gì về vấn đề đó hết, ông ta không có lập gia đình”. Bạn có thể nói rất đúng. Nhưng trước khi nói như vậy, bạn hãy chắc là bạn xét đoán tôi bằng những gì bạn thực sự biết, từ kinh nghiệm cá nhân của bạn, và do sự quan sát đời sống bạn bè của bạn, chứ không phải từ những ý tưởng bạn có được từ sách vở hay phim ảnh. Điều này không phải dễ làm như người ta tưởng. Kinh nghiệm của chúng ta bị sai lạc nhiều bởi sách vở và kịch nghệ và phim ảnh, chúng ta cần sự kiên nhẫn và sự khéo léo để cởi gỡ những gì chúng ta học được ở đời để dùng cho chính chúng ta.
Thiên hạ lấy từ sách vở cái ý tưởng là nếu bạn đã lập gia đình với một người thật đúng cho bạn, bạn có thể hy vọng là cứ tiếp tục ở trong tình trạng “phải lòng” mãi mãi. Kết quả là, khi họ thấy không phải như vậy, họ nghĩ điều này chứng minh là họ đã sai lầm và được phép thay đổi - mà không nhận thấy, khi họ thay đổi, sự say đắm rồi cũng phai nhạt trong tình yêu mới giống như là đã chấm dứt trong tình yêu cũ. Trên phương diện này của đời sống, cũng giống như mọi phương khác, sự rung động đến vào lúc ban đầu và không tồn tại. Sự rung động của một cậu bé khi nghĩ đến việc thi hành lần đầu tiên sẽ không còn nữa khi cậu gia nhập không quân, và thật sự học bay. Sự rung động bạn cảm thấy khi viếng thăm một nơi xinh đẹp lần đầu cũng mất hết khi bạn thực sự đến đó để sinh sống? Chắc hẳn là không. Trong cả hai trường hợp, nếu bạn tiến tới, sự mất đi của cái rung động lúc đầu sẽ được đền bù bằng một sự thích thú yên lặng và lâu dài hơn. Hơn nữa (tôi khó thể tìm lời để cho bạn biết là tôi thấy điều này quan trọng đến thế nào), chính những người sẵn sàng chịu khuất phục sự mất mát của cảm xúc và ổn định với những sở thích có chừng mực hơn, là những người có thể dễ gặp những rung động mới ở đường hướng khác. Người học bay và trở thành một phi công giỏi sẽ thình lình khám phá ra âm nhạc; người về sống ở một nơi xinh đẹp khám phá ra sở thích làm vườn.
Tôi nghĩ đó là một phần nhỏ của Đấng Christ muốn nói khi Ngài nói rằng một vật không thực sự sống trừ khi chết trước hết. Không tốt chi để mà giữ lại sự rung động: đó là điều tệ nhất bạn có thể làm. Hãy để sự rung động mất đi - để cho nó chết đi - tiếp tục qua giai đoạn chết này để đi đến một sự thích thú và hạnh phúc yên lặng hơn sau đó - bạn sẽ thấy bạn sống trong một thế giới luôn luôn đầy những rung động mới mẻ. Nhưng nếu bạn quyết định lấy rung động làm món ăn chính thường xuyên và cố gắng để kéo dài những rung động này một cách giả tạo, thì chúng sẽ yếu dần đi, ít dần đi, rồi bạn sẽ là một ông già buồn phiền, giác ngộ suốt quãng đời còn lại của bạn. Vì có rất ít người hiểu được điều này mà bạn thấy nhiều người đàn ông và đàn bà đang tuổi trung niên vẫn lang thang về thời thanh niên đã mất của họ, họ ở cái tuổi mà đáng lẽ chân trời mới nên xuất hiện và những cửa mới nên mở rộng chung quanh họ. Vui thú hơn biết bao để học bơi thay vì cứ tiếp tục (một cách tuyệt vọng) tìm lại cảm xúc vọc nước khi còn thơ ấu.
Một khái niệm khác chúng ta có được từ sách vở và kịch nghệ là “phải lòng” người nào đó là một chuyện không thể cưỡng lại được; một việc tự dưng xảy ra, giống như là bệnh ban vậy. Và vì họ tin như vậy, nhiều người đã lập gia đình, lại bỏ hết, và chịu thua khi họ thấy mình bị quyến rủ bởi một người quen mới. Tôi có ý nghĩ rằng những đam mê không cưỡng lại được đó hiếm có ở ngoài đời hơn trong sách vở, ít nhất là khi người ta đã trưởng thành. Khi chúng ta gặp một người nào đó đẹp và khôn ngoan và dễ thông cảm, dĩ nhiên chúng ta, trong một mặt nào đó, nên mến phục những đức tính đó. Nhưng phải chăng là do sự chọn lựa của chúng ta một phần lớn là sự mến thương này trở thành cái mà chúng ta gọi là “phải lòng”? Không còn gì nghi ngờ hết nếu tâm trí chúng ta đầy dẫy những quyển tiểu thuyết, những vở kịch và những bản nhạc tình cảm, và có thể chúng ta đầy rượu, chúng ta sẽ biến bất cứ tình yêu nào thành loại tình yêu đó: cũng giống như là nếu con đường bạn đi có dấu xe lún xuống thì nước mưa sẽ chảy hết xuống đó vậy, và nếu bạn đeo kính màu xanh thì mọi vật bạn nhìn sẽ thành ra xanh. Nhưng đó sẽ là lỗi của chính chúng ta.
Trước khi chấm dứt vấn đề ly dị, tôi muốn được phân biệt hai điểm mà người ta lẫn lộn. Quan niệm Cơ Đốc đối với hôn nhân là một: điểm kia là một vấn đề khác hẳn - người Cơ Đốc, nếu họ là người bỏ phiếu hay Dân biểu, thì có nên cố gắng để bắt buộc cộng đồng còn lại chấp nhận quan điểm hôn nhân của họ, thí dụ bằng cách đặt để một điều khoản vào luật ly dị. Nhiều người nghĩ rằng, nếu bạn là một Cơ Đốc nhân, bạn nên làm sao để cho ly dị trở thành khó khăn cho mọi người. Tôi không nghĩ vậy, ít nhất tôi biết là tôi sẽ rất giận dữ nếu người Hồi giáo cấm chúng ta uống rượu nho. Quan điểm riêng của tôi là Hội thánh nên thẳng thắn nhìn nhận rằng, phần đông người Anh không phải là người Cơ Đốc và vì vậy chúng ta không thể mong họ sống đời sống Cơ Đốc. Nên có hai loại hôn nhân khác nhau: một loại cai quản bởi Chính phủ với luật lệ áp dụng cho tất cả các công nhân, một loại khác cai quản bởi Hội thánh với luật lệ áp dụng cho các hội viên của Hội thánh. sự phân biệt này nên tỏ ra rõ ràng để người ta biết là cặp vợ chồng nào làm đám cưới theo ý nghĩa Cơ Đốc và ai là không.
Tôi đã nói nhiều về giáo lý Cơ Đốc đối với sự lâu bền của hôn nhân. Còn một điều nữa, càng ít có người thích, cũng cần phải được đề cập tới. Các bà vợ người Cơ Đốc hứa là vâng phục chồng mình. Trong hôn nhân Cơ Đốc người chồng được gọi là “đầu”. Có hai câu hỏi được nêu lên ở đây. (1) Tại sao phải có người làm đầu - tại sao không bình đẳng (2) Tại sao lại là người đàn ông?
(1) Sự cần thiết để có người làm đầu do ý tưởng rằng hôn nhân là sự lâu bền. Dĩ nhiên, nếu vợ chồng đồng ý nhau thì không có vấn đề làm đầu nữa; và chúng ta hy vọng đây là tình trạng bình thường của cuộc hôn nhân Cơ Đốc. Nhưng khi có sự bất đồng ý kiến thật, điều gì xảy ra? Dĩ nhiên là nói chuyện với nhau; nhưng tôi giả sử là họ đã làm như vậy mà vẫn không tiến tới sự đồng ý. Họ nên làm gì sau đó? Họ không thể quyết định bằng số đông. Chắc chắn là chỉ có điều này hay điều kia, trong hai điều sau đây, có thể xảy ra: hoặc là họ phải chia tay nhau, đường ai nấy đi, hoặc người này hay người kia bỏ phiếu quyết đinh. Nếu hôn nhân là bền lâu, người này hay người kia, như là phương sách cuối cùng, phải có quyền để quyết định chính sách gia đình. Bạn không thể có một sự kết hợp lâu dài mà không có sự tổ chức.
(2) Nếu cần phải có người làm đầu, thì tại sao là người đàn ông? Trước hết, có ước muốn thật sự nào là người đàn bà làm đầu không? Như tôi đã nói, tôi không có lập gia đình, nhưng theo tôi thấy thì dù cho người đàn bà có muốn làm chủ gia đình của chính bà đi nữa, bà không khâm phục tình trạng như vậy ở bên láng giềng. Có lẽ bà sẽ nói: “Tội nghiệp ông X ! Không biết sao ông ta lại để cho người đàn bà đáng sợ này chỉ huy ông ta như vậy, tôi thật không tưởng tượng được”. Tôi không nghĩ bà sẽ thấy khoái trá nếu có ai nhắc rằng bà là “chủ” gia đình của chính bà. Có cái gì không được tự nhiên về việc vợ cầm quyền trên chồng, vì các bà vợ vừa thấy xấu hổ vừa khinh rẻ các ông chồng mà mình chỉ huy. Nhưng còn có một lý do khác nữa; và ở đây tôi nói một cách thẳng thắn như là một người đàn ông không vợ, vì đây là lý do mà bạn có thể thấy rõ từ bên ngoài hơn là từ bên trong. Mối liên hệ của gia đình với thế giới bên ngoài, cái mà có thể gọi là chính sách ngoại vụ - phải tùy vào người đàn ông, như là phương sách sau cùng, vì người đàn ông thường nên, và thường là, công bằng với người ngoài hơn. Người đàn bà, trên hết, tranh đấu với thế giới bên ngoài cho con cái và chồng mình. Quyền lợi của chồng con bà là trên hết, đàn áp hết tất cả các quyền lợi khác, trong một ý nghĩa đó là điều tự nhiên và đúng. Bà là người tín cẩn đặc biệt đối với quyền lợi của họ. Nhiệm vụ của người chồng là để xem xét sự ưa thích tự nhiên này của bà không đi quá xa.
Ông có quyền quyết định để bảo vệ người khác đối với lòng yêu mến gia đình mạnh mẽ của bà vợ. Nếu có ai nghi ngờ điều này xin cho tôi hỏi một câu hỏi đơn giản. Nếu con chó của bạn cắn đứa bé bên cạnh, hoặc nếu đứa con của bạn làm con chó bên cạnh bị thương, bạn muốn gặp ai để giải quyết vấn đề, ông chủ hay bà chủ gia đình đó? Hoặc, nếu bạn là người đàn bà có chồng xin cho tôi hỏi câu này. Mặc dù bạn mến phục chồng bạn nhiều, có phải bạn nghĩ rằng nhược điểm của ông là khuynh hướng không bênh vực quyền lợi của ông và bạn đối với láng giềng một cách mạnh bạo như bạn muốn không? Ông có vẻ như là Người Khuyên Giải phải không?
3.7 SỰ THA THỨ
Tôi có nói trong một chương trước rằng sự thánh khiết là đức tính Cơ Đốc ít được người ta ưa thích nhất. Nhưng tôi không chắc là tôi đúng. Tôi tin rằng đề tài tôi nói đến hôm nay có lẽ còn ít được người ta thích hơn nữa: đó là luật Cơ Đốc, “Hãy yêu thương người lân cận như yêu thương chính mình”. Vì trong đạo đức Cơ Đốc “người lân cận” gồm cả “kẻ thù”, cho nên chúng ta phải đối diện với cái bổn phận kinh khủng là tha thứ kẻ thù của chúng ta.
Ai cũng nói sự tha thứ là ý tưởng đáng yêu chuộng, cho đến khi họ cần phải tha thứ, như chúng ta đã phải làm trong thời kỳ chiến tranh. Lúc bấy giờ ai mà đề cập đến vấn đề đó thì bị đón tiếp bằng những lời la hết giận dữ. Không phải là người ta nghĩ đức tính này quá cao hay quá khó: họ nghĩ rằng nó đáng ghét và đáng khinh. Họ nói rằng: “Những chuyện đó làm cho họ buồn nôn”. Và phân nửa trong số các bạn cũng muốn hỏi tôi rằng “Tôi tự hỏi là ông cảm thấy thế nào về việc tha thứ Công An Đức Quốc Xã (gestapo) nếu ông là người Ba lan hay người Do Thái.
Tôi cũng vậy. Tôi cũng đặt câu hỏi nhiều lắm. Khi mà Cơ Đốc dạy tôi rằng tôi không được chối bỏ tôn giáo của tôi, dù là để cứu tôi khỏi chết vì tra tấn, tôi cũng tự hỏi nhiều là tôi nên làm gì khi gặp cảnh đó. Trong sách này tôi không cố gắng để nói cho bạn biết là tôi có thể làm gì, tôi có thể làm được ít lắm. Tôi chỉ cho bạn biết Cơ Đốc giáo như thế nào. Tôi không chế tạo ra Cơ Đốc giáo đâu. Và ở trọng tâm của Cơ Đốc giáo tôi tìm thấy “Tha tội cho chúng tôi như chúng tôi tha những kẻ phạm tội cùng chúng tôi”. Không có mảy may gì là chúng ta được tha thứ bằng một cách nào khác. Rất rõ ràng rằng, nếu chúng ta không tha thứ, chúng ta sẽ không được tha thứ. Không có cách nào khác nữa. Chúng ta phải làm sao đây?
Dù sao đi nữa thì cũng rất là khó, nhưng tôi nghĩ là có hai điều chúng ta có thể làm để thấy dễ hơn, khi bạn bắt đầu học toán, bạn không bắt đầu học phép vi tích trước, bạn bắt đầu học tính cộng đơn giản. Cũng giống như vậy, nếu chúng ta thực sự muốn biết (nhưng mà tất cả đều tùy thuộc vào ý muốn thực sự) làm thế nào để tha thứ, có lẽ chúng ta nên bắt đầu với cái gì đó dễ hơn là Công An Đức Quốc Xã (Gestapo). Người ta có thể bắt đầu bằng cách tha thứ cho chồng hay vợ, cha mẹ hay con cái, hay Hạ sĩ quan, về những gì họ làm hoặc nói trong tuần vừa qua. Như vậy cũng đủ để cho chúng ta bận rộn một lúc rồi. Thứ hai nữa, chúng ta có thể cố gắng tìm hiểu xem yêu thương kẻ lân cận như yêu thương chính mình có nghĩa là gì. Tôi phải yêu thương người khác như tôi yêu thương tôi. Tôi yêu thương tôi như thế nào?
Bây giờ có nghĩ đến tôi mới thấy là tôi không cảm thấy mến hoặc có thiện cảm gì đối với chính tôi cho lắm, và tôi cũng không luôn luôn thích thú với xã hội của riêng tôi. Cho nên, có vẻ là “yêu thương kẻ lân cận” không có ý nghĩa là “thấy thích kẻ lân cận” hoặc “thấy kẻ lân cận hấp dẫn”. Tôi đã nên nhận ra điều này trước đây bởi vì, dĩ nhiên, bạn không thể thích một người nào đó bằng sự cố gắng. Tôi có nghĩ tốt về tôi, thấy tôi là một người dễ thương không? À, tôi sợ là thỉnh thoảng tôi có nghĩ như vậy thật (không nghi ngờ gì, đó là những lúc dỡ nhất của tôi) nhưng đó không phải là lý do tại sao tôi yêu thương chính tôi. Thật ra là ngược lại: vì tình yêu thương tôi mà tôi nghĩ tôi là người dễ thương, nhưng nghĩ tôi dễ thương không phải là lý do tôi yêu thương tôi. Vì vậy yêu thương kẻ thù của tôi cũng không phải là nghĩ rằng họ dễ thương. Thật là nhẹ nhõm, bởi vì nhiều người tưởng tượng rằng tha thứ kẻ thù của bạn phải có nghĩa là cho rằng họ không đến nỗi tệ như vậy, trong khi rõ ràng là họ tệ như vậy. Bây giờ đi thêm một bước xa hơn. Ở những lúc sáng suốt, không những tôi không nghĩ tôi dễ thương, mà tôi còn thấy tôi là người rất khó khăn nữa. Tôi có thể nhìn những gì mà tôi đã làm với sự hốt hoảng và ghê tởm. Vậy nên, có lẽ là tôi cũng được phép ghê tởm và ghét bỏ những điều mà kẻ thù tôi làm. Bây giờ nghĩ lại tôi mới nhớ là lâu lắm rồi các thầy giáo Cơ Đốc dạy tôi là phải ghét hành động của kẻ ác, nhưng không nên ghét kẻ ác: hoặc là, như họ thường nói, ghét tội lỗi nhưng không ghét người phạm tội.
Trải qua một thời gian lâu lắm tôi đã nghĩ đây là một sự phân biệt ngớ ngẫn: làm sao bạn có thể ghét cái điều một người làm mà lại không ghét người này? Nhưng nhiều năm sau đó tôi mới thấy là tôi đã làm điều này suốt đời tôi đối với một người - đó là chính tôi. Dù tôi có ghét bỏ sự nhút nhát, hay tính kiêu ngạo, hay sự tham lam của chính tôi đến thế nào đi nữa, tôi vẫn tiếp tục yêu thương chính tôi. Tôi chưa bao giờ thấy khó khăn gì hết trong vấn đề này. Thực ra, chính vì tôi yêu thương người có hành động mà tôi ghét bỏ hành động. Chỉ vì tôi yêu thương tôi, nên tôi tiếc rằng tôi lại là người làm những điều đó. Vậy nên, Cơ Đốc giáo không muốn chúng ta giảm bớt sự ghét bỏ mà chúng ta có đối với sự ác độc cùng với sự phản bội chút nào. Chúng ta nên ghét bỏ những điều đó. Những lời chúng ta đã nói về những điều này không cần phải nói lại. Nhưng Cơ Đốc giáo muốn chúng ta ghét bỏ những điều này, giống như chúng ta ghét bỏ những gì chúng ta tìm thấy trong chính chúng ta: đáng tiếc là người đó đã làm như vậy, và hy vọng rằng, nếu có thể được bằng cách nào đó, một lúc nào đó, ở một nơi nào đó, người này có thể sửa chữa và trở lại làm con người bình thường.
Sự thử nghiệm thực sự là như thế này. Giả sử một người đọc một câu chuyện về những việc tàn bạo ghê tởm nào đó trong một tờ báo. Rồi giả sử đó có những điều xảy ra cho thấy rằng câu chuyện không được đúng lắm, hoặc là không đến nỗi tệ hại như đã diễn tả trong báo. Cảm tưởng đầu tiên của người đọc là “Cảm ơn Chúa, họ không đến nỗi tệ như vậy” hay lại là một cảm tưởng thất vọng, hoặc đã hơn nữa, cố ý dựa vào câu chuyện lúc đầu để có sự khóai trá trong ý nghĩ là kẻ thù của mình thật là tệ quá? Nếu là cảm tưởng thứ hai thì tôi sợ đó là bước đầu của một quá trình mà nếu đi suốt đến cuối cùng, thì sẽ biến chúng ta thành ma quỷ. Bạn thấy không, người ta bắt đầu ước muốn là cái gì đen lại càng đen hơn. Nếu chúng ta dung dưỡng ước muốn đó, sau này chúng ta sẽ có ước muốn thấy xám thành đen, rồi trắng thành đen. Sau cùng, chúng ta sẽ cứ nghĩ rằng mọi người - kể cả Thượng Đế, và bạn hữu, và chính chúng ta nữa - cũng đều tệ hại như vậy, và chúng ta không thể không nghĩ như vậy được nữa: chúng ta bị đặt để vĩnh viễn trong một vũ trụ đầy thù hận.
Bây giờ đi một bước xa hơn. Yêu thương kẻ thù bạn phải chăng có nghĩa là không trừng phạt anh ta? Không đâu, bởi vì sự tôi yêu thương chính tôi không có nghĩa là tôi không để tôi bị trừng phạt - dù là có dẫn đến sự chết. Nếu một người đã phạm tội giết người, hành động Cơ Đốc đúng là đi nộp mình cho cảnh sát và chịu treo cổ. Thế nên, theo tôi, việc một quan tòa Cơ Đốc xét án xử tử một tội phạm, hoặc là việc một người lính Cơ Đốc giết một kẻ giặc thù đều là những hành động đúng cả. Tôi luôn luôn nghĩ như vậy, từ khi tôi trở thành một người Cơ Đốc, và lâu lắm trước khi chiến tranh xảy ra, và bây giờ tôi vẫn nghĩ vậy, dù chúng ta đang ở trong thời bình. Không có ích gì hết để trích câu “người không được giết người”. Có hai chữ Hy Lạp: một chữ Thượng Đế nói sự giết và một chữ để nói sự cố sát. Khi Đấng Christ trích lời răn kể trên Ngài dùng chữ cố sát trong cả ba sách Tin Lành Ma-thi-ơ, Mác và Lu-ca. Tôi được biết là tiếng Hê-bơ-rơ cũng có cùng sự phân biệt như vậy. Tất cả mọi sự giết người không đều là cố sát, cũng giống như không phải tất cả mọi sự giao hợp đều là gian dâm. Khi những người lính đến hỏi thánh Giăng Báp tít là họ nên làm gì, không có vẻ gì là ông khuyên họ nên giải ngũ: Đấng Christ cũng có cùng thái độ như vậy khi Ngài gặp một thượng sĩ trong quân đội La mã - mà người ta gọi là thầy đội. Quan niệm về hiệp sĩ, tức là các Cơ Đốc nhân cùng hiệp lại để chiến đấu cho một chính nghĩa - là một trong những ý kiến Cơ Đốc duy nhất. Chiến tranh là một cái gì thật kinh khủng, và tôi có thể phục nể một người theo chủ nghĩa hòa bình chân thật, mặc dù tôi nghĩ, người này hoàn toàn lầm lẫn. Cái mà tôi không thể hiểu là loại chủ nghĩa hòa bình nửa chừng của thời này, loại chủ nghĩa khiến người ta nghĩ rằng, mặc dù phải chiến đấu, bạn nên chiến đấu với bộ mặt dài, và giống như là bạn phải thấy xấu hổ vậy. Chính cảm tưởng như vậy cướp mất đi niềm vui và lòng chân thật, là kết quả tự nhiên của lòng dũng cảm, mà những quân nhân Cơ Đốc trẻ trong quân đội có quyền để có.
Lúc tôi phục vụ trong quân đội vào thế chiến thứ nhất, tôi vẫn thường tự nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra nếu, tôi và một người thanh niên Đức giết nhau cùng một lúc, rồi không bao lâu sau khi chết lại tìm thấy nhau. Tôi không tưởng được là cả hai chúng tôi có người nào cảm thấy phẫn uất hay bối rối. Tôi nghĩ chúng tôi có thể cười nữa là khác.
Tôi tưởng tượng có người nào đó sẽ nói: À, nếu người ta được phép lên án hành động của kẻ thù, và trừng phạt hắn, và giết hắn, thì đạo đức Cơ Đốc khác với quan điểm bình thường như thế nào? “Khác thật là xa. Hãy nhớ rằng người Cơ Đốc chúng ta nghĩ là con người sống đời đời. Vì vậy, cái mà thực sự quan trọng là những dấu hiệu, những khuynh hướng nho nhỏ ở chính giữa, ở bên trong linh hồn mà sau này sẽ làm cho linh hồn này trở nên một tạo vật của thiên đàng hay của địa ngục. Chúng ta có thể giết nếu cần thiết nhưng chúng ta không được thù ghét và thích sự thù ghét. Chúng ta có thể trừng phạt nếu cần, nhưng chúng ta không được ưa thích sự trừng phạt. Nói một cách khác, cái gì đó trong chúng ta, cảm giác căm phẫn, cảm nghĩ là muốn trả thù, phải nên bị hủy diệt đi. Tôi muốn nói là bất cứ người nào cũng có thể quyết định ngay lúc này đây là bên trong mình không còn có cái gì đó vừa kể. Đó không phải là cách sự việc xảy ra. Tôi muốn nói là mỗi khi cái gì đó ngóc đầu lên, ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác, suốt đời sống của chúng ta, chúng ta phải đập đầu nó. Không phải dễ đâu, nhưng cũng không phải là không thực hiện được. Dù khi chúng ta giết và chúng ta trừng phạt chúng ta phải cố gắng nghĩ về kẻ thù như là chúng ta về chính chúng ta vậy - tức là ước rằng anh ta không đến nỗi xấu xa, hy vọng rằng anh ta có thể, trên thế giới này hay ở một thế giới khác, được chữa lành: thực sư mong ước sự tốt lành cho anh ta. Đó là ý nghĩa của Kinh Thánh nói về sự yêu thương người khác: ước mong sự tốt lành cho anh ta, chứ không phải mến thích anh ta hay là nói rằng anh ta dễ thương khi mà anh ta không phải như vậy.
Tôi thừa nhận rằng điều này có nghĩa là chúng ta yêu thương những người mà tự họ không thể có vẻ gì đáng yêu hết. Nhưng mà chính mình có vẻ gì đáng yêu không? Bạn yêu bạn vì đó là chính bạn. Thượng Đế dự định chúng ta yêu thương tất cả mọi người cùng một cách và cùng một lý do: Ngài cho chúng ta biết kết quả của bài toán cộng đã làm được trong trường hợp của chính chúng ta, để chúng ta thấy là nên làm như thế nào. Rồi chúng ta tiếp tục mà áp dụng luật đó cho những người khác. Có lẽ dễ hơn cho chúng ta, nếu chúng ta nhớ đó là cách Ngài yêu thương chúng ta. Không phải vì chúng ta có những phẩm chất tốt lành, hấp dẫn nào đó, mà chúng ta nghĩ là chúng ta có, nhưng chỉ vì chúng ta là những cái gì được gọi là bản ngã. Bởi vì thực sự, ngoài ra, trong chúng ta không có gì đáng để yêu thương hết: những tạo vật như chúng ta là những người thấy sự thù ghét là một điều thích thú mà cần phải bỏ đi cũng giống như là bỏ rươụ hay là bỏ thuốc lá...

3.8 MỘT TỘI LỖI LỚN
Bây giờ tôi đề cập đến một phương diện của đạo đức Cơ Đốc mà qua đó nền đạo đức Cơ Đốc có sự khác biệt rõ ràng với các nền đạo đức khác. Có một tính xấu mà không ai trên thế giới này tránh khỏi; tính mà ai cũng ghê tởm khi nhìn thấy ở kẻ khác; tính mà ít có người tưởng tượng rằng, ngoại trừ người Cơ Đốc, chính mình cũng vướng phải. Tôi đã nghe người ta công nhận rằng họ nóng tính, hoặc không giữ được sự điềm tĩnh đối với đàn bà, hay rượu chè, hay ngay cả sự nhút nhát. Tôi không nghĩ là tôi có từng nghe ai, mà không phải là người Cơ Đốc, lại tự cho rằng mình phạm phải tính xấu tôi muốn bàn ở đây. Tôi cũng ít gặp ai, không phải là Cơ Đốc, có sự khoan dung đối với tính xấu này ở người khác. Không một lỗi lầm nào khác làm cho một người khó t hương hơn, và cũng không một lỗi lầm nào khác mà chúng ta thấy khó nhận ra như vậy ở chính mình. Nếu chúng ta càng có tính này thì chúng ta càng ghét tính này khi tìm thấy nơi người khác.
Tính xấu xa mà tôi đang nói ở đây là Tính kiêu ngạo hay tính tự phụ: và tính đối lập, trong đạo đức Cơ Đốc, là tính khiêm nhường. Chắc bạn còn nhớ khi tôi nói về đạo đức tính dục, tôi có nói trước cho bạn biết rằng trọng tâm của nền đạo đức Cơ Đốc không là ở đó. Bây giờ thì chúng ta đến trọng điểm đây. Theo những giáo sư Cơ Đốc thì tính xấu nhất, tai hại nhất là Tính Kiêu Ngạo. Tính dâm dục, giận dữ, tham lam, say sưa và những tính khác tương tự thật không đáng kể gì hết so với tính này: chính là Tính Kiêu ngạo mà ma quỷ trở thành ma qủy: Tính kiêu ngạo dẫn đến mọi tính xấu khác: đó là tâm trí hoàn toàn chống lại Thượng Đế.
Bạn có thấy tôi nói quá đáng không? Nếu có, xin hãy suy nghĩ xem. Tôi mới vừa nói là chúng ta càng kiêu ngạo, chúng ta càng ghét tính kiêu ngạo của người khác. Thật vậy, nếu bạn muốn biết bạn kiêu ngạo đến bực nào khi người khác sỉ nhục tôi, hoặc chẳng thèm để ý gì tới tôi, hoặc xen vào chuyện của tôi, hoặc xem tôi thấp kém hơn, hoặc khoe khoang? Vấn đề là tính kiêu ngạo của một người tranh đua với tính kiêu ngạo của mọi người khác. Vì tôi muốn người ta chú ý đến tôi trong bữa tiệc, mà tôi bực mình khi người khác được chú ý đến. Hai người trong một nghề không bao giờ đồng ý với nhau. Bây giờ điều mà bạn nên hiểu rõ là tính kiêu ngạo cốt yếu là tranh đua - đó là bản chất của nó - trong khi những tính xấu khác chỉ có tính cách tranh đua do sự ngẫu nhiên. Người kiêu ngạo không vui thú vì có cái gì đó, mà chỉ vui thú khi có nhiều hơn người khác. Chúng ta nói người ta kiêu ngạo vì được giàu có, vì khôn ngoan, vì xinh đẹp, nhưng không phải đâu. Họ kiêu ngạo vì giàu hơn, khôn ngoan hơn, xinh đẹp hơn những người khác. Nếu ai cũng trở thành giàu có, khôn ngoan hoặc xinh đẹp như vậy thì họ không có gì để mà kiêu ngạo nữa. Sự so sánh làm bạn kiêu ngạo: sự vui thích là mình hơn tất cả những người khác. Một khi yếu tố tranh đua không còn đó nữa thì sự kiêu ngạo là tranh đua, trong khi những tính khác không có vậy. Sự xúc động dục tính có thể khiến cho hai người đàn dông tranh đua nhau, khi cả hai người thích cùng một cô gái. Nhưng đây chỉ là sự ngẫu nhiên; họ cũng có thể thích hai cô gái khác nhau. Nhưng một người đàn ông kiêu ngạo sẽ chiếm cô bạn gái khác nhau. Nhưng một người đàn ông kiêu ngạo sẽ chiếm cô bạn gái của bạn, không phải vì anh ta thích cô ấy, nhưng chỉ muốn chứng tỏ rằng anh ta hơn bạn. Sự tham lam có thể khiến người ta tranh đua nhau nếu không có dư cái gì đó để chia ra; nhưng người kiêu ngạo, dù đã có hơn số anh ta muốn có, sẽ cố gắng để có thêm nữa để tỏ ra uy quyền của mình. Hầu hết những cái xấu xa của thế giới mà người ta cho là hậu quả của sự tham lam hay ích kỷ, đúng ra chính là hậu quả của Tính Kiêu ngạo.
Lấy thí dụ tiền bạc. Tính tham lam làm cho một người muốn có tiền để có ngôi nhà tốt hơn, để có chuyến nghỉ hè tốt hơn, và để ăn uống được ngon hơn. Nhưng chỉ đến một điểm nào đó thôi. Điều gì làm cho một người có lương 10 ngàn đồng bảng Anh một năm ao ước được 20 ngàn đồng bảng Anh một năm? Không phải lòng tham muốn có thêm sự vui thú. 10 ngàn đồng bảng Anh sẽ đem lại tất cả những xa hoa cho bất cứ người nào có thể vui hưởng thật sự. Đó là tính kiêu ngạo - ước muốn giàu hơn một người giàu nào đó, và còn hơn nữa, ước muốn để có uy quyền. Bởi vì, dĩ nhiên, uy quyền là cái mà tính kiêu ngạo ham thích: không có gì làm cho một người cảm thấy cao trọng hơn người khác khi anh ta có thể sai khiến người khác như họ là lính đồ chơi. Điều gì làm cho một cô gái đẹp gieo rắc sự khổ sở ở những nơi cô ta đến, bằng cách thu hút người ngưỡng mộ? Chắc chắn không phải là bản năng tính dục của cô ta: hạng gái như vậy thường là người lãnh đạm. Mà chính là sự Kiêu Ngạo, điều gì làm cho một nhà lãnh đạo chính trị hoặc cả một quốc gia cứ tiếp tục đòi hỏi hết chuyện này đến chuyện kia? Cũng là Tính Kiêu Ngạo. Đặc tính của sự Kiêu Ngạo là tranh đua: vì vậy mà Tính Kiêu Ngạo cứ tiếp tục còn mãi. Nếu tôi là một người Kiêu Ngạo thì nếu còn ai trên đời này mà uy quyền nhiều hơn, hay giàu có hơn hay khôn ngoan hơn tôi thì anh ta là đối thủ và là kẻ thù của tôi.
Người Cơ Đốc nói đúng: sự Kiêu Ngạo là nguyên nhân chính của sự đau khổ ở mọi quốc gia, và ở mọi gia đình từ thuở ban đầu. Các tính xấu khác có khi đem người ta đến với nhau: bạn có thể tìm thấy mối liên hệ tốt đẹp, các câu nói bông đùa vui vẻ và tình bạn tha thiết giữa những người say hay những người không thánh khiết. Nhưng Tính Kiêu Ngạo luôn luôn ra thù nghịch - nó là sự thù nghịch. Và không những thù nghịch giữa người với người mà còn là thù nghịch với Thượng đế.
Bạn sẽ thấy rằng Thượng Đế cao trọng hơn bạn nhiều quá trên mọi phương diện. Trừ khi bạn thấy như vậy, và do đó nhận biết rằng bạn không là gì cả khi so sánh với Ngài - bạn hòan toàn không biết Ngài. Nếu bạn vẫn còn kiêu ngạo, bạn không thể biết Thượng Đế. Một người kiêu ngạo luôn luôn nhìn xuống đồ vật và con người với sự khinh bỉ: và dĩ nhiên, trong khi bạn vẫn còn nhìn xuống, bạn không thể thấy được những gì ở trên cao hơn bạn.
Điều này nêu lên một câu hỏi kinh khủng. Làm thế nào những người rõ ràng là đầy Kiêu Ngạo lại có thể nói rằng họ tin ở Thượng Đế, và có vẻ rất sùng đạo? Tôi sợ rằng như vậy có nghĩa là họ thờ một Thượng Đế tưởng tượng. Trên lý thuyết, họ nhận rằng họ không là gì cả đối với Thượng Đế ảo tưởng này, nhưng mà, thực sự, luôn luôn họ nghĩ rằng Ngài hài lòng về họ lắm cũng cũng coi họ tốt lành hơn những người thường: nghĩa là họ có sự khiêm nhường tưởng tượng đáng giá một cắc đối với người khác, để rồi có sự Kiêu Ngạo đáng giá một đồng đối với người khác. Tôi nghĩ là Đấng Christ nghĩ đến những người này khi Ngài nói rằng, một số người sẽ giảng về Ngài, và đuổi quỷ trong danh Ngài, để rồi vào ngày sau rốt Ngài cho họ biết là Ngài chẳng từng biết họ là ai. Và bất cứ lúc nào ai trong chúng ta cũng có thể sa vào cạm bẫy này. May mắn thay chúng ta có cách để thử nghiệm. Lúc nào chúng ta thấy đời sống đạo của mình làm cho chúng ta thấy là mình tốt lành - nhất là chúng ta thấy mình tốt lành hơn người khác - tôi nghĩ chúng ta có thể biết chắc là ma quỷ đang có hoạt dộng trong chúng ta, chứ không phải Thượng Đế. Cách để biết là bạn có đang ở trong sự hiện diện của Thượng Đế không, là bạn hoặc quên chính mình đi hoặc thấy mình là cái gì nhỏ bé, dơ bẩn. Tốt hơn là quên mình đi.
Điều kinh khủng là tật xấu nhất của mọi tật xấu lại lén lút vào được trong tận đời sống tôn giáo của chúng ta. Nhưng bạn có thể thấy được lý do tại sao. Những tật xấu khác, ít xấu hổ, có được là do ma quỷ làm việc qua bản tính thú vật của chúng ta. Nhưng tật xấu này không xuất phát từ bản tính thú vật của chúng ta. Nó đến thẳng từ Địa Ngục. Nó hoàn toàn thuộc về tinh thần: vì vậy mà nó quỷ quyệt và ghê gớm hơn nhiều. Vì lý do đó mà sự Kiêu Ngạo được sử dụng để trị những tật xấu khác giản gị hơn. Thực vậy, các thầy giáo thường dùng Tính Kiêu Ngạo của một cậu bé, mà họ gọi là tính tự trọng của cậu ta, để làm cho cậu ta cư xử đàng hoàng hơn: có người thắng được sự nhút nhát, hay sự ham muốn hay tính nóng giận bằng cách nghĩ rằng những tật xấu này không xứng đáng với tư cách của anh ta - đó là, bằng tính kiêu ngạo. Ma quỷ cười, hắn ta hoàn toàn thỏa mãn để thấy bạn trở nên thánh khiết, can đảm và có sự tự kiềm chế, miễn là trong suốt thời gian đó hắn ta có thể lập bạn lên làm Nhà Độc Tài Kiêu Ngạo - cũng giống như là hắn ta rất thỏa mãn để thấy chứng bịnh sưng tay chân vì lạnh của bạn được chữa lành, miễn là để bù lại hắn ta có thể cho bạn mắc bịnh ung thư. Bởi vì, Tính Kiêu Ngạo là một bịnh ung thư thuộc linh: nó ăn dần mòn chính tình yêu thương, hoặc sự hài lòng hoặc ngay cả ý thức xét đoán.
Trước khi qua đề tài khác tôi phải đề phóngg để tránh một vài sự hiểu lầm:
(1) Sự thích thú khi được khen ngợi không phải là kiêu ngạo. Đứa bé được vỗ vai vì làm bài giỏi, người đàn bà được người yêu ca tụng về vẻ đẹp của mình, linh hồn được cứu mà Đấng Christ phán là “Tốt lắm” thấy vui và nên như vậy. Vì ở đây sự vui mừng không do bạn là ai nhưng do bạn đã làm hài lòng người mà bạn muốn (và muốn một cách đúng) làm vừa lòng. Điều rắc rối xảy ra khi bạn đi từ ý nghĩa “tôi đã làm người ấy hài lòng, tốt quá” đến ý nghĩ “mình phải là người khá lắm mới làm được như vậy”. Bạn càng thấy vui vì chính mình hơn là vì lời khen ngợi thì bạn càng tệ đi. Khi bạn thấy vui hoàn toàn vì chính mình, mà không thiết gì đến lời khen tặng nữa thì lúc đó bạn đã xuống chót. Vì vậy mà sự tự đắc, mặc dù là loại Tính Kiêu Ngạo dễ thấy nhất, thực sự là ít xấu nhất và dễ tha thứ nhất trong các loại tính kiêu ngạo. Người tự đắc muốn được người ta khen ngợi, tán thưởng, thán phục nhiều và luôn luôn tìm kiếm những sự này. Đây là một điều lầm lỗi, nhưng là một lầm lỗi trẻ con, và có th ể được xem là (trong một ý nghĩa hơi lạ) một lầm lỗi nhún nhường. Nó chứng tỏ rằng bạn chưa hoàn toàn thỏa mãn với lòng thán phục của chính mình. Bạn xem trọng người khác đủ để muốn họ nhìn đến bạn. Bạn vẫn còn có tính của con người bình thường. Tính Kiêu Ngạo đen tối và ác nghiệt thực sự xuất hiện khi bạn khinh bỉ người khác đến độ bạn không cần biết họ nghĩ gì về bạn nữa. Dĩ nhiên sự không để ý đến người khác nghĩ gì về chúng ta là đúng, và nên làm như vậy với lý do chính đáng; đó là vì chúng ta để ý nhiều hơn đến điều Thượng Đế nghĩ gì về chúng ta. Nhưng người kiêu ngạo có lý do khác để không thèm để ý đến. Anh ta nói “Tại sao tôi lại phải để ý sự tán thành của đám người ngu xuẩn đó, làm như là ý kiến của họ đáng giá lắm vậy? Và dù cho ý kiến họ có giá trị đi nữa, tôi có phải là loại người mà dễ đỏ mặt vui lòng vì một lời khen ngợi, cũng giống như một cô bé ở buổi khiêu vũ đầu tiên, hay không? Không đâu, tôi là một người lớn. Những điều tôi đã làm, tôi làm để thoả mãn lý tưởng của chính tôi, hoặc là lương tâm nghệ thuật của tôi - hay là truyền thống của gia đình tôi - hoặc là, nói tóm lại, tôi là Loại Người Như Vậy. Nếu mấy người đó thích, để họ thích. Họ không là gì đối với tôi cả. Như vậy tính kiêu ngạo hết mực này còn kềm chế sự tự đắc nữa; bởi vì như tôi vừa nói ở trên, ma quỷ thích chữa lành một lỗi lầm nhỏ để thay vào đó một lỗi lầm to. Chúng ta phải cố gắng để đừng tự đắc, nhưng chúng ta đừng bao giờ dùng tính kiêu ngạo để chữa trị tính tự đắc.
(2) Trong tiếng Anh chúng ta có lối nói rằng một người “hãnh diện” về cậu con trai, hoặc về người cha, trường học, hay trung đoàn của mình và chúng ta có thể hỏi, phải chăng sự “hãnh diện” trong ý nghĩa này là một cái tội. Thường thì trong những thí dụ vừa kể “hãnh diện” có nghĩa là “có sự thán phục nhiệt thành”. Dĩ nhiên, sự thán phục như vậy khó có thể là một cái tội được, nhưng cũng có thể là người đang nói làm cao về người cha nổi tiếng của mình, hoặc là vì anh thuộc một trung đoàn nổi danh. Nếu vậy thì đây rõ ràng là một lầm lỗi; nhưng dù vậy, cũng đỡ hơn là hãnh diện vì chính anh ta. Yêu thích và thán phục bất cứ cái gì đó ngoài chính bạn là đi được một bước ra khỏi sự đổ nát về tinh thần hoàn toàn; mặc dù chúng ta vẫn còn yêu thích và thán phục cái gì khác hơn là yêu mến và thán phục Thượng Đế.
(3) Chúng ta đừng nên nghĩ rằng sự kiêu ngạo là điều mà Thượng Đế cấm vì Ngài bất bình về nó, hoặc là sự khiêm nhường là điều Ngài đòi hỏi vì nó xứng đáng với sự cao trọng của Ngài - giống như là chính Thượng Đế cũng kiêu ngạo. Ngài khôn quan tam gì đến sự cao trọng của Ngài hết. Vấn đề là Ngài muốn bạn là hai loại khác nhau có cùng bản tính, và khi bạn tiếp xúc với Ngài, bạn thực sự trở thành khiêm nhường - khiêm nhường một cách vui sướng, cảm thấy nhẹ nhàng vô cùng vì trút bỏ được tất cả những chuyện phi lý ngớ ngẫn về sự cao trọng của mình, mà đã làm cho bạn áy náy và phiền muộn suốt đời bạn. Ngài muốn bạn khiêm nhường để đưa bạn đến thời điểm này: cố gắng trút bỏ bộ áo giả trang ngớ ngẫn, xấu xí mà ai trong chúng ta cũng đã mang vào, rồi đi vênh vang tự phụ, giống như là những người đần độn nhỏ mọn, mà quả thật chúng ta là như vậy. Tôi ước là chúng tôi được đến gần sự khiêm nhường hơn: nếu thế, tôi có thể cho bạn biết thêm về sự nhẹ nhỏm, an toàn khi trút bỏ được bộ áo giả trang - trút bỏ cái bản ngã giả dối, với tất cả những gì của nó như là “hãy xem tôi nè” và “tôi giỏi chưa?” với những bộ dạng không tự nhiên với dáng điệu của nó. Đến gần sự khiêm nhường, dù chỉ trong giây phút thôi, cũng giống như uống được nước lạnh trong sa mạc.
(4) Đừng tưởng rằng khi bạn gặp một người khiêm nhường thật người này sẽ giống như là hình ảnh người “khiêm nhường” thời đại: anh ta sẽ không phải là người dịu dàng, nịnh nót, luôn luôn nói cho bạn biết rằng anh ta không là gì cả. Có thể bạn chỉ nghĩ anh ta là người vui vẻ, thông minh, để ý cặn kẽ đến những gì bạn nói với anh ta. Nếu bạn không thích anh ta thì chỉ vì bạn hơi ganh là tại sao có người lại vui sống dễ dàng như vậy. Anh ta không nghĩ đến sự khiêm nhường đâu: anh ta sẽ không nghĩ gì về chính mình hết.
Nếu ai muốn có được sự khiêm nhường tôi nghĩ là tôi có thể chỉ cho người ấy bước đầu tiên. Bước đầu tiên là biết mình kiêu ngạo. Bước này cũng khá lớn đấy. Ít nhất là trước đó chưa có một hành động nào khác hết. Nếu bạn nghĩ là không có tính kiêu ngạo thì điều này có nghĩa là bạn rất kiêu ngạo đấy.
3.9 LÒNG TỪ THIỆN
Tôi có nói trong một chương trước là có bốn đức tính “Căn bản” và ba đức tính “thần học”. ba đức tính Thần học là Đức Tin, Hy Vọng và Từ Thiện. Hai chương cuối cùng của sách này sẽ nói về đức tin. Chương 7 có nói sơ lược về từ thiện, nhưng ở đó, tôi chú tâm về tha thứ là một yếu tố của từ thiện. Bây giờ tôi muốn nói thêm một chút.
Trước hết là ý nghĩa của chữ này. “từ thiện” thời bây giờ mang ý nghĩa của chữ “bố thí”(alms) ngày xưa - đó là cho người nghèo. Lúc đầu chữ này có nghĩa rộng hơn (bạn có thể hiểu tại sao chữ này mang ý nghĩa tân thời. Nếu một người có lòng “Từ thiện” bố trí cho người nghèo là điều tự nhiên, và vì vậy, mà người ta xem việc bố thí là ý nghĩa toàn phần của lòng nhân ái. Cũng giống như vậy, “văn điếu” là phần hiển nhiên dễ nhận thấy nhất của thơ, và vì vậy người ta gắn cho “thơ” cái ý nghĩa là văn điếu vậy thôi). Từ thiện là “yêu thương” trong ý nghĩa Cơ Đốc. Nhưng yêu thương trong ý nghĩa Cơ Đốc không phải là một cảm xúc. Đó là một trạng thái của ý chí chứ không phải của tình cảm, chúng ta có trạng thái này một cách tự nhiên đối với chính mình, nhưng phải học để có được đối với người khác.
Tôi đã nói trong chương về sự tha thứ rằng tình yêu thương chúng ta dành cho chính mình không có ý nghĩa là chàng ta thích mình. Nó có nghĩa là chúng ta ước muốn sự tốt lành cho chính mình. Cũng giống như vậy, tình yêu thương Cơ Đốc (hay là lòng từ thiện) dành cho người lân cận chúng ta khác với lòng ưa thích hay là cảm tình. Chúng ta “thích” hay “mến” một vài người nào đó, mà không thích hay mến một số các người khác. Điều quan trọng để hiểu là sự “ưa thích” tự nhiên này không phải là tội lỗi hay là một đức tính, giống như việc bạn thích hay không thích các món ăn cũng không là một cái tội hay là một đức tính. Đó chỉ là một sự xảy ra. Nhưng dĩ nhiên thái độ của chúng ta đối với cảm tình đó mới tạo nên tội lỗi hay đức hạnh.
Ưa thích hay có cảm tình với người khác một cách tự nhiên làm cho chúng ta cảm thấy dễ có lòng “từ thiện” đối với họ hơn. Vì vậy bổn phận của chúng ta thường là kích thích cảm tình của chúng ta đối với người khác - “thích” người khác càng nhiều càng tốt (cũng như bổn phận của chúng ta thường là cố gắng kích thích sự ưa thích của chúng ta đối với việc tập thể dục hay đối với đồ ăn nguyên chất bổ dưỡng) không phải vì sự ưa thích này tự nói là đức tính từ thiện, nhưng mà là nó giúp chúng ta đạt được đức tính từ thiện. Mặt khác, chúng ta cần phải thận trọng để tránh việc chúng ta ưa thích một người nào đó làm cho chúng ta không có lòng yêu thương, hay còn có khi không công bằng nữa, đối với một người khác. Còn có những trường hợp mà sự ưa thích đi ngược lại lòng yêu thương của chúng ta đối với người mà chúng ta ưa thích. Thí dụ một bà mẹ cũng có thể vì tình cảm tự nhiên mà làm “hư” con mình như vậy sự thỏa mãn những xúc động của chính bà làm hại hạnh phúc thật sự của đứa bé về sau này.
Mặc dù thường thì chúng ta nên khuyến khích cảm tình ưa thích tự nhiên, nhưng rất lầm nếu chúng ta nghĩ rằng cách để có lòng từ thiện là ngồi đó cố gắng để làm sao cho có được cảm tình mến thương. Một số người có tánh “lạnh lùng” đó là điều không may cho họ, nhưng tội đó cũng không hơn gì là tội khó tiêu, và điều đó không ngăn cản họ có cơ hội, hay miễn cho họ cái bổn phận học biết để có được lòng từ thiện. Luật lệ cho tất cả chúng ta rất là giản dị. Đừng mất thì giờ lo lắng là bạn có “yêu thương” người lân cận hay không, hãy hành động như là bạn yêu thương họ. Ngay khi chúng ta làm như vậy, chúng ta tìm ra được một trong những bí quyết lớn lao. Khi bạn cư xử như thể là chúng ta yêu thương người nào đó, bạn sẽ thấy yêu thương người ấy tức thời. Nếu bạn làm tổn thương người mà bạn không thích, bạn sẽ thấy là bạn càng không thích người này. Nếu bạn làm điều gì đó tốt lành cho một người, bạn sẽ thấy ít ghét anh ta hơn. Nhưng thật ra có một trường hợp ngoại lệ. Nếu bạn làm điều gì đó tốt lành cho anh ta, không phải để làm vui lòng Thượng Đế và do lòng từ thiện, nhưng mà là để anh ta biết bạn là một người dung tha đáng mến, và làm cho anh ta trả ơn, có lẽ bạn sẽ thất vọng. (người ta không ngu xuẩn lắm đâu: họ rất là bén nhạy đối với những chuyện như là khoe khoang, hay làm cao). Nhưng khi nào chúng ta làm điều tốt lành cho một người khác chỉ vì đó là một người được tạo dựng (Giống như chúng ta vậy) bởi Thượng Đế, và ước muốn hạnh phúc cho người này như chúng ta ước muốn hạnh phúc cho chính chúng ta, chúng ta sẽ thấy yêu thương người này nhiều hơn, hay là, ít nhất, ghét người này ít hơn.
Kết quả là mặc dù lòng từ thiện của Cơ Đốc giáo có vẻ như là một cái gì rất lạnh lùng đối với những người giàu tình cảm, và mặc dù có khác với cảm tình, lòng từ thiện sẽ dẫn đến cảm tình. Sự khác nhau giữa một người Cơ Đốc và một người thế gian không phải là người thế gian chỉ có cảm tình hay sự “ưa thích” còn người Cơ Đốc chỉ có lòng “từ thiện”. Người thế gian đối đãi với một số đối đãi với mọi người tử tế, để rồi thấy là anh ta tiếp tục mến càng nhiều người hơn - kể cả những người mà anh ta không tưởng tượng là có thể ưa được vào lúc đầu.
Luật thuộc linh này cũng áp dụng ngược lại một cách mạnh mẽ. Có lẽ người Đức lúc đầu bạc đãi người Do Thái vì lòng thù ghét: sau đó họ càng thù ghét nhiều hơn vì đã bạc đãi họ. Bạn càng ác độc, bạn càng ghét bỏ, bạn càng trở nên ác độc hơn - và cứ như vậy mà tiếp tục trong vòng lẩn quẫn mãi mãi.
Cả thiện và ác cũng gia tăng giống như theo tiền lời kép. Vì vậy mà những quyết định nho nhỏ bạn và tôi có mỗi ngày có tầm quan trọng vô biên. Một hành động tốt lành nhỏ nhặt ngày hôm nay là sự chiếm được một điểm chiến lược mà từ đó, vài tháng sau, bạn có thể tiếp tục có những chiến thắng mà bạn không bao giờ nghĩ tới. Một sự ham muốn hay một cơn giận dữ xem có vẻ như không đáng gì hết ngày hôm nay là sự mất mát một cái gì, hay một đường rầy, hay một cái đồn đầu cầu, mà từ đó kẻ thù có thể dồn một trận tấn công, nếu không thì đã không thể nào xảy ra được.
Nhiều tác giả dùng chữ từ thiện để diễn tả không những tình yêu thương Cơ Đốc giữa người với người mà còn là tình yêu thương của Thượng Đế cho con người, và của con người cho Thượng Đế. Phần thứ hai của hai loại yêu thương này thường làm cho người ta lo ngại. Họ được dạy là họ nên yêu thương Thượng Đế. Họ không thể tìm được cảm xúc này trong chính họ. Họ phải làm gì? Câu trả lời cũng giống như trên đây. Hãy hành động như là bạn yêu thương Ngài. Đừng ngồi đó cố gắng tạo ra cảm tình. Hãy tự hỏi “nếu tôi biết chắc là tôi yêu thương Thượng Đế, tôi làm gì? Khi bạn tìm ra câu trả lời, hãy đi và làm theo như vậy.
Nói chung, tình yêu thương của Thượng Đế dành cho chúng ta là một đề tài an toàn để chúng ta suy nghĩ hơn là tình yêu thương của chúng ta dành cho Ngài. Không ai luôn luôn có được cảm xúc nhiệt tình: và dù có đi nữa, cảm xúc không phải là cái chính mà Thượng Đế quan tâm đến. Tình yêu thương Cơ Đốc, dù là đối với Thượng Đế hay là đối với người, là công việc của ý chí. Nếu chúng ta cố gắng để làm theo ý Ngài chúng ta vâng theo điều răn “ngươi hãy yêu mến Đức Chúa Trời ngươi”. Ngài sẽ ban cho chúngg ta cảm xúc của tình yêu nếu Ngài muốn. Chúng ta không thể tự tạo ra được cho chúng ta, và chúng ta không được đòi hỏi như đó là quyền của chúng ta. Nhưng điều quan trọng hơn hết để nhớ là dù cho cảm xúc của chúng ta có đến rồi đi, tình yêu Ngài dành cho chúng ta không có như vậy. Tình yêu này không bị mệt mỏi vì tội lỗi hay sự thờ ơ của chúng ta; và vì vậy tình yêu này cứ đòi hỏi là tội lỗi chúng ta phải được chữa lành với bất cứ giá nào cho chúng ta, và với bất cứ giá nào đối với Ngài.
3.10 HY VỌNG
Hy vọng là một trong các đức tính T hần học. Nghĩa là cái nhìn hướng về thế giới đời đời không phải (như là một số người thời nay nghĩ) là một cách để trốn tránh, hay một sự mơ mộng hão huyền, nhưng mà là một trong những điều người Cơ Đốc nên có. Điều này không có nghĩa là chúng ta hãy để thế giới hiện tại y như vậy mà không làm gì cả. Đọc lịch sử bạn sẽ thấy những Cơ Đốc nhân hoạt động nhiều nhất ở thế giới này là những người nghĩ nhiều nhất đến thế giới về sau. Chính các sứ đồ tạo nên những biến đổi của Đế quốc La mã, những vĩ nhân xây dựng thời trung cổ, những người truyền giảng Anh-quốc hủy bỏ sự mua bán Nô lệ, đều đã để lại thành tích trên đất này vì đầu óc họ suy nghĩ đến Thiên đàng. Chỉ vì Cơ Đốc nhân không còn nghĩ đến thế giới kia mà họ trở nên không còn có hiệu lực ở thế giới này nữa. Nhắm vào Thiên đàng và bạn có cả trái đất: nhắm vào đất và bạn không có cái gì hết. Điều này xem có vẻ lạ, nhưng chúng ta tìm thấy tương tự như vậy trong những sự việc khác. Sức khỏe là một ơn phước lớn, nhưng khi bạn xem sức khỏe là đối tượng như bạn không được khỏe. Bạn chỉ có sức khỏe khi bạn theo đuổi những hoạt động khác nhiều hơn - thức ăn, trò chơi, làm việc, sự vui đùa, không khí khoảng khoát. Cũng giống như vậy, chúng ta sẽ không thể nào cứu vãn được nền văn minh khi mà nền văn minh là đối tượng chính của chúng ta. Chúng ta phải học biết để theo đuổi những hoạt động khác hơn.
Phần đông chúng ta thấy khó yêu mến “Thiên đàng”- trừ trường hợp “thiên đàng” có nghĩa là chúng ta gặp lại bạn bè đã qua đời. Một lý do của sự khó khăn này là chúng ta chưa được huấn luyện: cả nền giáo dục làm đầu óc chúng ta chăm chú vào đời này. Một lý do khác là khi trong chúng ta có ý muốn về Thiên đàng thật sự, chúng ta lại không nhận ra. Ai ai cũng vậy, nếu thật sự nhìn vào chính tấm lòng, thì sẽ biết là muốn, và thật là muốn, một cái gì đó mà không thể có được ở thế giới này. Thế giới hứa hẹn nhiều điều cho chúng ta, nhưng không giữ được lời hứa. Sự ao ước của chúng ta khi mới bắt đầu yêu, hay bắt đầu nghĩ đến một đất nước lạ. Hoặc khi bắt đầu học một môn học mà chúng ta thích thú là những ao ước mà không có cuộc hôn nhân nào, chuyến du lịch nào, sự học hỏi nào có thể thực sự thỏa mãn. Tôi không muốn nói đến những cuộc hôn nhân, những chuyến du lịch nghỉ hè hoặc chức nghiệp không thành công. Tôi muốn đề cập đến những cái thành công nhất. Làm như có cái gì đó mà chúng ta nắm giữ lấy được trong những giây phút đầu của cái ao ước đó, nhưng rồi lại tan biến đi. Tôi nghĩ là ai cũng biết điều tôi muốn nói. Người vợ có thể là người vợ tốt, các khách sạn và phong cảnh có thể rất là tuyệt vời, và ngành hóa học có thể một việc làm rất thích thú: nhưng cái gì đó đã vượt khỏi tầm tay chúng ta. Có hai cách sai và một cách đúng để đương đầu với vấn đề này.
(1) Cách của Người ngu xuẩn - người này đổ thừa cho chính những điều đó. Anh tiếp tục suốt cuộc đời với ý nghĩ rằng, nếu anh ta cưới một người đàn bà khác, hay đi nghỉ hè ở đâu đó mà tốn tiền nhiều hơn, hay là gì gì đó, thì chắc anh ta sẽ thực sự nắm được cái bí mật mà ai trong chúng ta cũng đeo đuổi. Hầu hết những người giàu có của thế gian mà lại không thỏa mãn và dễ nhàm chán thuộc về loại người này. Họ để cả cuộc đời đi từ người đàn bà này đến người đàn bà khác, (ra tòa ly dị) từ lục địa này đến lục địa khác, từ trò giải trí này đến trò giải trí khác, luôn luôn nghĩ là cái sau cùng là cái “thật” để rồi luôn luôn thất vọng.
(2)Cách của người giác ngộ - Người này quyết định là mọi sự đều là nhảm nhí vô vị. Anh ta nói “dĩ nhiên khi còn trẻ thì ai cũng cảm thấy như vậy. Nhưng đến lúc bằng tuổi tôi đây thì không ai còn muốn theo đuổi giấc mơ hão huyền nữa”. Rồi anh ta không còn bon chen, không còn kỳ vọng nhiều, và đè nén “những kêu gào vô vọng”. Cách này dĩ nhiên là tốt hơn cách thứ nhất, làm cho người trong cuộc vui vẻ hơn, và cũng không làm bận bịu xã hội. Thái độ vừa kể có khuynh hướng làm cho người thành tự mãn (anh ta thấy mình cao siêu hơn những người mà anh ta gọi là “những người tuổi xuân”, nhưng nói chung anh ta sống khá thoải mái. Nếu con người không sống nổi đời đời thì cách sống kể trên có thể được kể là tốt nhất. Nhưng giả sử như cái hạnh phúc vô cùng đang thực sự chờ đợi chúng ta thì sao? Giả sử như chúng ta có thể thực sự nắm lấy được giấc mơ mà chúng ta không nghĩ là đạt được? Nếu vậy thì lấy làm đáng tiếc nếu chúng biết được quá muộn (như lúc vừa qua đời) rằng, chúng ta đã đè nén năng lực thưởng thức hạnh phúc chỉ vì “ý thức phán đoán”.
(3) Cách của Người Cơ Đốc - người Cơ Đốc nói rằng: “Các tạo vật có thể đã không được sáng tạo để có những ham muốn, nếu không có mục đích là những ham muốn này được thỏa mãn. Một đứa bé thấy đói thì có thức ăn. Một con vịt con muốn bơi: thì có nước. Con người thấy khao khát tính dục thì có cái gọi là tình dục. Nếu tôi thấy ở trong tôi có một khao khát nào đó mà kinh nghiệm ở thế giới này không thỏa mãn được, sự giải thích có lý nhất là tôi được tạo dựng cho một thế giới khác. Nếu không thú vui nào của trái đất này thỏa mãn được sự khao khát đó, điều này không có nghĩa vũ trụ này giả tạo. Có thể các thú vui của trái đất này không bao giờ được dự định để thỏa mãn niềm khao khát đó, nhưng chỉ khơi dậy nó thôi để cho thấy một phần nào về cái có thật. Nếu vậy, tôi phải cẩn thận, để một mặt tôi không bao giờ khinh bỉ, hay không biết cảm tạ về những ơn phước trên thế gian này, và mặt khác, tôi không lầm lẫn là những khao khát mà tôi biết chỉ là bản sao, hay tiếng cười vang, hay là ảo ảnh của những gì có thật. Tôi phải làm sống động ở trong tôi niềm khao khát cho quê hương thật của tôi, mà tôi sẽ không tìm thấy cho đến khi tôi qua đời; tôi không bao giờ nên để niềm khao khát này b ị chôn vùi hay bỏ qua một bên; mục tiêu chính yếu của đời sống tôi là hướng về quê hương đó, và giúp đỡ để những người khác cũng làm như vậy.
Không cần phải để ý đến những người hay chế nhạo niềm hy vọng “thiên đàng” của người Cơ Đốc, qua câu nói như họ không muốn “sống đời đời để chơi đàn thụ cầm”. Câu trả lời cho những người này là nếu họ không hiểu được những sách viết cho người lớn thì họ không nên bàn v ề những sách này. Những biểu tượng trong Kinh Thánh (đàn thụ cầm, vương niệm, vàng...) dĩ nhiên là cách để diễn tả những gì không diễn tả được. Các nhạc cụ được đề cập đến là vì đối với nhiều người (Không phải tất cả) âm nhạc là toàn bộ môn mà trong đời sống hiện tại cho thấy sự ngây ngất và vô biên một cách mạnh mẽ nhất. Vương niệm được đề cập đến để cho thấy rằng những người hiệp lại với Thượng Đế trong cõi sống đời đời sẽ chia xẻ với Ngài sự rực rỡ, quyền năng và sự vui mừng của Ngài. Vàng được đề cập đến để cho thấy sự bất diệt của Thiên đàng (vàng không bị sét) và sự quý báu nữa. Những người chỉ hiểu những biểu tượng này qua nghĩa đen thì chắc cũng cho rằng, Đấng Christ dạy chúng ta hãy giống như bồ câu, Ngài muốn nói chúng ta hãy đẻ trứng.
3.11 ĐỨC TIN
Trong chương này tôi sẽ nói về điều mà Cơ Đốc giáo gọi là Đức tin. Đại khái, người Cơ Đốc dùng chữ Đức tin để nói hai nghĩa khác nhau hoặc hai bình diện khác nhau, và tôi sẽ lần lượt đề cập đến hai nghĩa này. Trong nghĩa thứ nhất. Đức tin là niềm tin tức là chấp nhận giáo lý Cơ Đốc là đúng. Điều này khá giản dị. Nhưng cái làm cho người ta thắc mắc - ít nhất là tôi đã thắc mắc trước đây - là Cơ Đốc nhân xem đức tin theo nghĩa này như là một đức tính. Trước đây tôi đã tự hỏi là tại sao có thể là một đức tính - tin hay không tin điều gì đó thì có gì là đạo đức hay vô đạo đức? Tôi đã thường nói rằng, khi một người biết suy nghĩ chấp nhận hay chối bỏ một lời phát biểu, đó không phải vì anh ta muốn hay không muốn chấp nhận, nhưng có thấy chứng cớ đủ tốt hay không. Nếu anh ta lầm lẫn về sự tốt hay xấu của các chứng cớ, điều này không có nghĩa anh ta là người xấu, nhưng mà chỉ vì anh ta không được thông minh. Nếu anh ta tin chứng cớ xấu, đó mới thật là ngu xuẫn.
Bây giờ tôi nghĩ là tôi vẫn giữ ý kiến kể trên. Những điều mà tôi đã không nhận thấy - mà nhiều người vẫn chưa thấy - là như sau. Tôi đã giả sử rằng một khi tâm trí con người chấp nhận một điều nào đó là đúng, thì cứ tiếp tục xem điều này là đúng, cho đến khi có lý do chính đáng để xét lại. Thực vậy, tôi đã giả sử là tâm trí con người hoàn toàn bị điều khiển bởi lý luận. Nhưng không phải vậy. Thí dụ, tôi được thuyết phục bởi chứng cớ chắc chắn rằng thuốc mê không làm tôi ngộp thở, và các bác sĩ giải phẫu chuyên nghiệp không bắt đầu giải phẫu cho đến khi tôi hòan toàn mê. Nhưng sự hiểu biết này không thay đổi được điều xảy ra là khi họ đặt tôi lên bàn mổ và trùm mặt nạ ghê gớm lên mặt tôi, nỗi sợ hãi trẻ con vẫn dâng lên trong tôi. Tôi nghĩ là tôi sắp ngộp thở, và tôi sợ họ sẽ mổ xẻ tôi trước khi tôi mê. Nói một cách khác, tôi không còn tin tưởng ở thuốc mê nữa. Không phải lý trí làm cho tôi hết tin: ngược lại, lý trí làm tôi tin. Cuộc chiến là giữa đức tin và lý trí ở một bên và cảm xúc cùng trí tưởng tượng ở bên kia.
Nếu bạn suy nghĩ bạn sẽ thấy có nhiều trường hợp như vậy xảy ra. một người đàn ông biết rằng có bằng cớ chắc chắn là cô bạn xinh đẹp mà anh ta quen là một người nói dối, không giữ bí mật được, và không đáng tin; nhưng khi anh ta ở gần cô thì tâm trí anh ta không còn tin vào điều anh ta đã biết, anh ta bắt đầu nghĩ, “có lẽ lần này cô ta sẽ khác” và anh ta lại ngu xuẫn kể cho cô ta điều mà anh ta không nên kể. Lý trí và cảm xúc đã hủy diệt đức tin của anh ta vào những điều mà anh ta biết là đúng. Hoặc xét trường hợp của một cậu bé học bơi. Lý trí cậu ta biết chắc chắn là người ta khi không được nâng lên thì không nhất thiết là bị chìm xuống nước: cậu ta đã nhìn thấy nhiều người nổi và bơi được. Nhưng vấn đề là cậu ta có tiếp tục tin như vậy không, khi huấn luyện viên buông tay ra để cậu một mình trong nước - hay là cậu thình lình không tin như vậy nữa, rồi sợ mà chìm xuống.
Điều tương tự như vậy xảy ra đối với Cơ Đốc giáo. Tôi không mời gọi ai chấp nhận Cơ Đốc giáo, nếu lý luận tốt nhất của anh ta đưa đến kết luận chống lại. Đây không phải là điểm mà Đức tin xen vào. Nhưng giả sử có người nhận thấy là chứng cớ thiên về sự chấp nhận. Tôi có thể cho người này biết là điều gì xảy ra cho anh ta trong vài tuần sau đó. Khi có tin chẳng lành, hoặc lúc anh ta gặp khó khăn, hoặc nếu anh ta ở giữa những người không tin, rồi cùng một lúc, cảm xúc của anh ta dâng cao lên và đức tin của anh ta bị đàn áp nặng nề. Hoặc là có anh ta ham thích môt người đàn bà nào đó, hoặc muốn nói dối, hoặc tự thấy thỏa mãn với chính mình, hoặc thấy có cơ hội làm ra tiền bằng một cách không được lương thiện cho lắm: những lúc mà anh ta thấy rằng nếu Cơ Đốc giáo không đúng thì tiện cho anh ta biết mấy. Rồi thì những điều ao ước và ham muốn của anh ta lại đàn áp nặng nề. Tôi không nói đến những lúc mà anh ta có những lý luận mới mẻ chống lại Cơ Đốc giáo. Anh ta phải đương đầu với những lý luận đó và đây là một vấn đề riêng. Tôi muốn nói về những lúc mà tâm tánh thay đổi bất thường chống lại Cơ Đốc giáo.
Trong cái nghĩa mà tôi nói ở đây, Đức tin là nghệ thuật nắm giữ lấy những gì mà lý trí bạn đã một lần chấp nhận, dù tâm tánh của bạn có thay đổi. Vì tâm tánh sẽ thay đổi dù lý trí có quan điểm nào đi nữa. Tôi biết điều này qua kinh nghiệm của tôi. bây giờ tôi là người Cơ Đốc, có những lúc tâm tánh tôi thay đổi bất thường làm tôi không có gì chắc chắn hết: nhưng khi tôi chưa tin thì tâm tánh thay đổi bất thường đã làm tôi thấy Cơ Đốc giáo dễ nhận làm sao. Sự đối nghịch của tâm tánh thay đổi bất thường với con người thật của bạn thế nào cũng xảy ra. Đó là lý do mà Đức tin là một đức tính cần thiết: trừ khi bạn sai khiến tâm tánh hay thay đổi bất thường của bạn “hãy cút đi” bạn khó là một người Cơ Đốc tốt, mà cũng khó là một người không tin bền vững, mà chỉ là một người lộn xộn thay đổi, với đức tin tùy thuộc vào thời tiết và trạng thái cơ thể (và tình trạng của sự tiêu hóa). Thế nên, người ta phải luyện tập Đức tin.
Bước thứ nhất là nhìn thấy rằng tâm tánh bạn thay đổi bất thường. Bước kế đến là hãy để một khi bạn đã chấp nhận Cơ Đốc giáo, bạn suy ngẫm những giáo lý chính của Cơ Đốc giáo mỗi ngày. Đó là lý do mà cầu nguyện hàng ngày, đọc sách Cơ Đốc. Chúng ta phải luôn được nhắc nhở về những gì chúng ta tin.
Đức tin này, hay bất cứ đức tin nào khác, không được giữ luôn luôn sống động trong tâm trí con người một cách tự động. Nó phải được nuôi dưỡng. Và thực ra, nếu xét trường hợp của một trăm người mất đức tin Cơ Đốc tôi tự hỏi là có bao nhiêu người mất nó vì lý luận, sau một cuộc tranh luận thành thật? Phải chăng là phần đông đi xa dần dần.
Bây giờ tôi phải nói về Đức tin theo nghĩa thứ hai, một ý nghĩa cao hơn, và đây là điều khó khăn nhất mà tôi đã cố gắng để làm từ trước đến giờ. Tôi muốn bắt đầu bằng cách trở lại đề tài Khiêm nhường. Chắc bạn còn nhớ tôi nói bước đầu tiên để đi đến sự khiêm nhường là biết mình kiêu ngạo. Tôi muốn nói thêm ở đây, bước kế tiếp là cố gắng thực hành những đức tính Cơ Đốc. Một tuần không đủ. Thường thường thì mọi sự hay trồi lặn trong tuần đầu. Hãy thử sáu tuần xem. Sau đó, nếu một người bị đi xuống hoàn toàn, hay là đi xuống thấp hơn lúc bắt đầu, người này sẽ khám phá một số sự thật về chính mình. Không ai biết được mình tệ đến dâu cho đén khi cố gắng hết sức để tốt lành. H iện thời đang có một quan điểm ngu xuẫn cho rằng người tốt lành không biết sự cám dỗ là gì. Điều này không đúng. Chỉ những người cố gắng chống trả sự cám dỗ mới biết cám dỗ mạnh mẽ đến bực nào. Cũng như bạn chỉ biết sức lực của quân đội Đức Quốc bằng cách chống trả lại, chứ không phải bằng cách chịu thua. Bạn biết được gió thổi mạnh đến đâu bằng cách đi ngược gió, chứ không phải bằng cách nằm xuống. Một người chịu thua sự cám dỗ sau năm phút sẽ không biết là sự chống trả ra như thế nào sau một tiếng đồng hồ. Vì vậy mà những người xấu xa trên một phương diện nào đó, không biết gì nhiều về sự xấu xa. Họ sống một đời sống mà trong đó họ luôn luôn chịu thua. Chúng ta không bao giờ biết được sức mạnh của động lực ác độc trong con người chúng ta cho đến khi chúng ta cố gắng chống trả lại động lực này: và Đấng Christ, vì Ngài là người duy nhất không chịu thua sự cám dỗ, cũng là người duy nhất biết được trọn vẹn sự cám dỗ ra như thế nào. Ngài là người duy nhất biết rõ và biết hoàn toàn. Vậy thì sao? Điều chính yếu chúng ta biết được khi cố gắng để thực hành các đức tính Cơ Đốc là chúng ta thất bại. Nếu có ý tưởng là Thượng Đế ra bài thi cho chúng ta, và chúng ta được điểm tốt vì chúng ta xứng đáng, thì phải xóa đi. Nếu có ý tưởng là đây là sự trả giá - là chúng ta làm tròn phần của mình trong khế ước với Thượng Đế, và vì Ngài mắc nợ chúng ta cho nên để cho công bình, Ngài làm tròn phần bên Ngài - thì cũng phải xóa đi.
Tôi nghĩ rằng ai mà có đức tin mơ hồ về Thượng Đế, trước khi trở thành người Cơ Đốc cũng đều có ý tưởng về kỳ thi hay là sự trả giá như trên. Cơ Đốc giáo thật đưa đến kết quả đầu tiên là làm cho ý tưởng trên sụp đổ hoàn toàn. Khi điều này xảy ra, một số người nghĩ rằng nó có nghĩa là Cơ Đốc giáo là một sự thất bại và họ bỏ qua. Họ nghĩ chắc Thượng Đế giản dị lắm. Nhưng dĩ nhiên Ngài biết hết những sự suy nghĩ này. Ý định của Cơ Đốc giáo là làm sụp đổ hoàn toàn ý tưởng trên. Thượng Đế đang chờ đợi giây phút mà bạn khám phá rằng thật sự không có vấn đề được điểm đậu trong kỳ thi, hay là Thượng Đế mắc nợ chúng ta đâu.
Rồi đến một sự khám phá khác. Cơ quan trong cơ thể của bạn, khả năng suy nghĩ, hay sự di chuyển của các bắp thịt, ở mỗi lúc đều là do Thượng Đế ban cho bạn. Nếu bạn dâng hiến hoàn toàn mỗi giây phút của cả đời sống bạn cho công việc của Thượng Đế thì là chỉ dâng cho Ngài tất cả những gì đã thuộc về Ngài mà thôi. Vì vậy khi chúng ta nói về một người làm việc gì đó cho Thượng Đế hay là dâng hiến gì đó cho Ngài, thì tôi thấy giống như thế này. Giống như một đứa trẻ đến nói với cha của nó rằng: “ba ơi, cho con sáu xu để con mua quà sinh nhật cho ba”. Dĩ nhiên là người cha sẽ cho và ông rất hài lòng về món quà của đứa bé. cũng tốt và đúng đó, nhưng chỉ có người ngu xuẩn mới nghĩ là người cha được lời sáu xu trong cuộc trao đổi này. Khi một người khám phá được hai điều vừa kể thì Thượng Đế mới có thể làm việc được. Sau đó thì đời sống thực sự bắt đầu. Người này bây giờ đang tỉnh thức. Bây giờ chúng ta có thể tiếp tục nói về Đức Tin theo nghĩa thứ hai.

3.12 ĐỨC TIN
Tôi muốn bắt đầu bằng cách nói một điều mà tôi muốn mọi người chú ý cẩn thận. Đó là nếu chương này không có nghĩa lý gì đối với bạn, nếu chương này có vẻ như cố gắng trả lời những câu hỏi mà bạn chưa từng thắc mắc, thì hãy bỏ đi. Đừng bận tâm về nó. Có một số vấn đề của Cơ Đốc giáo mà bạn từ ngoài nhìn vào có thể hiểu trước khi trở thành Cơ Đốc nhân. Nhưng có nhiều điều khác mà bạn không thể hiểu cho đến khi đi được một chặng đường Cơ Đốc. Những điều này là những điều hoàn toàn thực hành, mặc dù không có vẻ như vậy. Đó là những huấn lịnh để theo khi gặp ngã tư đường hay chướng ngại vật trên đường đi, nhưng khó hiểu cho một người chưa gặp những khó khăn đó. Khi nào bạn thấy một lời nói nào trong sách Cơ Đốc mà bạn không hiểu, đừng lo. Hãy để yên đó. Có thể sau này, nhiều năm sau này, bạn sẽ thình lình thấu hiểu. Nếu người ta hiểu bây giờ, có thể chỉ có hại mà thôi.
Dĩ nhiên những điều trên đây cũng áp dụng cho chính tôi. Điều tôi cố gắng giải thích trong chương này có thể quá sức tôi. Có thể tôi nghĩ tôi đã đạt được, mà thực sự chưa. Tôi chỉ xin những người Cơ Đốc được soi sáng quan sát cẩn thận và cho tôi biết khi tôi đi sai và những người khác hãy dè dặt về những gì tôi nói - hãy xem đây là những điều có thể giúp đỡ được hơn là vì tôi biết chắc tôi nói đúng.
Tôi đang cố gắng để nói về Đức tin theo nghĩa thứ hai là nghĩa cao hơn. Tôi đã nói Đức tin theo nghĩa này có được sau khi một số người đã cố gắng hết sức để thực hành các đức tính Cơ Đốc và thấy rằng mình thất bại, và thấy thêm rằng dù có dâng cho Thượng Đế cái gì, thì cũng chỉ đang trả lại Ngài những gì đã thuộc về Ngài. Nói một cách khác, người này khám phá ra rằng mình bị phá sản. Bây giờ, một lần nữa, điều Thượng Đế quan tâm đến không phải là hành động của chúng ta. Điều Ngài quan tâm đến là chúng ta là những người có đức tính nào đó - là loại người mà Ngài muốn chúng ta trở thành - và liên hệ với Ngài theo một đường lối nào đó. Tôi không nói thêm “và liên hệ với những người khác theo một đường lối nào đó” vì điều này đã được gồm chung: nếu bạn có mối liên hệ với Ngài, bạn chắc chắn có mối liên hệ đúng với người khác, cũng giống như những căm xe của bánh xe nếu nằm đúng với trục xe và vành bánh xe, thì cũng nằm đúng với nhau. Nếu một người còn nghĩ rằng Thượng Đế là người chấm thi ra bài thi để anh ta làm, hoặc là người đối lập trong sự trả giá - tức là nghĩ đến sự khiếu nại và phân tỏ giữa anh ta và Thượng Đế - anh ta chưa có được mối liên hệ đúng với Thượng Đế. Anh ta hiểu lầm về vấn đề anh ta là ai và Thượng Đế là ai. Và anh ta không thể có được mối liên hệ đúng, cho đến khi anh ta khám phá được sự phá sản của mình.
Khi tôi nói “khám phá” tôi muốn nói là thực sự tìm ra: chứ không phải theo kiểu thuộc lòng. Dĩ nhiên bất cứ đứa trẻ nào, nếu được dạy dỗ về tôn giáo, cũng có thể nói rằng chúng ta không có cái gì để dâng cho Thượng Đế mà đã chưa là của Ngài, và chúng ta cũng thất bại ngay trong việc dâng những gì thuộc về Ngài vì chúng ta muốn giữ một phần lại cho mình. Nhưng tôi nói về sự khám phá thực sự: có kinh nghiệm rằng những điều này là đúng.
Bây giờ, trong ý nghĩa đó, chúng ta không thể khám phá được sự thất bại của chúng ta trong việc tuân theo luật lệ của Thượng Đế, ngoại trừ chúng ta cố gắng tột bực (và rồi thất bại). Trừ khi chúng ta thật sự cố gắng, dù chúng ta có nói gì đi nữa, thì trong đầu óc chúng ta luôn luôn có cái ý tưởng nếu chúng ta cố gắng hơn nữa lần tới thế nào chúng ta cũng sẽ thành c ông trong việc trở nên hoàn toàn tốt lành. Như vậy trong một nghĩa, con đường trở lại Thượng Đế là con đường cố gắng, cố gắng càng ngày càng hơn. Nhưng trong một ý nghĩa khác, sự cố gắng không bao giờ đem chúng ta về nhà. Tất cả mọi cố gắng này đưa chúng ta đến một giờ phút quan trọng, lúc mà chúng ta đến với Thượng Đế và nói “Chúa phải làm điều này. Con không làm được” tôi xin bạn đừng tự hỏi “tôi đã đến đó chưa?” Đừng ngồi xuống và bắt đầu lục soát tâm trí chính bạn để xem thời điểm đó đã đến chưa. Như vậy bạn có thể bạn đi sai đường. Thường thì khi những điều hệ trọng nhất trong đời sống xảy ra, chúng ta ít khi biết là điều gì đang xảy ra. một người không luôn luôn tự chủ. “À, tôi đang lớn lên đây”. Thường thường chỉ khi anh ta nhìn lại thì mới thấy điều gì đã xảy ra, và biết đó là “lớn lên”. Bạn cũng có thể thấy được điều này trong những việc đơn giản. Một người lo lắng để xem mình có sắp ngủ được hay không thì chắc là sẽ nằm thao thức. Cũng vậy, điều mà tô đang nói ở đây không xảy ra cho mọi người nhanh như chớp - như là đã xảy ra cho Phaolô hay Bunyan: có thể xảy ra từ từ mà không ai có thể biết giờ nào hay năm nào. Điều quan hệ là đặc tính của sự thay đổi, chứ không phải là chúng ta cảm thấy thế nào khi sự thay đổi xảy ra. Sự thay đổi đi từ sự tự tin ở sức của chính chúng ta, đến điểm là chúng ta thấy tuyệt vọng không làm gì được hết và giao phó cho Thượng Đế.
Tôi biết là những chữ “giao phó cho Thượng Đế “ có thể bị hiểu lầm, nhưng ngay lúc này tôi để yên đó. Một người Cơ Đốc giao phó cho Thượng Đế có nghĩa là người này đặt hết sự tin tưởng vào Đấng Christ: tin tưởng rằng Đấng Christ bằng cách nào đó sẽ giúp người có được sự vâng phục hoàn toàn trên bình di ện con người mà Ngài đã có lúc Ngài giáng sinh cho đến lúc Ngài bị đóng đinh trên thập tự giá: rằng Ngài sẽ giúp cho người trở nên giống Ngài hơn, và trong một ý nghĩa, làm cho những khuyết điểm trở thành ưu điểm. Trong ngôn ngữ Cơ Đốc, Ngài chia xẻ “quan hệ làm con” của Ngài với chúng ta để chúng ta thành “con cái của Thượng Đế” giống như Ngài vậy: trong Sách IV tôi sẽ cố gắng để phân tích thêm ý nghĩa của những danh từ này. Nếu bạn muốn nói như trên, tức là Đấng Christ ban tặng một cái gì đó mà không cần đền đáp: thực sự Ngài ban tặng tất cả mà không cần đền đáp. Trong một ý nghĩa, cả đời sống Cơ Đốc bao gồm sự chấp nhận sự ban tặng phi thường này. Nhưng điều khó khăn là đạt đến cái điểm để thấy rằng tất cả những gì chúng ta đã làm và có thể làm thì không ra gì cả. Điều chúng ta mong là Thượng Đế kể những ưu điểm của chúng và bỏ qua các khuyết điểm của chúng ta. Bạn có thể nói rằng trong một ý nghĩa, chúng ta không chiến thắng nói hay là chịu thua. Nhưng mà bạn không thể “ngưng cố gắng” một cách đúng và có lý do đúng, cho đến khi bạn đã cố gắng tột bực. Và, trong một ý nghĩa khác, giao mọi sự cho Đấng Christ không có nghĩa là bạn ngưng cố gắng Tin ở ngài dĩ nhiên có nghĩa là cố gắng làm tất cả những gì Ngài dạy. Không có nghĩa lý gì hết khi mà nói là bạn tin tưởng ở một người nào đó mà lại không làm theo lời khuyên của người này. Thế nên, nếu bạn thật sự đã giao phó chính bạn cho Ngài; thì là bạn thật sự cố gắng vâng phục Ngài. Nhưng mà là cố gắng theo đường lối mới, một đường lối ít lo lắng hơn. Không phải bạn làm những điều này để được cứu, nhưng mà vì Ngài đã bắt đầu cứu bạn rồi. Không phải hy vọng để lên Thiên Đàng như là phần thưởng cho các hành động của bạn, nhưng mà muốn hành động như vậy một cách tất nhiên, vì một phần nào của Thiên đàng đã ở trong bạn rồi, dù là còn mờ ảo.
Các Cơ Đốc nhân thường hay tranh luận về vấn đề là điều gì đem người Cơ Đốc về nhà, hành động tốt hay Đức tin ở Đấng Christ. Thật sự tôi không có thẩm quyền để phát biểu ý kiến về một câu hỏi khó đến như vậy, nhưng đối với tôi có vẻ giống như là hỏi xem phần lưỡi bên nào của một cái kéo là cần nhất. Sự cố gắng thực tâm là điều duy nhất sẽ đem bạn đến điểm bạn chịu thua. Đức tin ở Đấng Christ là điều duy nhất có thể làm bạn hết tuyệt vọng ở điểm đó: và qua đó, hành động tốt lành là kết quả tất nhiên. Có hai mô phỏng của lẽ thật, mà các nhóm Cơ Đốc khác nhau trong quá khứ đã lên án là những nhóm kia tin theo: có lẽ những mô phỏng này làm cho lẽ thật trở nên rõ ràng hơn. Một nhóm bị lên án là đã cho rằng: “Hành động tốt lành mới là đáng kể. Hành động tốt lành là làm từ việc từ thiện. Việc từ thiện tốt lành nhất là cho tiền. Cho tiền nhà thờ là tốt nhất. Vậy nên đưa cho chúng tôi 10000 đồng bảng Anh đi rồi chúng tôi sẽ giúp bạn”. Dĩ nhiên câu trả lời cho những lời vô lý vừa kể là hành động từ thiện có được với ý tưởng là Thiên Đàng có thể mua được, thì không phải là hành động tốt lành gì hết mà chỉ là một sự đầu cơ thương mại. Nhóm khác thì bị lên án là đã cho rằng, “Đức tin mới là đáng kể. Vì vậy nếu bạn có đức tin, bạn làm gì cũng không sao. Cứ phạm tội đi, hãy hưởng thụ đi, và đối với Đấng Christ kết quả về sau cũng vậy mà thôi. “Câu trả lời cho những điều vô lý này là, nếu bạn xem “đức tin” của bạn ở Đấng Christ không có ý nghĩa là chú ý đến những gì Ngài dạy, thì đó không phải là Đức tin gì cả - không phải là đức tin và sự tin tưởng ở Ngài, mà chỉ là sự chấp nhận bằng trí thức những lý thuyết về Ngài mà thôi.
Kinh Thánh thực sự kết thúc vấn đề khi gồm hai điều kể trên trong cùng một câu phi thường. Phân nửa đầu là, “lấy lòng s ợ sệt run rẩy mà làm nên sự cứu chuộc mình” có vẻ như là tất cả mọi sự tùy thuộc vào chúng ta: nhưng phân nửa sau tiếp tục, “vì lấy chính Thượng Đế làm cảm động lòng anh em” - có vẻ như là Thượng Đế làm tất cả và chúng ta không làm gì cả. Tôi sợ rằng đó là điều mà chúng ta tìm thấy ở Cơ Đốc giáo. Tôi thấy khó hiểu, nhưng tôi không ngạc nhiên. Bạn thấy đó, chúng ta đang cố gắng để hiểu, và cố gắng để chia ra một cách rõ ràng những gì Thượng Đế làm và những gì con người làm, khi mà Thượng Đế và con người cùng làm việc với nhau. Dĩ nhiên chúng ta bắt đầu bằng cách suy nghĩ chắc là cũng giống như hai người cùng làm việc với nhau, nên chúng ta có thể nói, “anh ta làm điều này và tôi làm điều kia”. Nhưng lối suy nghĩ này không đứng vững. Thượng dế không giống như vậy. Ngài ở trong bạn và cũng ở ngoài bạn: dù cho chúng ta biết là ai làm điều gì, tôi không nghĩ là ngôn ngữ con người có thể diễn tả được đầy đủ. Trong cố gắng để diễn tả các Hội thánh khác nhau nói những điều khác nhau. Nhưng bạn sẽ thấy rằng đến như nhưng người nhấn mạnh tầm quan trọng của hành động tốt lành cũng cho bạn biết là bạn cần Đức tin; và những người nhấn mạnh về Đức tin bảo bạn hãy có hành động tốt lành. Dù sao đi nữa tôi chỉ bàn đến đây mà thôi.
Tôi nghĩ rằng tất cả các Cơ Đốc nhân sẽ đồng ý với tôi khi tôi nói rằng dầu cho lúc đầu Cơ Đốc giáo có vẻ như là về đạo đức, về bổn phận, luật lệ, tội lỗi và đức tính, nhưng rồi Cơ Đốc giáo dẫn bạn đi tới, từ những điều vừa kể, đến một cái gì đó cao hơn. Người ta thoáng nhìn thấy một đất nước mà nơi đó không ai nói về những điều này ngoại trừ có lẽ như là nói đùa. Ở đó mọi người được đầy dẫy với điều chúng ta gọi là tốt lành, giống như cái gương chiếu đầy ánh sáng. Nhưng họ không gọi đó là điều tốt lành. Họ không gọi là gì cả. Họ không nghĩ đến điều đó. Họ mải mê bận rộn nhìn ngắm nguồn phát ra điều tốt lành này. Nhưng đây là gần tới giai đoạn mà con đường đi tới vượt quá bìa ngoài của thế giới chúng ta. Không một ai có thể trông thấy xa hơn nữa: tầm mắt của nhiều người có thể nhìn được xa hơn là mắt tôi.

Vượt Quá Nhân Cách Tính: Các Bước Đầu Của Giáo Lý Ba Ngôi
4.1 LÀM RA VÀ SANH RA
Ai cũng bảo tôi đừng viết những gì tôi định viết trong chương sách sau cùng này. Ai cũng nói “người đọc bình thường không muốn biết về thần học đâu: hãy nói về tôn giáo thực dụng và giản dị”. Tôi không theo lời khuyên của họ. Tôi không nghĩ rằng một người đọc bình thường lại ngu xuẩn như vậy. Thần học có nghĩa là “khoa học về Thượng Đế” và theo tôi ai nghĩ đến Thượng Đế cũng đều muốn biết những điều rõ ràng và chính xác về Ngài. Bạn không phải là con trẻ, tại sao phải bị đối xử như con trẻ?
Trên một phương diện tôi cũng hiểu tại sao một số người không thích Thần học. Tôi cũng còn nhớ khi tôi thuyết trình cho Không Quân Hoàng Gia Anh. Một số sĩ quan lớn tuổi và từng trải đã đứng lên nói rằng: “tôi không thích nghe những điều đó. Nhưng ông biết không, tôi cũng là một người sùng đạo. Tôi biết có Thượng Đế. Tôi đã cảm biết Ngài ở giữa sa mạc một mình vào một buổi tối: đó là một điều bí ẩn vô cùng. Và vì vậy tôi không tin ở lý thuyết và công thức nói về Ngài. Đối với những ai đã gặp cái gì thật, lý thuyết thì dài dòng, nhỏ nhắm và giả tạo làm sao !”
Tôi đồng ý với ông này trên một quan điểm nào đó. Tôi nghĩ rằng ông ta đã có kinh nghiệm thật về Thượng Đế ở sa mạc. Rồi khi ông ta đối chiếu kinh nghiệm đó với giáo điều Cơ Đốc, ông ta đối chiếu một điều thật với một điều không được thật như vậy. Cũng giống như một người đã nhìn biển Đại Tây Dương rồi nhìn lên bản đồ Đại Tây Dương, ông ta cũng đi từ một cái gì có thật đến một cái gì không được thật như vậy; nhìn sóng biển thật thay vì một miếng giấy màu. Nhưng điều tôi muốn nói là thế này. Bản đồ đúng là giấy màu, nhưng có hai điều bạn nên chú ý. Điểm thứ nhất là bản đồ này đã do hàng trăm hàng ngàn người đã khảo sát biển Đại Tây Dương rồi vẽ ra. Vì vậy nói cũng do kinh nghiệm thật mà ra, cũng giống như kinh nghiệm của bạn đã đứng ở biển Đại Tây Dương vậy. Chỉ có khác là kinh nghiệm của rất nhiều người. Điểm thứ hai là bạn cần bản đồ nếu muốn đi đến một địa điểm nào đó. Nếu bạn chỉ muốn đi dạo trên bờ biển thì đi đến đó để nhìn thú vị hơn là dùng bản đồ. Nhưng nếu bạn muốn đi đến nước Mỹ thì bản đồ cần hơn là đi dạo trên biển.
Thần học cũng giống như bản đồ vậy. Chỉ học biết và suy gẫm về giáo lý Cơ Đốc rồi thôi, thì hẳn là không thú vị bằng kinh nghiệm mà người bạn tôi đã có được trong sa mạc. Giáo lý không phải là Thượng Đế, nhưng mà giống như một loại bản đồ vậy. Nhưng bản đồ này dựa trên kinh nghiệm của hàng trăm người đã có mối liên hệ với Thượng Đế - so với kinh nghiệm này những gì chúng ta cảm nhận được thì chắc là sơ bản và lộn xộn hơn. Hơn nữa, nếu muốn đi xa hơn bạn cần có bản đồ. Bạn có thấy không, điều đã xảy ra cho ông bạn tôi trong sa mạc có thể có thật đấy, và rất cảm động, nhưng không tác dụng gì hơn nữa. Không đưa đến đâu hết. Không cần làm gì hết. Thật ra vì vậy mà một tôn giáo mơ hồ - như những cảm nghĩ về Thượng đế trong thiên nhi ên v.v... - rất hấp dẫn. Gây khích động thật đó nhưng không có tác dụng gì nhiều, giống như nhìn sóng biển. Nhưng bạn không đến được Đất Mới bằng cách học về Đại Tây Dương như vậy, cũng như bạn không thể có sự sống đời đời bằng cách cảm thấy sự hiện diện của Thượng Đế qua bông hoa hay âm nhạc. Bạn cũng không đi đến đâu hết khi chỉ nhìn bản đồ mà không ra biển cả. Mà nếu ra biển mà không có bản đồ thì càng không an toàn.
Nói một cách khác, Thần học thì thực tế, nhất là cho thời kỳ hiện tại. Ngày xưa, nền giáo dục và sự thảo luận không được mở rộng thì một vài lý tưởng giản dị về Thượng Đế cũng đủ, nhưng bây giờ thì không được. Bây giờ ai cũng đọc sách và nghe người ta thảo luận. Vì vậy, nếu bạn không biết về Thần học, không có nghĩa là bạn không có ý niệm gì về Thượng Đế. Nhưng có nghĩa rằng bạn có nhiều ý niệm sai lầm - xấu, lộn xộn và cổ thời. Bởi vì có nhiều ý niệm mà các nhà thần học đã xem qua ở các thế kỷ trước và gạt bỏ. Tin vào tôn giáo hiện đại của nước Anh tân thời là thụt lùi, giống như tin rằng trái đất là mặt phẳng.
Khi xét kỹ, phải chăng Cơ Đốc giáo mà nhiều người muốn tin là thế này: Jêsus Christ là bậc thầy đạo đức vĩ đại và nếu theo lời dạy của Ngài thì chúng ta có thể tạo dựng một xã hội trật tự hơn và tránh được một cuộc chiến tranh khác? Nói thật với bạn, điều này cũng đúng nó. Nhưng điều này không cho biết hết lẽ thật của Cơ Đốc giáo và cũng không quan trọng chút nào hết.
Đúng là nếu chúng ta theo lời dạy của Đấng Christ thì chúng ta sẽ sống trong một thế giới hạnh phúc hơn. Bạn không cần đi xa như Đấng Christ. Nếu chúng ta làm hết những gì Plato hay Aristotle hay Khổng tử dạy, thì chúng ta cũng khá lắm. Nhưng rồi sao? Chúng ta đã không theo lời dạy của những bậc thầy tốt. Tại sao bây giờ chúng ta lại bắt đầu làm như vậy? Tại sao chúng ta có thể theo Đấng Christ hơn những bậc khác? Bởi vì Ngài là bậc thầy cao hơn? Những điều này có thể làm chúng ta khó theo hơn. Nếu chúng ta không nhận lấy những bài học căn bản thì có lẽ nào chúng ta muốn học những bài cao hơn? Nếu Cơ Đốc giáo chỉ có nghĩa là một lời khuyên tốt hơn một chút, thì Cơ Đốc giáo không quan trọng chi hết. Bốn ngàn năm nay chúng ta không thiếu những lời khuyên tốt. Một lời khuyên khác cũng không thay đổi được gì hết.
Nhưng nếu bạn đọc những bài nói về Cơ Đốc giáo thật bạn thấy họ nói khác hơn những gì tôi đã nói ở trên. Họ nói Đấng Christ là Con của Thượng Đế (dù điều này có nghĩa gì đi nữa). Họ nói rằng những người tin nhận Ngài cũng có thể trở thành Con cái Thượng Đế (dù điều này có nghĩa gì đi nữa). Họ nói rằng cái chết của ngài cứu chúng ta khỏi tội (dù điều này có nghĩa gì đi nữa).
Có than rằng những câu nói trên đây khó hiểu cũng không ích lợi gì. Cơ Đốc giáo cho rằng một thế giới khác được đề cập đến, và thế giới này ở đàng sau cái thế giới mà ta có thể sờ, nghe và thấy được. Bạn có cho rằng Cơ Đốc giáo nói như vậy là không đúng; nhưng nếu đúng thì thế nào cũng khó hiểu, giống như vật lý tân thời khó hiểu với cùng một lý do.
Cái điểm làm cho chúng ta thấy khó nhất là Cơ Đốc giáo cho rằng nếu chúng ta dính liền với Đấng Christ, chúng ta có thể “trở thành con Thượng Đế”. Có người hỏi “vậy chúng ta đã không là con cái của Thượng Đế hay sao” Ý niệm Thượng Đế là cha không phải là một trong những giáo điều chính yếu của Cơ Đốc giáo hay sao? “Vâng, trên một khía cạnh nào đó, chúng ta thật là con cái của Thượng Đế rồi đó. Tôi muốn nói rằng là Thượng Đế tạo dựng chúng ta, yêu thương săn sóc chúng là là như vậy Ngài là Cha chúng ta. Nhưng khi Kinh Thánh nói rằng chúng ta “trở thành” Con cái Thượng Đế chắc là Kinh Thánh muốn nói đến một điều khác hơn. Và điều này dẫn chúng ta đến trọng tâm của Thần học.
Chữ begetting hay begotten ngày nay ít dùng, nhưng ai cũng hiểu. Beget (hay sanh ra) là trở thành cha, còn làm ra là tạo nên. Sự khác biệt là thế này. Khi sanh ra, là sanh ra cái gì cùng một giống. Một người sanh ra trẻ sơ sanh, con hải ly sanh ra hải ly con và con chim đẻ trứng nở thành chim. Nhưng khi làm ra cái gì đó thì không cùng giống. Con chim làm cái tổ, con hải ly làm cái đập, con người làm máy thu thanh, hay nắn cái tượng giống như anh ta. Nếu anh ta khéo tay thì cái tượng này có thể giống anh ta lắm. Nhưng dĩ nhiên cái tượng này không phải là người thật, chỉ giống hình dáng thôi. Nó không thở được hay suy nghĩ được. Nó không có sự sống.
Đó là điểm đầu tiên phải hiểu rõ ràng. Thượng Đế sanh ra Thượng Đế cũng giống như con người sanh ra con người. Nhưng những gì Thượng Đế làm ra không phải là Thượng Đế cũng như con người không làm ra con người. Vì vậy con ngươi không là con của Thượng Đế như Đấng Christ là con Thượng Đế. Họ có thể giống Thượng Đế trên một vài khía cạnh nào đó, nhưng không thuộc cùng một giống. Họ giống như hình ảnh hay pho tượng của Thượng Đế.
Một pho tượng thì có hình thể con người nhưng không có sự sống. Cũng như vậy, con người có “hình thể” giống như Thượng Đế nhưng không có sự sống mà Thượng Đế có. Trước hết hãy xét cái điểm con người giống Thượng Đế. Những gì Thượng Đế làm ra thì có cái gì đó giống Ngài. Thí dụ không gian giống Ngài ở chổ là nó vĩ dại: mặc dù sự vĩ đại nầy không giống như sự vĩ đại của Thượng Đế, nhưng có thể dùng để tượng trưng cho sự vĩ đại của Thượng Đế. Vật chất cũng giống Thượng Đế vì có năng lượng, mặc dù năng lượng vật lý khác với quyền năng Thượng Đế. Thế giới thảo mộc giống Thượng Đế vì có sự sinh động và Ngài là Thượng Đế “hằng sống “. Nhưng sự sống của sinh vật không giống như sự sống của Thượng Đế mà chỉ là hình dáng hay hình bóng của sự sống này mà thôi. Khi nói về thú vật, thì cũng có những sự tương tự giống như vậy. Hoạt động và sự sanh nở mạnh mẽ của loài côn trùng cho thấy một phần nào sự hoạt động không ngừng của Thượng Đế. Ở những loài thú cao hơn chúng ta thấy có những cảm xúc thiên nhiên. Mặc dù cảm xúc này không giống với tình yêu của Thượng Đế nhưng cũng có thể cho là giống - như một bức tranh vẽ trên giấy có thể thấy “giống” như mô hình. Khi nói về con người thì chúng ta thấy giống Thượng Đế hơn hết. (Có thể có những loài sinh vật khác giống Thượng Đế hơn con người nhưng chúng ta không hề viết về những loài này). Con người không những có sự sống động nhưng còn yêu thương và lý luận ở con người sự sống sinh vật đã đạt mức tột đỉnh.
Nhưng trong tình trạng tự nhiên thì con người không có được sự sống Thuộc linh - một sự sống cao hơn và cũng khác hơn, là sự sống mà Thượng Đế có. Chúng ta dùng cùng một chữ sự sống cho cả hai: nhưng nếu bạn nghĩ là hai sự sống này giống nhau, thì cũng không khác gì cho rằng cái “vĩ đại” của không gian giống sự “vĩ đại” của Thượng Đế. Trên thực tế, sự khác biệt giữa sự sống sinh vật và sự sống thuộc linh quan trọng đến nỗi tôi sẽ đưa ra hai cái tên khác nhau. Sự sống sinh vật mà chúng ta có được một cách tự thiên nhiên và giống như những gì trong thiên nhiên, sẽ càng ngày càng hư hao, mục nát, và cần phải có sự yểm trợ của những chất như không khí, nước, đồ ăn...mà tôi gọi là Bios . Sự sống thuộc linh ở trong Thượng Đế từ cõi đời đời mà bởi đó vạn vật được làm ra tôi gọi là Zoe . Bios là hình bóng của Zoe , nhưng sự giống nhau chỉ có thể được so sánh như là bức ảnh và cảnh thật, hay pho tượng và con người thật. Một người đang có Bios muốn đổi để có Zoe cũng phải thay đổi giống như là một pho tượng bằng đá mà muốn trở thành con người thật.
Đó là ý nghĩa của Cơ Đốc giáo. Thế giới này như là một cửa tiệm điêu khắc. Chúng ta là những pho tượng, và có tin đồn rằng một số trong chúng ta một ngày nào đó sẽ thành người thật.
4.2 BA NGÔI THƯỢNG ĐẾ
Chương vừa rồi nói về sự khác biệt giữa sanh ra và làm ra. Một người sanh ra một đứa trẻ, nhưng làm ra pho tượng. Thượng Đế sanh ta Đấng Christ nhưng làm ra con người. Khi nói như vậy tôi chỉ đề cập đến một điều về Thượng Đế mà thôi, đó là Thượng Đế Đức Chúa Cha sanh ra cùng một loài như Ngài, nghĩa là cũng có bản chất Thượng Đế. Cũng giống như người cha sanh ra người con. Nhưng không hẳn giống hết và tôi sẽ giải nghĩa thêm
Nhiều người ngày nay nói rằng: “Tôi tin ở Thượng Đế nhưng không ở một Thượng Đế có cá tính” họ nghĩ rằng Đấng mà tạo dựng vũ trụ phải có cái gì cao hơn là một Đấng chỉ có cá tính. Người Cơ Đốc đồng ý ở điểm này. Nhưng chỉ huy người Cơ Đốc mới có ý niệm là một Đấng như vậy là ra thể nào. Tất cả những người khác, mặc dù cho là Thượng Đế phải cao siêu hơn, lại là ý niệm rằng Ngài không có cá tính: nghĩa là thấp kém hơn là có cá tính. Nếu bạn tìm kiếm một cái gì siêu thường, vượt quá cá tính, thì vấn đề không phải là chọn lựa giữa Cơ Đốc giáo và những tư tưởng khác, vì chỉ huy Cơ Đốc giáo mới có ý niệm này thôi.
Cũng có nhiều người nghĩ rằng sau đời này, hay là sau nhiều đời như vậy, linh hồn con người sẽ “nhập” vào Thượng Đế. Nhưng họ lại cố gắng giải thích rằng hiện tượng này giống như một vật chất nhập vào một vật chất khác. Giống như một giọt nước đi vào biển khơi. Và giọt nước này sẽ không còn nữa. Nếu vậy thì nhập vào như vậy không khác gì là không còn hiện hữu nữa. Chỉ Cơ Đốc nhân mới giải thích được là linh hồn con người có thể gắn liền vào sự sống của Thượng Đế mà vẫn giữ được cá tính của họ thật ra những bản chất của họ còn được bày tỏ rõ ràng hơn là khi trước nữa.
Tôi đã nói trước với bạn Thần học là thực tế mà. Mục đích mà chúng ta sống là để cố gắn liền vào sự sống của Thượng Đế. Ý nghĩ sai về sự sống của Thượng Đế này sẽ làm cho vấn đề khó khăn hơn. Bây giờ bạn hãy theo dõi cẩn thận hơn những gì tôi nói sau đây.
Bạn biết là trong không gian bạn có thể di chuyển ba chiều trái hay phải, sau hay trước và lên hay xuống. Mỗi hướng là một trong ba chiều này hay là tổng hợp của ba chiều. Được gọi là Ba Chiều. Hãy để ý điều này: Nếu bạn chỉ dùng một chiều, thì chỉ vẽ được đường thẳng. Nếu dùng hai chiều bạn vẽ được một hình phẳng, thí dụ hình vuông. Hình vuông gồm bốn đường thẳng. Đi thêm một bước, nếu bạn có ba chiều thì bạn có thể làm ra một hình khối đặc, giống như cái lúc lắc hay cục đường. Hình khối gồm có sáu hình vuông.
Bạn có thấy điểm tôi muốn nói không? Một thế giới chỉ có một chiều thì là đường thẳng. Ở thế giới hai chiều bạn cũng có đường thẳng, nhưng nhiều đường thẳng tạo thành một hình thể. Ở thế giới ba chiều, bạn cũng có hình thể nhưng nhiều hình tạo thành một khối đặc. Nói một cách khác khi bạn càng đi lên những tầng cao hơn và rắc rối hơn, bạn không bỏ lại những điều bạn có ở những tầng giản dị: bạn vẫn còn giữ những phần đó nhưng sự kết cấu lại bằng phương cách mới - những cách mà bạn không nghĩ tới khi còn ở những tầng giản dị.
Câu chuyện người Cơ Đốc kể về Thượng Đế cũng có cùng nguyên tắc này. Bình diện con người thì giản dị và trống không. Trên bình diện này, một người là một người, mà hai người là hai người khác nhau - giống như trong thế giới hai chiều (trên một tờ giấy phẳng) một hình vuông là một hình mà hai hình vuông là hai hình khác nhau. Trên bình diện thần linh bạn vẫn thấy có cá tính, nhưng trên đó bạn thấy có sự kết hợp bằng nhiều cách mới, mà vì chúng ta không đứng trên bình diện đó nên không tưởng tượng được. Trên bình diện Thượng Đế có thể nói bạn tìm thấy một Đấng có ba ngôi mà vẫn là một Đấng, giống như hình khối sáu hình vuông mà vẫn chỉ là một hình khối. Dĩ nhiên chúng ta không hoàn toàn hiểu rõ một Đấng như thế: cũng giống như nếu chúng ta chỉ biết có hai chiều trong không gian thì không thể nào tưởng tượng ra hình khối. Nhưng có thể hiểu mơ hồ. Khi đó, chúng ta biết được một phần nào dù thoáng qua về một Đấng có hơn một cá tính. Điều này chúng ta không đoán được nhưng khi được cho biết thì cảm thấy đáng lẽ phải đoán được vì rất trùng hợp với những điều chúng ta đã biết rồi.
Bạn có thể hỏi: “Nếu không tưởng tượng được một Đấng có ba ngôi như vậy thì nói về Ngài làm gì? ” Đúng vậy, không có lý do nào để nói về Ngài hết. Điều quan trọng là có thể được đến với sự sống Ba ngôi này bất cứ lúc nào, như ngay đêm nay chẳng hạn.
Tôi muốn nói như thế này. Một người Cơ Đốc bình thường quỳ xuống cầu nguyện. Anh ta muốn đến với Thượng Đế. Là một người Cơ Đốc anh ta biết rằng Thượng Đế khiến anh ta cầu nguyện: Thượng Đế ở cùng anh ta. Anh ta cũng biết rằng những điều anh ta biết về Thượng Đế là do Đấng Christ, vừa là con người mà cũng là Thượng Đế - Đấng Christ đứng bên cạnh giúp anh ta cầu nguyện và cầu thay cho anh ta. Bạn có thấy không. Anh ta cầu nguyện và cầu thay cho anh ta. Bạn có thấy không. Anh ta cầu nguyện với Thượng Đế, Ngài là mục tiêu anh ta muốn đạt tới, Ngài cũng là Đấng ở trong anh ta để thúc giục, là động cơ thúc đẩy của anh ta. Thượng Đế cũng là con đường hay chiếc cầu anh ta đi qua để đến tiêu. Vì vậy sự sống của cả Ba ngôi đang hoạt động trong căn phòng của một người Cơ Đốc bình thường khi anh ta cầu nguyện. Người này được đẩy vào một sự sống cao hơn mà tôi gọi là sự sống thuộc linh hay là Zoe. Anh ta được Thượng Đế kéo đến Ngài trong khi vẫn còn là chính mình.
Đó là điểm khởi đầu của Thần học. Con người đã hiểu về Thượng Đế một cách mơ hồ. Rồi có một người tự xưng là Thượng Đế; nhưng không ai có thể cho người này là người điên. Ngài bị giết. Rồi khi họ thành lập một nhóm hay cộng đồng nhỏ thì họ lại tìm thấy Ngài ở trong họ: hướng dẫn, giúp họ làm những điều họ không làm được trước đây. Khi họ hiểu rõ thì thấy là họ đi đến định nghĩa Ba Ngôi Thượng Đế của Cơ Đốc giáo.
Định nghĩa này là không phải do chúng tôi đặt ra. Trong một ý nghĩa nào đó Thần học là khoa học thực nghiệm. Chỉ có những tôn giáo giản dị mới là những tôn giáo được đặt ra. Khi tôi nói Thần học giống như khoa học thực nghiệm “trong một ý nghĩa nào đó”, tôi muốn nói là chỉ ở một vài khía cạnh thôi chứ không hoàn toàn như vậy. Nếu bạn là nhà địa chất học về đá, bạn phải đi tìm đá. Đá không tìm tới bạn mà cũng không chạy trốn bạn. Bạn phải khởi xướng mọi sự. Đá không giúp đỡ bạn mà cũng không cản trở. Nhưng nếu bạn là nhà động vật học mà muốn chụp hình các động vật hoang ở những nơi chúng trú ngụ thì khác. Các động vật này không tới bạn nhưng chúng nó có thể chạy đi, nếu bạn không giữ yên lặng. Ở đây chúng ta thấy những sinh vật này có một chút chủ động nào đó.
Lên một nấc cao hơn, giả sử bạn muốn tìm hiểu một người. Nếu anh ta không muốn bạn sẽ không làm gì được. Bạn phải chiếm được lòng tin tưởng của anh ta. Ở đây sự khởi xướng tùy thuộc hai bên - cần có cả hai mới có được tình bạn. Nói về sự hiểu biết Thượng Đế, thì Ngài khởi xướng điều này. Nếu ngài không bày tỏ chính Ngài, bạn không làm gì được để tìm Ngài, thật ra, Ngài bày tỏ Ngài cho một số người nhiều hơn những người khác.
Không phải vì Ngài thiên vị, nhưng Ngài không thể bày tỏ Ngài cho ai mà tình trạng đầu óc và đặc tính của người này không được đúng. Cũng giống như mặt trời vậy, dù không thiên vị, ánh sáng mặt trời không chiếu rõ qua một gương soi bụi bặm như là qua một gương soi sạch sẽ.
Bạn có thể nói cách khác là đối với những khoa học khác, dụng cụ thí nghiệm bạn dùng là những dụng cụ thuộc bề ngoài (như kính hiển vi và kính viễn vọng) nhưng dụng cụ bạn dùng để nhìn biết Thượng Đế là cả con người bạn. Nếu một con người không được sạch hay sáng sủa, cái nhìn Thượng Đế của người này cũng sẽ mờ - giống như nhìn mặt trăng qua một kính viễn vọng dơ bẩn. Vì vậy mà các quốc gia ác độc có tôn giáo ác độc: họ nhìn Thượng Đế qua ống kính dơ
Thượng Đế chỉ có thể bày tỏ Ngài thực sự thế nào cho những con người thật. Và điều này không chỉ có nghĩa là cho những cá nhân tốt lành nhưng mà còn những người hợp lại với nhau thành một thân thể, yêu thương nhau, giúp đỡ lẫn nhau và bày tỏ Ngài với nhau. Bởi vì đó là ý định của Thượng Đế cho con người giống như những người chơi đàn trong một ban nhạc, hoăc các cơ quan trong cùng một thân thể.
Vì vậy khí cụ thích hợp để biết Thượng Đế là cả cộng đồng Cơ Đốc cùng nhau chờ đợi Ngài. Tinh thần Cơ Đốc là dụng cụ cho khoa học này, là phòng thí nghiệm. Vì vậy những người mà một vài năm lại xuất hiện đưa ra tôn giáo của họ như để thay thế cho Cơ Đốc giáo chỉ làm mất thì giờ thôi. Giống như một người mà chỉ có dụng cụ là cặp kiếng cũ, lại mong có thể hơn được tất cả các nhà thiên văn. Có thể lắm ông ta giỏi hơn các nhà thiên văn thật nhưng ông ta thật đã không chuẩn bị đầy đủ. Chỉ hai năm sau ai cũng quên ông ta đi, nhưng nền khoa học thiên văn vẫn tiến như thường.
Nếu Cơ Đốc giáo là cái gì đó chúng ta đặt ra thì có thể sẽ dễ hơn. Nhưng không phải vậy. Chúng ta không thể so sánh với những tôn giáo người ta đặt ra trên phương diện giản dị. Làm sao được? Chúng ta đối đầu với lẽ thật. Ai cũng có thể giản dị được hết nếu không có lẽ thật để mà bàn tới.

4.3 THỜI GIAN VÀ VƯỢT QUÁ THỜI GIAN
Thật là kỳ dị nếu có ý tưởng là đọc sách không bao giờ được quyền “nhảy”. Người nào cũng có thể “nhảy” khi đến một chương nào đó mà không thấy có ích lợi chi hết. Trong chương này tôi bàn đến một điều mà có người sẽ thấy có ích, c òn một số người khác sẽ thấy rắc rối không cần thiết. Nếu bạn ở trường hợp thứ hai, tôi khuyên bạn đừng nên đọc chương này mà hãy đọc chương tới.
Trong chương vừa rồi, tôi có đề cập sơ đến vấn đề cầu nguyện, và vì vấn đề này vẫn còn mới trong đầu óc bạn cũng như của tôi, tôi xin thảo luận về một số vấn đề có liên quan đến cầu nguyện mà một số người vẫn thắc mắc. Có người bảo tôi “tôi tin Thượng Đế nhưng tôi không chấp nhận là Ngài có thể nghe một lượt hàng trăm triệu người đang cầu xin với Ngài”. Tôi thấy nhiều người cảm thấy như vậy.
Điểm đầu tiên trong vấn đề này là ý niệm “một lượt”. Chúng ta có thể hiểu được nếu Thượng Đế tiếp đón từng người một và và Ngài có đủ thì giờ để làm điều đó. Thế nên trọng tâm của điều khó khăn này là ở điểm Ngài phải dồn nhiều điều vào một khoảng khắc.
Dĩ nhiên đây là vấn đề chúng ta phải đối đầu. Đời sống đến chúng ta từng lúc. Lúc này qua rồi mới tới lúc khác: mỗi lúc thì ngắn lắm không đủ để làm nhiều chuyện. Đó là khái niệm thời gian. Bạn cũng như tôi có khuynh hướng chấp nhận là Thời gian - quá khứ, hiện tại và tương lai - không những là phương cách đời sống, mà còn là cách áp dụng cho tất cả mọi sự. Chúng ta có khuynh hướng nghĩ rằng cả vũ trụ này và ngay cả Thượng Đế cũng đi từ quá khứ đến tương lai như chúng ta vậy. Nhưng có nhiều học giả không đồng ý vậy. Chính những nhà thần học đã gợi ý là có những điều không tùy thuộc thời gian: sau đó các triết học gia cũng vậy, bây giờ thì các khoa học gia cũng khám phá điều này.
Chắc chắn là Thượng Đế không có thời gian tính. Đời sống Ngài không gồm lúc này nối sau lúc khác. Nếu một triệu người cầu nguyện với Ngài vào 10 giờ 30 tối nay, Ngài không cần nghe vào thời điểm mà chúng ta gọi là 10 giờ 30. Mười giờ ba mươi hay bất cứ lúc nào từ buổi sáng thế - vẫn là Hiện tại đối với Ngài.
Như vậy Ngài có cả đời đời để nghe lời cầu nguyện của một người phi công khi phi cơ của ông ta bị nổ. Tôi biết điều này khó hiểu. Để tôi cố gắng giải thích bằng cách khác. Thí dụ tôi đang viết một quyển tiểu thuyết. Tôi viết “Cô Ma-ri để đồ cô đang làm xuống, rồi có tiếng gõ cửa”. Đối với Ma-ri là người do trí tưởng tượng của tôi mà có, thì không có khoảng cách giữa việc để đồ xuống và nghe tiếng gõ cửa. Nhưng tôi là người tạo ra Ma-ri thì không sống trong cái thế giới tưởng tượng đó. Giữa lúc viết nửa câu đầu và nửa câu cuối đó, tôi có thể ngồi nghĩ ba tiếng đồng hồ liên tục về Ma-ri. Tôi có thể suy nghĩ về Ma-ri bao nhiêu cũng được, như thể cô là nhân vật duy nhất của quyển sách tôi đang viết, và thời gian suy nghĩ của tôi không xuất hiện trong thời gian của cô Ma-ri (thời gian trong câu chuyện)
Thí dụ này không hoàn toàn đâu. Nhưng có thể giúp chúng ta hiểu phần nào lẽ thật. Thượng Đế không chạy theo thời gian tính của vũ trụ này cũng giống như tác giả của một quyển sách thì không chạy theo thời gian tưởng tượng của quyển sách ông viết. Ngài có thời gian dồi dào để dành cho mỗi chúng ta. Ngài không chăm sóc chúng ta như một đám đông. Bạn có thể có riêng Ngài như thể bạn là người duy nhất Ngài đã tạo dựng. Khi Đấng Christ chết, Ngài chết cho cá nhân bạn như thể bạn là người duy nhất trên vũ trụ này. Nhưng thí dụ của tôi không áp dụng hoàn toàn được vì lý do sau đây. Trong câu chuyện tôi kể, tác giả đi từ một thời gian tính này (trong quyển sách) đến một thời gian tính khác (thời gian tính có thật). Nhưng Thượng Đế không thuộc một thời gian tính nào hết. Đời sống Ngài không đi từ lúc này đến lúc khác như chúng ta: đối với Ngài, bây giờ vẫn là 1920 và cũng là 1960. Bởi vì Đời sống Ngài là chính Ngài.
Nếu bạn hình dung thời gian là một đường thẳng mà chúng ta đang đi thì bạn phải hình dung Thượng Đế là cả trang giấy chứa đựng đường thẳng này. Chúng ta đến từng phần của đường thẳng một cách từ từ: phải bỏ điểm A rồi mới tới điểm B, không đến C cho đến khi đã bỏ B. Vì Thượng Đế ở bên trên, bên ngoài và vòng quanh cũng như chứa đựng đường thẳng này, Ngài nhìn thấy t ất cả.
Chúng ta nên hiểu rõ ý niệm này vì nó sẽ giúp chúng ta vượt qua những khó khăn đối với Cơ Đốc giáo. Trước khi tôi trở thành Cơ Đốc nhân một trong những điều phản đối của tôi là như sau. Cơ Đốc nhân nói rằng Thượng Đế đời đời ở mọi nơi và vẫn làm cho vũ trụ này hoạt động, ngay khi cả lúc Ngài trở thành người. Tôi mới hỏi rằng làm sao vũ trụ cứ hoạt động khi Ngài là một đứa bé sơ sinh hay khi Ngài đang ngủ? Làm sao Ngài lại là Thượng Đế là Đấng biết tất cả mọi sự và đồng một lúc lại là người hỏi môn đồ Ngài “Ai sờ ta ?” Bạn để ý điều tôi nêu lên ở đây liên can đến thời gian tính “Trong khi Ngài là một trẻ sơ sinh” - “Làm sao Ngài cùng một lúc ?” Nói một cách khác tôi giả sử đời sống là Jêsus của Ngài ở Palestine là một giai đoạn ngắn của đoạn đời đó - cũng giống như thời gian tôi đang ở trong quân đội là một thời kỳ của cả đời sống tôi. Đó là cách chúng ta suy nghĩ. Chúng ta tưởng tượng Thượng Đế có đời sống mà giai đoạn làm người của Ngài có thể xem như một giai đoạn còn trong tương lai, hay hiện tại, rồi Ngài có thể nhìn lại xem đó là quá khứ. Nhưng rất có thể không phải như vậy. Chúng ta không thể tự tạo một mối liên hệ giữa đời sống Đức Chúa Jesus trên đất ở Palestine với đời sống Ngài là Thượng Đế vượt quá không gian và thời gian. Điều này nói lên một lẽ thật về Thượng Đế là bằng cách nào đó bản tính con người và những kinh nghiệm con người như sự yếu đuối, ngủ nghỉ và vô tư lại được gồm vào đời sống thiên thần của Thượng Đế. Trên bình diện con người, đời sống trên đất của Thượng Đế là một giai đoạn của lịch sử con người (từ năm thứ nhất trước Thiên Chúa đến lúc Ngài bị đóng đinh). Vì vậy chúng ta nghĩ rằng giai đoạn đó cũng là một phần của đời sống thiên thần của Thượng Đế. Nhưng Thượng Đế không có lịch sử. Ngài quá trọn vẹn và quá thật để có lịch sử. Là vì lịch sử nói lên sự mất mát (đi vào quá khứ) và những gì chưa đến (vẫn còn trong tương lai): không có gì là thật hết ngoài cái mà chúng ta gọi là hiện tại, mà hiện tại lại qua như chớp mắt. Chúng ta không thể tưởng tượng về Thượng Đế như vậy. Chúng ta cũng không muốn ai bàn luận về chúng ta như vậy.
Nếu chúng ta cho rằng Thượng Đế có thời gian tính thì lại có một sự khó khăn khác là như thế này. Ai tin Thượng Đế thì cũng tin rằng Ngài biết chúng ta làm gì ngày mai. Nhưng nếu Ngài biết tôi sẽ làm điều gì đó thì làm sao tôi có thể có tự do được? Thật ra điều khó khăn ở đây cũng do sự suy nghĩ là Thượng Đế đi theo thời gian như chúng ta: chỉ có khác là Ngài biết trước và chúng ta thì không. Nếu đúng vậy thì khó chấp nhận là chúng ta có tự do để hành động. Nhưng nếu Thượng Đế ở ngoài và ở trên chứ không thuộc thời gian tính thì sao. Trong trường hợp này, cái mà chúng ta gọi là “ngày mai” và “hôm nay” cũng đều giống nhau đối với Ngài. Tất cả mọi ngày đều là “bây giờ” đối với Ngài. Ngài không nhớ bạn làm gì hôm qua, Ngài nhìn thấy luôn vì mặc dù bạn đã mất ngày hôm qua, Ngài không có mất. Ngài không “thấy trước” bạn làm gì ngày mai mà chỉ nhìn thấy điều bạn làm, vì mặc dù ngày mai chưa đến đối với bạn, ngày mai đã đến với Ngài. chúng ta không cho rằng không có tự do hành động ngay bây giờ vì Thượng Đế biết chúng ta làm gì. Thật ra Ngài cũng biết những hành động ngày mai của bạn như vậy, vì Ngài đang ở trong ngày mai rồi. Nói cách khác Ngài không biết bạn làm gì cho đến khi bạn có hành động đó: những lúc bạn làm điều gì đó là đó là “bây giờ”đối với Ngài.
Ý niệm trên giúp tôi nhiều. Nếu bạn không thấy có ích thì đừng để ý. Nó được gọi là “ý tưởng Cơ Đốc” vì nhiều người Cơ Đốc vĩ đại và khôn ngoan chấp nhận ý tưởng này, và không có gì trái ngược với Cơ Đốc giáo. Tuy nhiên điều này không có ở trong Kinh Thánh. Bạn vẫn có thể là một Cơ Đốc nhân tốt dù không chấp nhận ý tưởng này, hay là không suy nghĩ gì về nó hết.
4.4 SỰ TRUYỀN NHIỄM TỐT ĐẸP
Để bắt đầu chương này tôi xin bạn hãy tưởng tượng điều này. Hình dung hai quyển sách chồng lên nhau trên bàn. Dĩ nhiên quyển sách ở dưới đỡ quyển trên. Vì quyển dưới và quyển trên cách mặt bàn khoảng năm phân thay vì đụng mặt bàn. Hãy gọi quyển dưới là A, quyển trên là B. Vị trí của A tạo ra vị trí của B. Đã rõ chưa? Bây giờ chúng ta hãy tưởng tượng - điều này không xảy ra đâu nhưng sẽ giúp chúng ta hiểu rõ - hai quyển sách này có vị trí như vậy mãi mãi và mãi mãi.
Trong trường hợp đó, vị trí của B vẫn do vị trí của A mà ra. Tuy nhiên vị trí của A không thể có trước vị trí của B. nói cách khác kết quả không xảy ra sau nguyên nhân. Kết quả thì dĩ nhiên theo nguyên tắc này: ăn dưa leo trước rồi mới đau bụng sau. Nhưng không phải nguyên nhân và kết quả nào cũng vậy. Bạn sẽ thấy tại sao tôi nghĩ điều này quan trọng.
Tôi đã nói Thượng Đế là một Đấng gồm ba ngôi giống như một hình khối gồm sáu mặt, mặc dù là một khối mà thôi. Nhưng khi tôi cố gắng giải thích mối liên lạc giữa ba ngôi này tôi dùng những chữ lại cho cái ý niệm là một ngôi đã hiện hữu trước hai ngôi kia. Ngôi Thứ nhất là Đức Chúa Cha và ngôi Thứ hai là Đức Chúa Con. Chúng ta nói ngôi Thứ nhất sanh ra Ngôi Hai, chứ không phải làm ra vì cả hai cùng giống bản thể. Như vậy chữ Cha là chữ duy nhất có thể dùng được. Nhưng đáng tiếc là chữ này đưa ra ý niệm là Ngài hiện hữu trước - giống như một người cha trên đất có trước con mình. Nhưng không phải như vậy. Ở đây không có vấn đề trước hay sau. Và vì vậy tôi nghĩ chúng ta nên nói rõ là có trường hợp mà nguyên nhân không có trước kết quả. Đức Chúa Con hiện hữu vì Đức Chúa Cha hiện hữu: nhưng không có một khoảng thời gian nào ở giữa sự hiện hữu của hai Đấng.
Có thể cách tốt nhất để hiểu vấn đề là thế này. Tôi đã xin bạn tưởng tượng đến hai quyển sách và có thể bạn đã làm điều đó. Đó là bạn đã có một hình ảnh trong tâm trí. Rõ ràng là hành động tưởng tượng là nguyên nhân và hình ảnh bạn có là kết quả. Nhưng không có nghĩa bạn tưởng tượng trước rồi mới có hình ảnh đó. Ngay lúc bạn tưởng tượng là có hình ảnh rồi. Ý chí của bạn làm hình ảnh đó có trước mặt bạn luôn luôn. Ý chí đó và hình ảnh đó bắt đầu có một lượt và chấm dứt cùng một lúc. Nếu có một Đấng mà luôn luôn hiện hữu và tưởng tượng một điều gì đó, hành động của Đấng này tạo ra hình ảnh và hình ảnh này cũng vĩnh cửu giống như hành động tưởng tượng của Đấng ấy.
Như vậy chúng ta phải nghĩ đến Đức Chúa Con luôn luôn phát ra từ Đức Chúa Cha giống như ánh sáng từ ngọn đèn, sức nóng từ lửa, hay ý tưởng từ tâm trí. Ngài là sự khải thị của Đức Chúa Cha - những điều Đức Chúa Cha muốn bày tỏ - và không có lúc nào là Ngài không bày tỏ Đức Chúa Con. Nhưng bạn có để ý điều gì không? Những hình ảnh như ánh sáng và lửa cho chúng ta có cảm tưởng như Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con là hai vật thể khác nhau thay vì là hai Đấng khác nhau? Vậy nên hình ảnh của Tân ước về Cha và Con lại chính xác hơn những gì chúng ta cố gắng dùng để giải thích. Điều này luôn luôn xảy ra khi chúng ta đi xa Kinh Thánh. Đi xa Kinh Thánh lúc nào đó thôi để làm sáng tỏ một điểm đặc biệt nào đó. Nhưng phải luôn luôn trở lại. Dĩ nhiên Thượng Đế biết diễn tả chính Ngài rõ ràng hơn chúng ta cố gắng để giải thích Ngài. Ngài biết mối liên hệ Cha Con là thích đáng hơn hết giữa Ngôi Nhất và Ngôi Hai hơn bất cứ cái gì chúng ta có thể nghĩ ra. Điều quan trọng nhất chúng ta cần biết là đây là mối liên hệ yêu thương. Đức Chúa Cha đẹp lòng về Con, Con nhìn lên Cha.
Trước khi tiếp tục, xin hãy chú ý đến tầm quan trọng thực tế của vấn đề này. Nhiều người thích lặp đi lặp lại câu nói “Thượng Đế là Tình yêu”. Nhưng họ không chú ý là câu nói này không có nghĩa gì hết trừ khi Thượng Đế gồm ít nhất là hai Ngôi. Nếu Thượng Đế chỉ có một ngôi, thì trước khi vũ trụ được tạo dựng, Ngài không phải là tình yêu. Dĩ nhiên những người nói Thượng Đế là tình yêu muốn nói một điều khác: họ muốn nói “Tình yêu là Thượng Đế”. Họ muốn nói rằng tình cảm yêu thương dù xảy ra vào lúc nào cũng phải được tôn trọng. Có thể đúng, nhưng đây không phải là ý nghĩa của điều mà người Cơ Đốc muốn nói qua câu: Thượng Đế là tình yêu, người Cơ Đốc muốn nói rằng hành động thương yêu vẫn hằng sống động trong Thượng Đế mãi mãi và tạo ra mọi sự khác.
Và đây là điểm khác biệt quan trọng nhất giữa Cơ Đốc giáo và bất cứ các tôn giáo khác: Trong Cơ Đốc giáo Thượng Đế không phải là một quyền lực hay là một sự sống cố định, nhưng mà là một hoạt động mãnh liệt, một sức sống, giống như là một tấn kịch vậy. Giống như là một màn khiêu vũ, nếu bạn không cho là tôi thiếu sự kính trọng khi nói như vậy.
Ngôi Ba được gọi là Đức Thánh Linh hay “thần linh” Đức Chúa Trời đừng lo hay ngạc nhiên bạn thấy Đấng này mơ hồ trong tâm trí bạn hơn hai đấng kia. Tôi nghĩ cũng có lý do. Trong đời sống Cơ Đốc bạn không thường nhìn đến Ngài, Ngài hành động qua bạn. Nếu bạn nghĩ đến Đức Chúa Cha là Đấng “ngoài kia”, trước mặt bạn và Đức Chúa Con là Đấng đứng bên cạnh, giúp bạn cầu nguyện, cố gắng làm bạn trở thành một người con của Thượng Đế, thì bạn hãy nghĩ đến Ngôi Ba là Đấng ở bên trong hay đằng sau bạn. Có thể có người thấy dễ hơn nếu bắt đầu với Ngôi Ba rồi đi ngược lại. Thượng Đế là tình yêu và tình yêu này hoạt động qua con người - nhất là qua cộng đồng Cơ Đốc. Nhưng tinh thần yêu thương từ buổi sáng thế là tình yêu giữa Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con.
Vậy thì có gì để lấy làm quan trọng? Thật quan trọng hơn bất cứ điều gì khác trên thế gian này. Sự hoạt động trong đời sống Ba Ngôi sẽ diễn ra trong mỗi chúng ta: hay (nói một cách khác) mỗi chúng ta phải dự phần trong sự hoạt động đó. Không có cách nào khác để có được mục đích hạnh phúc mà vì đó chúng ta được tạo dựng. Điều tốt hay xấu cũng do sự truyền nhiễm mà có. Nếu muốn ấm phải đứng gần lửa: nếu muốn ướt phải xuống nước. Nếu muốn có sự vui mừng, quyền năng, sự bình an, sự sống đời đời bạn phải đến gần, hay đi vào, những cái có những điều này. Đây không phải là những phần thưởng mà Thượng Đế có thể, nếu Ngài muốn, bạn cho bất cứ người nào. Đó là phong tên vĩ đại của quyền năng và vẻ đẹp nảy ra ở trung tâm của sự sống. Nếu bạn ở gần những tia đó sẽ làm bạn ước, nếu không bạn vẫn còn khô. Một khi một người liên hiệp với Thượng Đế thì làm sao mà không sống mãi mãi cho được? Nếu một người cách xa Ngài, làm sao không héo mòn mà chết?
Nhưng làm sao để liên hiệp với Thượng Đế? Làm sao để chúng ta đi vào sự sống của Ba ngôi?
Bạn còn nhớ ở chương hai tôi nói về sanh ra (begetting) và làm ra (making). Chúng ta không do Thượng Đế mà có nhưng mà được Ngài tạo dựng: ở trong tình trạng tự nhiên chúng ta không phải là con Thượng Đế, nhưng mà chỉ là hình tượng (theo một cách nói). Chúng ta không Zoe hay sự sống thuộc linh: chỉ có Bios hay sự sống thể chất mà sẽ tàn héo rồi chết. Cơ Đốc giáo mời gọi thế này: chúng ta có thể, nếu chúng ta để Đức Chúa Trời hành động, đến để chia xẻ đời sống của Đấng Christ. Nếu vậy, chúng ta sẽ chia xẻ một sự sống sanh ra (beget) chứ không được sáng tạo (create) mà sự sống này đã có từ cõi vĩnh cửu và sẽ còn mãi mãi. Đấng Christ là Con Thượng Đế. Nếu chúng ta chia xẻ sự sống này chúng ta sẽ là con của Thượng Đế. Chúng ta sẽ yêu mến Đức Chúa Cha như chính Ngài yêu mến Đức Chúa Cha và Đức Thánh Linh sẽ vào đời sống chúng ta. Ngài đã đến thế gian để trở thành một người để làm lan ra sự sống mà Ngài có - bằng cái mà tôi gọi là “truyền nhiễm tốt”. Mỗi người Cơ Đốc trở thành một Đấng Christ nhỏ. Tất cả mục đích của sự trở thành người Cơ Đốc chỉ có vậy thôi.
4.5 NHỮNG NGƯỜI LÍNH THIẾC CỨNG ĐẦU
Con Thượng Đế trở thành người để làm cho con người trở thành con Thượng Đế. Chúng ta không biết - thực ra tôi không biết - điều gì sẽ xảy ra nếu loài người đã không phản loạn và theo phía kẻ thù. Có thể mọi người đều “ở trong Đấng Christ” chia xẻ sự sống của Con Thượng Đế, từ lúc vừa chào đời. Có thể đời sống thuộc thể đi vào đời sống thuộc linh ngay lập tức và một cách tự nhiên. Nhưng đây chỉ là phỏng đoán thôi. Chúng ta nên quan tâm đến những gì thực sự xảy ra.
Hiện nay thì tình trạng là như thế này. Hai loại đời sống này không những khác nhau (luôn luôn như vậy) mà còn đối lập nhau. Đời sống tự nhiên trong mỗi chúng ta là cái gì vị kỷ, muốn được ưa chuộng và thán phục, lợi dụng những người khác, khai thác vũ trụ và đặc biệt là nó không muốn bị ai quấy rầy: muốn lánh xa những gì tốt hơn, mạnh hơn hay cao hơn, những gì mà có thể làm nó thấy thấp kém. Nó sợ ánh sáng và không khí của sự sống thuộc linh, giống như những người lớn lên hay ở dơ thì sợ tắm. Mà nó cũng có lý trên một phương diện nào đó. Vì nó biết rằng nếu nó bị sự sống thuộc linh xâm nhập vào, thì sự vị kỷ và ý chí của riêng nó sẽ bị giết mất, và nó sẵn sàng chiến đấu đến cùng để tránh điều này.
Khi bạn còn nhỏ, có bao giờ bạn nghĩ là sẽ vui biết bao nếu đồ chơi của bạn có sự sinh động không? Hãy tưởng tượng một chàng lính bằng thiếc trở nên một người thật. Điều này có nghĩa là chất thiếc trở thành da thịt. Giả sử chàng lính thiếc này không thích như vậy. Anh ta không thích da thịt: vì anh ta chỉ thấy rằng thiếc của mình bị hư đi. Anh ta nghĩ rằng bạn giết anh ta và quyết chí chống lại điều này. Anh ta không muốn thành người bằng bất cứ giá nào.
Trong trường hợp đó bạn làm sao thì tôi không biết. Nhưng Thượng Đế đã có cách như thế này đối với chúng ta. Ngôi Hai Thượng Đế đã trở thành con người: Ngài được sanh ra trên thế gian này - là một người đàn ông thật sự với chiều cao, màu tóc, tiếng nói, cân nặng rõ ràng. Đấng Đời Đời biết mọi sự và sáng tạo vũ trụ đã trở thành người và đã trải qua thời sơ sinh và trước đó nữa là bào thai trong một người đàn bà. Nếu bạn muốn hiểu rõ, hãy nghĩ trường hợp bạn trở thành con ốc sên hay con cua. Điều Thượng Đế làm đã đưa đến kết quả là chúng ta có một con người lý tưởng mà trong đó đời sống thể chất do người nữ mà có, biến thành đời sống thuộc linh một cách hoàn toàn. Con người thiên nhiên trong Ngài trở thành Con Thượng Đế trọn vẹn. Vậy nên trong khoảng khắc điều con người mong ước đã đến: được vào đời sống thiên nhiên phải “chịu chết” Ngài đã chọn cuộc đời trên đất này mà trong đó những ham muốn của bản chất con người đã bị giết trên mọi phương diện - sự nghèo khó, sự hiểu lầm của gia đình, sự phản bội của bản thân, bị công an cười nhạo và hành hạ, bị tra tấn và rồi bị giết. Sau khi bị giết như vậy - giống như chết mỗi ngày - con người thiên nhiên của Ngài, vì được hiệp một với Con của Thượng Đế, đã sống lại. Con người của Đấng Christ sống lại: không phải chỉ phần thuộc về Thượng Đế. Đó là mục đích của công trình Thượng Đế. Lần đầu tiên chúng ta thấy một con người thật. Giống như một người lính thiếc - như mọi người lính thiếc khác - sống thật sự và sống một cách huy hoàng.
Và đến đây thí dụ của tôi không còn chính xác nữa. Trong trường hợp người lính thiếc, một khi được sống động vật, cũng không ảnh hưởng gì đến những chàng lính thiếc khác. Chúng không liên can với nhau. Nhưng con người thì không thể, con người có vẻ cũng riêng rẽ, vì mỗi người là một cá nhân đường ai nấy đi. Nhưng đó là vì chúng ta chỉ thấy có hiện tại mà thôi, và cũng vì được tạo dựng như vậy. Nếu chúng ta có thể thấy được quá khứ thì lại khác. Con người ai cũng có lúc là một phần của mẹ mình (và trước đó) là một phần của cha mình: là một phần của cha mẹ. Nếu chúng ta có thể thấy như Thượng Đế có thể nhìn thấy, thì hình ảnh của loài người không rời rạc như vậy đâu. mà giống như một cái gì mọc lên, như một cái cây rất rắc rối. Ai cũng có sự liên hệ người khác. Không những vậy thôi mà họ cũng không thực sự phân cách với Thượng Đế. Mọi người t rên thế giới này, *** trẻ con đều có cảm giác, có hơi thở ngay giờ phút này đây là vì Thượng Đế đã ra tay giúp đỡ.
Vì vậy, khi Đấng Christ trở thành người, Ngài không phải là trở thành bất cứ người nào như trong thí dụ anh lính thiếc. Nhưng giống như một sự kiện có ảnh hưởng đến cả nhân loại, bắt đầu gây ảnh hưởng, những người sống trước Đấng Christ cũng như sau Ngài. giống như nhỏ một giọt gì đó vào ly nước thì cả lý có màu sắc hay mùi vị mới. Nhưng những thí dụ này không diễn tả hết được. Thượng Đế là Đấng độc đáo và những điều Ngài làm cũng giống những gì mà bình thường chúng ta nhìn thấy.
Vậy thì điều Ngài làm đưa dến sự khác biệt nào cho nhân loại? Đó là việc con người có thể trở nên con cái Đức Chúa Trời, từ sinh vật thọ tạo mà trở nên con cái Ngài, đi từ sinh vật có thân thể tạm bợ đến đời sống thuộc linh không có thời gian tính. Trên nguyên tắc thì con người đã được “cứu”. Mỗi cá nhân phải nhận lấy sự cứu rỗi này. Nhưng điều khó khăn mà chúng ta không phải tự trèo lên đời sống thuộc linh bằng sức của chính chúng ta; điều này đã được đem đến cho con người.
Chúng ta chỉ cần mở rộng đời sống của chính mình cho Đấng biết hết mọi sự và Ngài, mặc dù cũng là Thượng Đế, lại là một con người thật sự, Ngài sẽ giúp chúng ta vì Ngài ở trong chúng ta. Còn nhớ điều tôi nói về sự “truyền nhiễm tốt” không? Một người trong chúng ta có được đời sống mới này; nếu chúng ta đến gần Ngài, chúng ta sẽ được lây.
Dĩ nhiên bạn có thể diễn tả điều trên bằng nhiều cách khác nhau. Bạn có thể nói Đức Chúa Cha tha tội cho chúng ta vì Đấng Christ đã làm những điều mà đáng lẽ chúng ta phải làm. Bạn có thể nói chúng ta được rửa sạch vì huyết Chiên Con, bạn có thể nói Đấng Christ đã đánh bại tử thần. Tất cả những điều này đúng hết. Nếu có điều nào bạn thấy không hợp với mình, hãy nhận lấy công thức nào thích hợp với bạn. Dù làm gì đi nữa bạn cũng đừng nên tranh luận với người khác vì họ dùng công thức khác với công thức bạn chấp nhận.
4.6 HAI ĐIỀU CHÚ THÍCH
Để tránh hiểu lầm tôi muốn nói thêm về hai điều đã đề cập trong chương vừa rồi.
1) Có người hỏi tôi tại sao nếu Thượng Đế muốn có con cái thật, chứ không phải bằng thiếc, Ngài lại không tạo những người con thật từ lúc đầu, mà lại làm ra bằng thiếc, rồi truyền sự sống bằng một cách khó khăn và đau đớn như vậy. Một phần của câu trả lời cho câu hỏi này thì khá dễ: còn phần kia thì vượt quá sự hiểu biết của con người. Phần dễ là như thế này. Chương trình làm cho vật thọ tạo trở thành con cái đã không khó khăn và đau đớn nếu loài người đã không lìa bỏ Đức Chúa Trời. Họ có thể làm được điều đó vì Ngài ban cho họ tự do ý chí: Ngài làm như vậy vì người máy không thể yêu thương và do đó không biết được hạnh phúc vô cùng là như thế nào. Phần khó là phần này. Người Cơ Đốc nào cũng đồng ý là chỉ có một “Con của Thượng Đế” mà thôi. Nếu cứ hỏi “nhưng mà đã có thể có nhiều người con không?” thì chúng ta sẽ gặp khó khăn. Câu hỏi “đã có thể có” làm sao áp dụng được cho Thượng Đế? Bạn có thể nói một điều gì đó “đã có thể” khác đi, vì điều này có thể khác nếu điều kia khác, và điều thứ hai này có thể khác nếu điều thứ ba này khác vân vân. (những chữ của trang giấy này có thể đã có màu đỏ nếu thợ in đã dùng mực đỏ, và anh ta đã dùng mực đỏ vì phải tuân theo lịnh vân vân). Nhưng nếu chúng ta nói về Thượng Đế - là Đấng mà mọi lẽ thật đều tùy thuộc - thì không có nghĩa lý gì hết nếu chúng ta nói về điều đã có thể xảy ra khác đi. Nhưng ngoài điều này ra, tôi còn thấy ý niệm mà Đức Chúa Cha có nhiều người con từ buổi sáng thế khó để chấp nhận. Vì những người con này phải khác nhau. Thí dụ như hai đồng tiền có cùng một hình dạng. Nhưng tại sao kể là hai đồng? Vì chiếm hai khoảng không gian khác nhau và có những nguyên tử khác nhau. Nói cách khác, để có ý niệm là hai đồng tiền này khác nhau chúng ta phải nghĩ đến không gian và vật thể; tức là “Thiên thiên” hay vũ trụ được tạo dựng. Tôi có thể hiểu được sự khác biệt giữa Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con mà không cần phải nghĩ đến không gian và vật thể vì một Đấng là Cha và một bằng là Con. Mối liên hệ giữa Đức Chúa Con với Đức Chúa Cha. Nhưng nếu có nhiều Đấng Con thì họ dối nhau với đối với Đức Chúa Cha cũng giống như vậy. Làm sao họ khác nhau được? Mới thoáng qua thì không thấy có điều gì khó khăn. Ai cũng nghĩ ý niệm về nhiều người con cũng có lý. Nhưng nghĩ kỹ, tôi thấy rằng ý niệm này chỉ có lý khi chúng ta tưởng tượng đến họ như là những người đứng chung với nhau và chiếm một khoảng không gian nào đó. Nói một cách khác, mặc dù tôi đề cập đến một cái gì đã hiện hữu từ trước khi vũ trụ được tạo dựng, tôi lại có hình ảnh là vũ trụ chứa đựng cái này. Khi tôi dừng lại ở đó và nghĩ đến Đức Chúa Cha tạo ra nhiều người con của Ngài từ trước buổi sáng thế, tôi thấy tôi không nghĩ thêm được gì nữa hết. Ý tưởng này biến thành những chữ vô nghĩa (có phải chăng thiên nhiên - không gian, thời gian và vật thể - được tạo dựng một cách chính xác để có được số nhiều? (Có phải chăng không thể nào có nhiều hình ảnh thuộc linh, ngoại trừ tạo ra hình ảnh thuộc thể trước trong vũ trụ rồi ban tính chất thuộc linh cho những hình ảnh này? Nhưng đây cũng chỉ là phỏng đoán mà thôi)
2) Không nên lầm lẫn ý niệm loài người là một tập thể - một vật gì lớn, giống như một cái cây - với ý niệm là cá tánh khác biệt của con người không quan trọng, hoặc với ý niệm là những con người thật như Hùng, Thành hay Mai không so được với những hợp quần như giai cấp, chủng tộc...Thật ra hai ý niệm này đối ngược lại. Thành phần của cùng một vật thể có thể rất khác nhau, những phần không thuộc cùng một vật thể lại có thể rất giống nhau. Sáu đồng tiền riêng rẽ nhau mà giống nhau: mũi và phổi tôi khác nhau nhưng chỉ hoạt động được vì là chi thể của thân thể tôi và chia xẻ cùng sự sống. Cơ Đốc giáo nghĩ đến cá nhân không những chỉ là thành phần của một nhóm, hay là các món của một danh sách, mà còn là chi thể của một thân thể - khác nhau nhưng góp phần với nhau, mà không cái gì khác có thể làm được. Khi bạn muốn con, học trò hoặc láng giềng bạn trở nên giống như bạn hãy nhớ rằng có thể đó không phải là ý muốn đúng của Thượng Đế. Bạn và họ là những chi thể k hác nhau và có phận sự khác nhau. Mặt khác, khi bạn không muốn bận tâm về một người khác vì người này không liên can gì đến bạn, hãy nhớ rằng mặc dù anh ta khác bạn, anh ta thuộc một nòi giống như bạn. Nếu bạn quên điều này bạn đã trở thành một người theo chủ nghĩa Cá nhân. Nếu bạn quên anh ta là một chi thể khác và bạn muốn bỏ qua sự khác biệt mà muốn tất cả mọi người giống nhau, bạn trở thành một người theo chủ nghĩa Độc đoán. Người Cơ Đốc thì không phải là người có chủ nghĩa Cá nhân hay Độc đoán.
Tôi rất muốn cho bạn biết - và chắc bạn cũng rất muốn cho tôi biết - là lỗi nào của hai lỗi trên đây nặng hơn. Đó là đường lối của ma quỷ. Hắn ta luôn luôn gây ra lỗi lầm từng đôi - và đối ngược với nhau. Và hắn ta cũng luôn luôn khuyến khích bạn để nhiều thì giờ suy nghĩ xem lỗi nào nặng hơn. Chắc bạn biết tại sao rồi. Hắn ta muốn lợi dụng sự ghét bỏ của bạn đối với lỗi này để kéo bạn về phía lỗi kia. Nhưng chúng ta đừng để bị gạt. Chúng ta phải nhắm mục tiêu mà đi và đi thẳng giữa hai lỗi lầm đó. Chúng ta không nên quan tâm về hai lỗi lầm đó.
4.7 CHÚNG TA HÃY BẮT CHƯỚC
Một lần nữa tôi xin bắt đầu bằng cách đặt hai hình ảnh, hay là hai câu chuyện, vào tâm trí bạn. Một câu chuyện là Giai nhân và Ác quỷ mà bạn đã đọc. Bạn còn nhớ là giai nhân đã phải thành hôn với ác quỷ. Nàng phải hôn ác quỷ giống như là hôn một người chồng. Rồi nàng nhẹ nhõm mà nhận thấy rằng ác quỷ thật sự trở thành người, rồi mọi sự tốt đẹp. Câu chuyện thứ hai là về một người phải mang mặt nạ để che giấu khuôn mặt khó nhìn của ông. Ông phải mang một thời gian mấy năm. Khi lấy ra, ông thấy mặt ông đã thay đổi để vừa vặn với mặt nạ này. Bây giờ mặt ông trở nên xinh đẹp. Điều không thiệt đã trở nên thiệt. Tôi nghĩ hai câu chuyện này có thể giúp bạn hiểu rõ hơn những điều tôi muốn nói trong chương này. Từ đầu đến điểm này thì tôi đã chỉ nói lên những lẽ thật. Thượng Đế là ai và Ngài đã làm gì. Bây giờ tôi muốn nói về điều áp dụng - chúng ta làm gì bây giờ? Giáo lý này đưa đến những áp dụng nào? điều ứng dụng có thể xảy ra ngay tối nay. Nếu bạn đã chú ý đủ để đọc đến đây, có lẽ bạn muốn đi tới nữa để cầu nguyện - ít nhất là đọc bài cầu nguyện chung.
Những chữ đầu của bài cầu nguyện này là “Lạy Cha chúng con”. Bạn biết những chữ này có nghĩa gì không? Những chữ này muốn nói lên bạn là con Thượng Đế. Nói một cách trắng trợn là bạn mặc lấy Đấng Christ. Nghĩa là bạn đang bắt chước. Bởi vì khi bạn đọc những chữ đó bạn biết bạn không phải là con Thượng Đế. Bạn không giống như con Thượng Đế mà ý chí và ước muốn của Ngài hoàn toàn giống như của Thượng Đế: còn bạn lại là người tự kỷ, tham lam, ghen tỵ, kiêu ngạo đáng phải chết. Như vậy, bắt chước làm Đấng Christ là một điều cả gan. Vậy mà Thượng Đế muốn chúng ta làm như vậy.
Tại sao? Bắt chưóc để làm gì? Ngay trên bình diện con người bạn cũng biết là có hai cách bắt chước. Cách bắt chước xấu, khi không có thiệt như vậy; giống như một người giả bộ giúp chứ không thật muốn giúp. Nhưng còn thứ bắt chước tốt, khi sự bắt chước có thể đem đến việc xảy ra thật. Khi bạn không thấy muốn thân thiện mà biết là mình nên thân thiện, cách tốt nhất là giả đò thân thiện và làm ra vẻ như bạn tốt lắm. Chắc bạn cũng có kinh nghiệm là sau vài phút bạn trở thành thân thiện hơn thật. Vậy nên thường là cách duy nhất để có kinh nghiệm thật là giả bộ như thật. Vì vậy trò chơi của các em trẻ em rất quan trọng. Trẻ em luôn luôn muốn bắt chước người lớn - giả làm lính, bán cửa tiệm. Khi chơi như vậy bắp thịt chúng nó mạnh mẽ hơn, trí óc chúng nó suy nghĩ chính chắc hơn, cho nên sự chơi đùa như vậy giúp chúng nó trưởng thành.
Chính vào lúc mà bạn nhận thức được rằng “tôi đang mặc lấy Đấng Christ” thì có thể lắm bạn muốn sự “mặc lấy” này gần giống như thật càng nhiều càng tốt. Bạn thấy trong đầu óc mình nghĩ về nhiều điều mà nếu bạn thật sự là con Thượng Đế thì đã không có những ý nghĩ đó. Nếu vậy, đừng nghĩ về những điều đó. Hoặc nếu bạn thấy thay vì cầu nguyện bạn muốn viết thư hay giúp vợ bạn rửa chén, thì nên đi làm như vậy.
Bạn có thấy điều gì xảy ra không? Đấng Christ, Con Thượng Đế là con người (như bạn) và là Thượng Đế (như Thượng Đế) đang ở cạnh bạn và sẵn sàng làm cho sự bạn mặc lấy Ngài trở thành sự thật. Đây không phải một cách nói cầu kỳ là lương tâm bạn đang khuyên cáo bạn. Nếu bạn xét lương tâm, bạn có kết quả khác; nếu bạn nhớ bạn đang mặc lấy Đấng Christ, bạn lại thấy khác. Có nhiều điều lương tâm bạn không thấy sai (nhất là những ý tưởng trong tâm trí bạn) nhưng bạn biết bạn không thể tiếp tục làm những điều này nếu bạn thực sự muốn bắt chước Đấng Christ. Bởi vì bạn không còn nghĩ về đúng hay sai nữa; mà bạn muốn được một Đấng cho bạn một sự truyền nhiễm tốt. Cũng giống như vẽ một bức chân dung hơn là tuân theo luật lệ. Một điều lạ là trên một phương diện điều này khó làm hơn giữ luật lệ nhiều, trên một phương diện khác, lại dễ hơn nhiều lắm.
Con Một của Thượng Đế đang ở bên cạnh bạn. Ngài đang giúp bạn trở nên giống như Ngài. Ngài “tiêm sự sống thuộc linh” và ý nghĩa của Ngài (Zoe) vào sự sống của bạn; giúp người lính bằng thiếc trở nên một người thật. Cái phần của bạn mà không thích điều Ngài làm là cái phần còn bằng thiếc.
Có thể một số các bạn thấy điều tôi nói không giống kinh nghiệm của bạn chút nào. Có thể bạn nói: “tôi không bao giờ cảm thấy được Đấng Christ vô hình giúp đỡ, nhưng tôi lại được những người khác giúp”. Nói như vậy cũng giống một người đàn bà vào Thế Chiến Thứ nhất đã nói rằng nếu có thiếu bánh mì cũng không sao đối với họ, vì họ luôn luôn ăn bánh mì nướng. Nếu không có sự giúp đỡ của Đấng Christ thì không có sự giúp đỡ của những người khác. Ngài làm việc trong chúng ta bằng đủ mọi cách: không những chỉ qua những “hoạt động tôn giáo” của chúng ta. Ngài hoạt động thiên nhiên, qua thân thể chúng ta, qua sách vở, qua những kinh nghiệm mà (có lúc) chúng ta nghĩ là chống Cơ Đốc giáo. Khi một thanh niên đang đi từ nhà thờ đều đặn lại thành thật nhận rằng anh ta không còn tin Chúa nữa rồi không đi nhà thờ - nếu anh ta thật tình chứ không phải làm như vậy để chọc giận cha mẹ - Thánh linh của Đấng Christ cũng có thể gần gũi với anh ta hơn bao giờ hết. Nhưng trên hết Ngài hành động trên đời sống chúng ta qua những người khác.
Con người là gương soi, hay “người mang” Đấng Christ đến với những người khác. Có khi người không có chất cần thiết lại đem đến những sự “truyền nhiễm tốt”này. Những người không tin Chúa đã giúp tôi tin Chúa. Nhưng thường thì nhữn người biết Ngài đem Ngài đến những người khác. Vì vậy cho nên việc Hội thánh, cả đoàn thể Cơ Đốc giáo, bày tỏ Ngài cho nhau quan trọng vô cùng. Có thể nói khi hai người Cơ Đốc cùng đi theo Chúa thì không phải là chỉ có bằng hai Cơ Đốc giáo nhưng mà 16 lần nhiều hơn. Nhưng đừng quên điều này: lúc đầu thì trẻ sơ sinh bú sữa mẹ mà không biết mẹ mình. Cũng như vậy, có khi chúng ta chỉ nhìn thấy người giúp chúng ta mà không thấy Đấng Christ đằng sau. Nhưng chúng ta không thể còn là trẻ sơ sinh mãi. Chúng ta phải nhận biết Đấng Ban Cho thật sự. Nếu không chúng ta sẽ vẫn còn tùy thuộc vào người khác. Rồi chúng ta sẽ thất vọng. Người tài giỏi nhất cũng sẽ lầm lỗi; và tất cả đều sẽ qua đời. Chúng ta nên cảm ơn tôn kính và yêu mến những người đã giúp đỡ chúng ta. Nhưng không bao giờ, không bao giờ đặt trọn vẹn đức tin của bạn vào một người nào đó: dù đó là người tài nhất hay khôn ngoan nhất là thế gian này. Bạn có thể dùng cát để làm nhiều việc khác nhau; nhưng đừng xây nhà trên cát.
Bây giờ chúng ta bắt đầu hiểu những điều Tân ước luôn luôn đề cập đến. Tân ước nói về người Cơ Đốc được: “tái sinh”; mặc lấy Đấng Christ; Đấng Christ được “tạo thành trong chúng ta”, và chúng ta hãy “có cùng tâm tình như Đấng Christ đã có.”
Đừng nghĩ rằng những lời này là cách lòe lọet để dạy rằng Cơ Đốc nhân phải đọc những lời dạy dỗ của Đấng Christ và làm theo - giống như một người có thể đọc những gì Plato hay Marx nói và làm theo. Cái ý ở đây sâu đậm hơn nhiều. Một Con người thật là Đấng Christ đang ở đây và bây giờ đây trong căn phòng bạn đang cầu nguyện và hành động trên bạn. Vấn đề ở đây không phải là về một người tốt lành đã chết cách đây 2000 năm. Ngài đang hằng sống, một người giống như bạn vậy, lại cũng giống như Thượng Đế như khi Ngài tạo dựng vũ trụ, đang đến và xen vào chính con người của Ngài. Lúc đầu điều này chỉ xảy ra một vài lúc thôi. Rồi lâu hơn một chút. Sau cùng, nếu mọi sự tốt đẹp, sẽ biến cải bạn để bạn có đời sống giống như Thượng Đế, chia xẻ với Ngài quyền năng, sự vui mừng, tri thức và sự sống đời đời. Không bao lâu chúng ta khám phá ra hai điều.
1) Chúng ta bắt đầu để ý đến bản chất tội lỗi của con người chúng ta, ngoài những hành động tội lỗi rõ ràng; bắt đầu quan tâm không những về những gì chúng ta làm, mà còn về bản chất con người chúng ta. Điều này có thể hiểu nên tôi xin nói rõ thêm bằng cách kể kinh nghiệm của tôi. Khi tôi cầu nguyện vào buổi tối và xét những tội lỗi đã phạm suốt ngày, tôi thấy chín phần mười là tôi thiếu lòng thương người, tôi xụ mặt, nạt nộ, gằn giọng, chua cay, làm nhục, hay làm ồ ạt. Lập tức tôi nghĩ đến lý do để bào chữa là sự khiêu khích quá đột ngột hay không ngờ: tôi bị khiêu khích thình lình và không kịp trấn tĩnh tinh thần. Có thể lắm là có trường hợp giảm khinh cho những hành động kể trên: nếu không, mà do cố ý thì còn tệ hơn. Nhưng trên một phương diện khác, chắc hẳn hành động của một người khi không chuẩn bị là chứng cớ tốt nhất cho biết người này là một người như thế nào. Chắc hẳn là cái gì tỏ lộ ra, trước khi một người có thì giờ che giấu, là sự thật? Nếu có chuột trong hầm thì nếu bạn vào đó thình lình thì là hầu như dễ bắt gặp nhất. Nhưng sự đột ngột không tạo ra chuột: chỉ làm cho chúng không trốn được thôi. Cũng vậy, sự khiêu khích thình lình không làm tôi trở thành một người nóng tính khó chịu: mà chỉ cho tôi thấy rõ tôi là một người khó chịu như thế nào. Chuột luôn luôn ở trong hầm đó, nhưng nếu bạn đi vào la lối om sòm thì chúng nó trốn đi trước khi bạn vặn đèn. Con chuột của sự ghét bỏ và căm thù luôn luôn hiện diện trong linh hồn tôi. Cái hầm đó ở ngoài ý thức của tôi. Tôi có thể kiểm soát được hành động của tôi: nhưng tôi không kềm chế được tính khí tôi. có lẽ (như tôi đã nói trước đây) bản tính của chúng ta quan trọng hơn cả những gì chúng ta làm - nếu thật sự những gì chúng ta làm là chứng cớ bày tỏ con người thật của chúng ta, thì sự thay đổi mà tôi cần nhất là sự thay đổi mà dù tôi có cố gắng cũng không đem đến được. Điều này cũng áp dụng cho những hành vi tốt. Có bao nhiêu hành động là do động cơ thúc đẩy tốt? Còn bao nhiêu là vì sợ dư luận, hay vì muốn khoe khoang? Còn bao nhiêu là do sự kỳ khôi hay tự tôn mặc cảm, mà nếu ở hoàn cảnh khác có thể đem đến những hành động xấu? Nhưng tôi không thể bởi sự cố gắng mà có được động cơ thúc đẩy mới. Sau vài bước đầu trong đời sống Cơ Đốc, chúng ta nhận thấy rằng chỉ có Thượng Đế mới thay đổi được linh hồn của chúng ta. Và điều này đưa đến điều có thể bị hiểu lầm vì ngôn ngữ tôi dùng từ khi tôi bắt đầu bàn luận về vấn đề này.
2) Tôi đã bàn luận như thể là chúng ta chủ động mọi sự. Trên thực tế dĩ nhiên là Thượng Đế chủ động mọi sự. Tối đa là chúng ta để những điều đó xảy ra. Trên một phương diện, có thể bạn nghĩ chính Thượng Đế mới giả bộ. Thượng Đế ba ngôi nhìn thấy trước mặt Ngài một người tự kỷ, tham lam, than vãn, và muốn phản loạn. Nhưng Ngài phán: “hãy làm như người này không phải là một tạo vật, nhưng mà là con chúng ta. Hãy làm như người này cũng giống Đấng Christ trên phương diện thuộc linh. Hãy cứ xem như vậy đi, để điều này có thể thành sự thật. “Đức Chúa Trời nhìn bạn như là một Đấng Christ nhỏ”: Đấng Christ ở bên cạnh bạn để bạn trở thành giống như Ngài. lúc đầu t ôi lấy làm lạ về ý niệm giả đò này. Nhưng lạ thực không? Phải chăng đó cũng là cách mà những người cao hơn nâng đỡ những kẻ còn thấp bé? Một người mẹ dạy con sơ sinh của mình nói bằng cách nói với nói những điều mà có thể còn lâu lắm nó mới hiểu. Chúng ta đối xử với mấy con thú như chó, như thể chúng nó là con người: vì vậy mà sau cùng chúng nó giống như người thật.
4.8 CƠ ĐỐC GIÁO KHÓ HAY DỄ
Trong chương rồi chúng ta bàn luận về vấn đề mặc lấy Đấng Christ để trở thành con cái Đức Chúa Trời thật sự. Tôi muốn nói rõ là đây không phải là một trong những điều quan trọng người Cơ Đốc phải làm; cũng khôg phải là những hành động đặc biệt chỉ dành cho những người khá trên phương diện thuộc linh. Đây là cả Cơ Đốc giáo. Cơ Đốc giáo không dạy cái gì khác hơn nữa. Ở đây tôi muốn phân biệt Cơ Đốc giáo với ý niệm thông thường về “đạo đức”và “tốt lành”.
Trước khi trở thành Cơ Đốc nhân, chúng ta có ý niệm thông thường như sau. Khởi điểm là bản ngã chúng ta với những ham muốn và ý thích của nó. Rồi chúng ta chấp nhận rằng có cái gì khác - gọi là “đạo đức”, “lối cư xử đúng” hay “lợi ích xã hội” - xen vào bản ngã này, cản trở những ham muốn đó. Người tốt lành là người làm theo tiếng gọi của đạo đức. Có nhiều điều bản ngã muốn làm chúng ta lại thấy “sai”: phải bỏ đi. Những điều khác mặc dù bản ngã không muốn làm mà lại là những điều “Tốt “ thì chúng ta nên làm. Nhưng chúng ta luôn luôn hy vọng là khi trả hết bổn phận bằng cách đó, bản ngã đáng thương hại này còn có cơ hội để làm những điều nó muốn làm. Thật ra chúng ta không khác gì người lương thiện trả thuế. Anh ta trả thuế thật đó, nhưng cũng mong rằng mình còn lại chút đỉnh để sinh sống. Vì trong trường hợp này khởi điểm là bản ngã thiên nhiên của chúng ta.
Nếu chúng ta cứ còn nghĩ như vậy thì có một trong hai kết quả như sau. Một là chúng ta không còn muốn làm lành nữa, hai là chúng ta rất khổ sổ. Bởi vì bạn phải biết là khi bạn làm xong bổn phận thì bản ngã bạn không còn gì để sống theo ý riêng nữa. Bạn càng theo tiếng gọi lương tâm, thì lương tâm bạn càng đòi hỏi nhiều hơn. Rồi bản ngã của bạn đang sầu héo lo ngại lại trở nên càng giận dữ. Sau cùng hoặc là bạn chịu thua không làm lành nữa, hoặc là trở nên một người mà mặc dù “sống cho người khác” lại luôn luôn than vãn phật lòng - cứ tự hỏi tại sao người khác không để ý đến những việc mình làm, và có thái độ như một người chịu khổ vì đạo. Nếu bạn ở trong trường hựp thứ hai, bạn làm cho những người sống chung với bạn khổ sở hơn là nếu bạn cứ giữ tính ích kỷ.
Đường lối Cơ Đốc thì khác: khó hơn mà dễ hơn. Đấng Christ phán - “hãy dâng cho ta tất cả. Ta không muốn chỉ bao nhiêu thì giờ, tiền bạc, và việc làm của con: Ta muốn chính mình con. Ta không đến để làm khó bản ngã con, Ta đến để giết bản ngã đó. Cách nào lưng chừng cũng không ích chi hết. Ta không muốn cắt một nhánh ở đây rồi một nhánh ở kia nhưng ta muốn đốn cả cây xuống. Ta không muốn chữa răng con bằng cách khoan, bịt lại, hay chữa tạm thời, mà muốn nhổ ra. Hãy trao cho ta bản ngã tự nhiên của con, với tất cả những ước muốn ngây thơ cũng như độc ác. Ta sẽ trao cho con một bản ngã mới. Thực ra ta sẽ ban cho con Chính ta: con người của ta sẽ trở thành của con”.
Khó hơn mà cũng dễ hơn là những gì chúng ta cố gắng làm. Chắc bạn cũng để ý là Đấng Christ có nói đường lối Cơ Đốc rất khó mà cũng rất dễ. Ngài dạy: Hãy vác thập tự giá, hay nói một cách khác, giống như là bị hành hạ chết trong trại tù tập trung. Trong một giây phút khác Ngài lại phán: Ách ta nhẹ và gánh ta dễ dàng. ” Ngài m uốn nói cả hai. Và chúng ta càng có thể hiểu tại sao như vậy.
Thầy giáo thường nói là cậu học trò nào lười biếng trong lớp sẽ là đứa phải học nhiều nhất vào cuối năm. Họ muốn nói thế này. Nếu bạn cho hai cậu học trò một bài toán hình học, cậu nào chịu khó cố gắng sẽ tìm hiểu cho được. Cậu lười biếng sẽ học thuộc lòng vì ngay lúc đó không cần cố gắng nhiều. Nhưng sáu tháng sau, khi chuẩn bị thi, cậu học trò lười biếng phải để nhiều giờ để học những điều mà cậu học trò kia có thể hiểu, mà còn thấy thích nữa là khác, trong vài phút. Lười biếng có nghĩa là phải học nhiều hơn về sau. Một thí dụ khác. Trong chiến trận, cũng như leo núi cái gì mà càng để thì giờ làm kỹ thì càng đưa đến sự an toàn nhất. Nếu làm đại lẹ thì sau đó sẽ gặp nguy hiểm nhiều. Sự nhút nhát cũng là sự nguy hiểm nhất.
Ở đây cũng vậy, điều khó khăn, hầu như không thể làm được - là giao cả bản ngã - tất cả ước muốn và sự cẩn thận - cho Đấng Christ. Nhưng cách này lại dễ hơn tất cả những gì chúng ta cố gắng làm. Bởi vì điều chúng ta muốn là giữ lại cái gì mà chúng ta gọi là “chính chúng ta”, lấy hạnh phúc cá nhân làm mục đích chính của đời sống và đồng thời là người “tốt”. Tất cả chúng ta đều muốn tấm lòng và trí óc chúng ta đi theo đường lối riêng - đặt trọng tâm ở tiền bạc hay khoái lạc hay tham vọng - và mặc dù vậy, hy vọng mình cũng cư xử thành thật và khiêm tốn và có lòng thương người. Đó chính là điều Đấng Christ cảnh cáo chúng ta là chúng ta không thể làm được. Và Ngài nói bụi gai không thể sanh ra cây vả. Nếu tôi là một cánh đồng mà không có gì hết ngoài hột cỏ, thì tôi không thể mọc lúa mì. Cắt cỏ thì làm cho nó gọn, nhưng tôi cũng chỉ mọc cỏ chứ không mọc lúa mì được. Nếu tôi muốn mọc lúa mì, sự thay đổi phải đi sâu xuống. Tôi phải bị cày lên và gieo lại.
Vì vậy mà những vấn nạn của đời sống Cơ Đốc xảy đến khi người ta không tìm kiếm. Nó đến khi bạn thức dậy mỗi buổi sáng. Những mơ ước và hy vọng đến dồn dập với bạn như những con thú hoang dã. Rồi công việc đầu tiên của mỗi buổi sáng là đè ép những mơ ước này lại. Rồi lắng nghe tiếng nói kia, quan điểm kia, để đời sống rộng lớn hơn, mạnh mẽ hơn và yên lặng hơn kia vào đời sống bạn. Rồi suốt này như vậy. Bạn để những ý tưởng mơ ước tự nhiên của bạn qua một bên, đi vào nơi ẩn náu.
Lúc đầu chúng ta chỉ làm được như vậy trong những khoảnh khắc ngắn ngủi. Nhưng những khoảnh khắc đó đưa đến sức sống mới cho cả đời sống chúng ta: vì bây giờ chúng ta để Ngài hành động trên chúng ta. Sự khác biệt ở đây có thể ví như lớp sơn trên mặt và thuốc nhuộm hay vết bẩn thấm sâu vào. Ngài không bao giờ dùng những lời mơ hồ hay lý tưởng. Khi Ngài nói “hãy hoàn toàn” Ngài muốn chúng ta làm điều đó thật. Ngài muốn chúng ta được sửa đổi toàn bộ. Khó thật đó, nhưng sự dung hòa mà chúng ta muốn có lại còn khó hơn, hay đúng hơn, không thể thực hiện được. Cái trứng trở thành con chim thì có thể khó đó: nhưng còn là cái trứng mà học để bay thành con chim thì còn khó hơn rất nhiều. Bây giờ chúng ta giống như những cái trứng vậy. Và bạn không thể làm cái trứng bình thường mà đoan trang mãi được. Chúng ta phải ấp hay bị hư.
Tôi xin được trở lại vấn đề tôi đã nói trước đây. Đây là cả nền Cơ Đốc giáo. Không có điều gì khác. Rất dễ để chúng ta lầm lộn ở đây. Rất dễ để nghĩ rằng Cơ Đốc giáo có những mục đích khác - giáo dục, xây cất, truyền giáo, và tổ chức các buổi nhóm. Cũng giống như rất dễ để nghĩ rằng chính phủ có nhiều mục đích khác nhau - quân sự, chính trị, kinh tế và nhiều điều khác. Nhưng có lẽ giản dị hơn thế nhiều. Có chính phủ để giữ gìn hành phúc của công dân. Vợ chồng trò chuyện bên lò sưởi, vài người bạn chơi phi tiêu trong tiệm rượu, một người đọc sách trong phòng hay làm vườn - vai trò của chính phủ là như thế. Và trừ khi chính phủ duy trì được những giờ phút đó, tất cả luật pháp, quốc hội, quân đội, toà án, cảnh sát, kinh tế...đều phí thì giờ vô ích. Cũng như vậy, có Hội thánh chỉ để đem con người đến với Đấng Christ, giúp họ trở thành Cơ Đốc nhân. Nếu Hội thánh không làm không làm được điều đó, tất cả các thánh đường, mục sư, chương trình truyền giáo, bài giảng ngay cả chính Kinh Thánh, cũng đều phí thì giờ vô ích.
Thượng Đế trở thành con người cũng chỉ có mục đích đó. Có thể ngay cả vũ trụ này cũng được tạo dựng chỉ với mục đích đó. Kinh Thánh chép rằng vũ trụ được dựng nên vì Đấng Christ, và tất cả mọi sự được tạo dựng bởi Ngài. tôi không nghĩ ai trong chúng ta giải thích điều này thế nào đối với cả vũ trụ. Chúng ta không biết cách xa trái đất này hằng triệu dặm thì có gì đang sinh sống không. Ngay cả trên trái đất này, điều nói trên có nghĩa gì đối với sinh vật khác với loài người. Chúng ta không hy vọng có thể biết hơn được vì chúng ta chỉ biết kế hoạch đối với lòai người.
Đôi khi tôi tưởng tượng là tôi hiểu điều xảy ra đối với những sinh vật khác. Tôi nghĩ tôi thấy con người có thể quyến rủ những sinh vật cao hơn khi con người yêu mến những sinh vật này và làm họ gần như là con người. Tôi cũng nghĩ những thực vật và cái gì đã chết cũng có thể được lôi cuốn vào con người khi con người nghiên cứu và tìm hiểu những vật này. Nếu có những sinh vật có trí thông minh ở những thế giới khác chắc điều tương tự như vậy cũng xảy ra trong những thế giới này. Có thể khi những sinh vật có trí thông minh được ở trong Đấng Christ, bằng cách ấy chúng cũng mang những vật khác đi cùng. Nhưng tôi chỉ phỏng đoán chứ không biết chắc.
Điều chúng ta biết được là con người có thể ở trong Đấng Christ. Có thể trở thành một phần của món quà tuyệt diệu mà Hoàng tử của vũ trụ dâng cho Đức Chúa Cha - món quà này là chính Ngài và chúng ta ở trong Ngài. đó là mục đích duy nhất mà chúng ta được tạo dựng. Và Kinh Thánh có cho chúng ta thoáng biết là khi chúng ta được kéo vào như vậy, tất cả những gì khác trong thiên nhiên sẽ trở nên tốt đẹp. Cơn ác mộng sẽ qua đi: trời lại sáng.
4.9 ĐẾM GIÁ PHẢI TRẢ
Nhiều người thắc mắc về thời điểm tôi đã đề cập đến ở chương vừa rồi về lời phán của Chúa “Hãy hoàn toàn”. Nhiều người nghĩ câu này có nghĩa “trừ khi con hoàn toàn, Ta sẽ không giúp con” và vì chúng ta không thể nào hoàn toàn được, nếu Ngài thật sự muốn nói vậy thì hoàn cảnh của chúng ta thật bế tắc.
Nhưng tôi không nghĩ Chúa muốn nói như vậy. Tôi nghĩ Ngài muốn nói rằng: “Ta chỉ có thể giúp con để con trở thành người hoàn toàn. Có thể con không đòi hỏi như vậy: nhưng ta sẽ không làm khác hơn”.
Tôi xin được giải thích. Khi tôi còn nhỏ tôi hay bị đau răng, và tôi biết rằng khi tôi đến nói với mẹ tôi, bà sẽ cho tôi thuốc uống hết đau đêm đó để ngủ được. Nhưng tôi không chạy lại mẹ tôi cho đến khi đau nhiều. Lý do là vì tôi biết mẹ tôi sẽ cho tôi thuốc nhưng bà cũng sẽ làm thêm một điều khác. Tôi biết bà sẽ dẫn tôi đi nha sĩ sáng hôm sau. Tôi không thể xin mẹ tôi điều tôi muốn mà tránh được điều tôi không muốn, mà thế nào cũng phải xảy ra. Tôi muốn hết đau ngay: nhưng tôi không đạt được điều này mà tránh việc chữa răng cho khỏi hẳn. Và tôi biết rõ những ông nha sĩ này quá; thế nào ông cũng xem những cái răng khác chưa đau. Họ không để yên đâu; nhường họ một chút thì họ làm tới.
Nếu tôi có thể dùng thí dụ trên thì Chúa chúng ta giống như nha sĩ. Nếu bạn để Ngài làm gì đó một chút, Ngài sẽ làm tới. Hàng chục người đến với Ngài để chữa lành một tội lỗi đặc biệt mà họ thấy xấu hổ (như thủ dâm hoặc nhút nhát) hoặc những hành động làm đời sống hằng ngày khổ sở (như tính nóng hoặc say sưa). Vâng, Ngài sẽ chữa lành những thứ đó: nhưng Ngài khôngdừng lại ở đó. Có thể bạn chỉ muốn vậy thôi, nhưng một khi bạn đã kêu cầu đến Ngài thì Ngài sửa chữa toàn bộ.
Vì vậy mà Ngài khuyên hãy đếm giá phải trả trước khi trở thành người Cơ Đốc. Ngài nói “đừng hiểu lầm” - nếu con chịu, Ta sẽ làm con trở thành người hoàn toàn. Ngay lúc con đặt chính con vào tay Ta, đó là điều con phải chịu. Không hơn không kém. Con có tự do ý chí, và nếu con muốn, con có thể đẩy Ta đi. Nhưng nếu con không đẩy Ta ra thì phải hiểu là Ta phải làm trọn công việc này. Dù trong đời sống trên đất này con phải chịu khổ bao nhiêu, dù có sự rửa sạch nào con phải trải qua sau khi chết, dù Ta phải trả giá nào. Ta sẽ không ngừng, hoặc để con ngừng, cho đến khi con thật sự trở thành hoàn toàn - cho đến khi Cha Ta có thể nói một cách không ngại ngùng rằng Ngài đẹp lòng về con, như Ngài đã phán Ta làm đẹp lòng Ngài. điều này Ta có thể làm được và sẽ làm. Nhưng Ta sẽ không làm ít hơn như vậy đâu.
Vậy mà - đây là một khía cạnh khác cũng không kém quan trọng - Đấng Vùa Giúp, dù không thỏa mãn với cái gì không hoàn toàn, lại cũng rất hài lòng với sự cố gắng yếu đuối, chập chững của bạn để làm được những điều giản dị nhất. Như ông George MacDonald, một tác giả Cơ Đốc rất nổi tiếng, đã nói, người cha nào cũng vui khi nhìn con mình đi bước đầu tiên: không người cha nào lại muốn đứa con trai trưởng thành của mình đi không thẳng thắn mạnh mẽ và đường hoàng. Ông cũng nói “làm Đức Chúa Trời hài lòng rất dễ nhưng làm Ngài thỏa lòng rất khó”.
Sự áp dụng là như thế này. Trên một mặt, sự đòi hỏi của Đức Chúa Trời vấn đề hoàn toàn không nên làm bạn tuyệt vọng trong cố gắng trở nên tốt hơn, hay ngay cả trong những thất bại hiện tại. Mỗi khi bạn ngã, Ngài sẽ đỡ bạn dậy. Ngài biết rõ là những cố gắng của riêng bạn sẽ không bao giờ đưa đến sự hoàn hảo. Mặt khác, bạn phải biết từ lúc đầu rằng mục đích của Ngài cho bạn là sự toàn hảo, không có quyền hành nào trong cả vũ trụ này, trừ chính bạn, có thể cản trở Ngài đem bạn đến mục tiêu đó. Đó là điều bạn phải biết và rất quan trọng để bạn nhận biết như vậy. Nếu không, bạn có thể thối lui và cưỡng lại Ngài ở một điểm nào đó. Tôi nghĩ rằng nhiều người trong chúng ta, khi Đấng Christ giúp chúng ta thắng được một hay hai tội lỗi làm chúng ta khó chịu, thì lại nghĩ rằng chúng ta đã đạt đến mức độ tốt lành (mặc dù không nói ra). Ngài đã làm được những điều chúng ta muốn Ngài làm và chúng ta sẽ mang ơn Ngài lắm nếu Ngài để chúng ta yên. Như chúng ta thường nói “Tôi đâu có muốn thành thánh đâu, tôi chỉ muốn làm một người bình thường đức hạnh”. Và chúng ta tưởng tượng rằng khi nói như vậy thì là chúng ta đã khiêm nhường lắm rồi.
Nhưng đây là một lầm lỗi tử sinh. Dĩ nhiên chúng ta không muốn và cũng không đòi hỏi để trở thành loại người mà Ngài muốn chúng ta trở thành. Nhưng vấn đề không phải là chúng ta muốn, mà Ngài muốn khi Ngài tạo dựng chúng ta. Ngài là Đấng tạo hóa, chúng ta chỉ là cái máy. Ngài là họa sĩ, chúng ta chỉ là bức tranh. Làm sao chúng ta biết được Ngài muốn chúng ta trở thành thế nào? Bạn thấy không Ngài đã làm chúng ta khác đi trước đây rất nhiều. Trước đây lâu lắm, trước khi chúng ta được sanh ra, khi chúng ta ở trong bụng mẹ, chúng ta đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Chúng ta đã giống như một loại t hực vật, có một lúc giống như loài cá, chỉ có một giai đoạn sau chúng ta mới thành giống như trẻ sơ sinh. Nếu chúng ta đã có ý thức khi trải qua những giai đoạn đầu tiên đó, tôi nghĩ chắc chúng ta muốn còn làm thực vật hay cá chứ không muốn làm con người. Nhưng Ngài có chương trình Ngài cho chúng ta và nhất quyết đạt cho được. Bây giờ một điều tương tự như vậy đang xảy ra, nhưng ở trên một bình diện cao hơn. Có thể chúng ta an phận muốn làm những “người bình thường”. Nhưng Ngài quyết chí thực hành một chương trình khác hẳn. Rút lại không chịu đi theo chương trình đó thì không phải khiêm nhường mà là lười biếng và nhút nhát. Chịu theo chương trình này không phải là tự hào hay tự tôn: mà là vâng phục.
Sau đây là cách khác để trình bày hai khía cạnh của lẽ thật. Ở một mặt chúng ta không bao giờ tưởng tượng là cố gắng riêng của chúng ta có thể giúp chúng ta sống “đạo đức” được suốt 24 tiếng đồng hồ tới đây. Nếu Ngài không giúp chúng ta, không ai trong chúng ta có thể tránh khỏi tội lỗi trầm trọng. Ở mặt khác, không có sự nên thánh hay anh hùng nào của người thánh khiết nhất được ghi lại, lại là vượt quá tiêu chuẩn mà Ngài muốn mỗi chúng ta đạt được sau cùng. Công việc này sẽ không hoàn tất trong đời này: Ngài muốn chúng ta đi được càng xa càng tốt trước khi chết.
Vì vậy chúng ta đừng nên ngạc nhiên khi chúng ta gặp khó khăn. Khi một người đến với Đấng Christ và có vẻ như có một đời sống tốt (chẳng hạn bỏ được một vài tật xấu), anh ta nghĩ chắc tự nhiên là đời sống sẽ suông sẻ. Khi hoạn nạn đến - bịnh hoạn, vấn đề tiền bạc, những cám dỗ mới - anh ta thấy thất vọng. Anh ta nghĩ những điều này có thể đã cần thiết để thúc giục và làm cho anh ta ăn năn khi còn những thói quen tật xấu, nhưng tại sao bây giờ lại xảy ra? Vì Thượng Đế muốn đẩy anh ta lên mức cao hơn đặt anh ta vào tình huống mà anh ta phải can đảm, kiên nhẫn, đầy tình thương hơn là anh ta có thể dám nghĩ tới. Có thể chúng ta thấy không cần thiết; nhưng đó là vì chúng ta không cảm nhận được con người tuyệt vời mà Ngài muốn chúng ta trở thành.
Chắc tôi lại mượn phải một câu nói khác của ông George MacDonald: Hãy tưởng tượng bạn là một căn nhà có người ở. Đức Chúa Trời đến để xây căn nhà này lại. Trước hết có lẽ bạn hiểu Ngài làm gì. Ngài sửa máng xối và làm cho mái nhà hết dột v.v...bạn biết những cái đó cần sửa nên bạn không ngạc nhiên. Nhưng rồi Ngài lại sửa mấy chỗ khác làm cho đau đớn vô cùng và cũng không có lý do rõ ràng. Ngài đang làm gì đây? Chúng ta có thể giải thích là Ngài xây một căn nhà khác hẳn ý bạn - xây thêm một căn ở đây, đặt thêm cái nền ở chỗ kia, xây thêm lầu, và xây sân thượng. Bạn nghĩ bạn chỉ muốn được làm một căn nhà bình thường: Ngài lại xây một nhà lầu. Ngài muốn đến và sống ở trong đó.
Lời răn hãy hoàn toàn không phải là một lý tưởng không đâu. Đó cũng không phải là lời răn không đạt được. Ngài sẽ làm chúng ta thành những người có thể làm theo lời răn đó. Trong Kinh Thánh Ngài nói chúng ta là “các thần” và Ngài sẽ thực hiện điều này. Nếu chúng ta để Ngài tự do hành động - vì nếu muốn, chúng ta có thể cản ngăn Ngài - Ngài sẽ làm cho người yếu đuối nhất và bỉ ổi nhất trở thành một vị thánh, một sinh vật sáng láng, huy hoàng và sống đời đời, chiếu rọi năng lực, sự vui mừng, sự khôn ngoan và tình yêu thương mà chúng ta không thể tưởng tượng được, một tấm gương hai mặt phản chiếu lại quyền năng, sự thỏa lòng và nhân từ vô hạn của chính Thượng Đế một cách hoàn toàn (dù là trong một khuôn khổ giới hạn). Chương trình này rất dài và nhiều khi rất đau đớn: nhưng đó là điều chúng ta phải chấp nhận. Không thể nào khác đi được. Ngài sẽ làm những gì Ngài phán.
4.10 NGƯỜI TỐT HAY NGƯỜI MỚI
Ngài muốn thực hành những gì Ngài nói. Những ai đặt chính họ trong tay Ngài sẽ trở nên hòan toàn như Ngài là hoàn toàn - hòan toàn trong tình yêu thương, sự khôn ngoan, lòng vui mừng, vẻ đẹp xinh và sự sóng đời đời. Sự thay đổi sẽ không được hoàn thành trong đời sống chữa trị. Trước khi qua đời, mức độ thay đổi của người Cơ Đốc sẽ đến độ nào thì không biết rõ.
Bây giờ chúng ta nên xét đến câu hỏi thường được đặt ra: nếu Cơ Đốc giáo là lẽ thật thì tại sao tất cả những người Cơ Đốc không tốt hơn những người chưa tin Chúa? Câu này có phần rất hữu lý nhưng cũng có phần không hữu lý chút nào. Phần hữu lý là như thế này. Nếu tin Chúa không làm cho một người nào đó cải thiện về hành động - chẳng hạn như tiếp tục lên mặt, cay đắng, ghen tị hay có tham vọng như trước đây - thì chúng ta có thể nghi ngờ rằng sự tin Chúa của anh ta là tưởng tượng; và sau khi tin nhận Chúa, mỗi khi thấy mình tiến bộ, thì đây là cách kiểm chứng. Những tình cảm nhè nhẹ, những cú nhạy cảm mới, thấy thích “tôn giáo” hơn, không có nghĩa lý gì hết nếu hành động của chúng ta không cải thiện; cũng giống như khi đang bịnh không ích chi hết khi thấy trong mình thấy “đỡ hơn”, nếu nhiệt kế cho thấy đang nóng hơn. Trên phương diện này, thế giới bên ngoài xét đoán Cơ Đốc giáo qua kết quả thì cũng phải. Đấng Christ dạy chúng ta nhìn đến kết quả. Cây được biết tốt xấu bằng trái của nó, và bánh ngon thì ăn thấy ngon. Khi người Cơ Đốc cư xử tệ hại, hay không đúng đắn, thì chúng ta làm cho thế giới bên ngoài không tin đến Cơ Đốc giáo. Trong thời kỳ chiến tranh, những tám yết thị cho biết là những mẫu chuyện nhảm nhí có thể gây thiệt hại nhân mạng. Những đời sống bất cẩn gây tiếng đồn xấu cũng vậy. Đời sống bất cẩn của chúng ta làm cho người đời dèm pha bàn tán đưa đến sự nghi ngờ về lẽ thật của chính Cơ Đốc giáo.
Nhưng trên một phương diện khác sự đòi hỏi kết quả của người đời khá vô lý. Họ không chỉ đòi hỏi rằng đời sống một người phải cải thiện khi tin Chúa: họ còn muốn rằng, trước khi họ tin Chúa, họ muốn cả thế giới chia làm hai phe, phe tin Chúa và phe chưa tin Chúa, và họ phải thấy rằng tất cả mọi người ở trong phe đầu bất cứ lúc nào cũng phải tốt hơn là tất cả mọi người trong phe sau. Điều này vô lý ở nhiều điểm.
1) Trước hết, thế giới này phức tạp hơn nhiều. Thế giới không gồm 100 phần trăm người Cơ Đốc và 100 phần trăm người chưa tin Chúa. Có nhiều người từ từ không còn là Cơ Đốc nhân nhưng vẫn còn tự xưng như vậy: trong đó có một số mục sư. Cũng có những người từ từ tin Chúa mà chưa tự xưng như vậy. Có người không chấp nhận các giáo lý căn bản về Đấng Christ nhưng bị Ngài lôi cuốn và thuộc về Ngài một cách sâu đậm hơn họ nghĩ. Có người dù thuộc những tôn giáo khác, nhưng được ảnh hưởng kín đáo của Thượng Đế để chú tâm vào những điểm mà tôn giáo họ không biết. Thí dụ, một Phật tử có ý lành có thể được hướng dẫn để chú tâm vào sự dạy dỗ của đạo Phật về từ bi, và xem những điều dạy dỗ khác về đạo Phật (mặc dù ông có thể nói làvẫn tin) là phụ thuộc. Có thể những người không biết Thượng Đế trước khi Đấng Christ được sanh ra là ở trong trưòng hợp này. Và dĩ nhiên luôn luôn có nhiều người lộn xộn và tin ở nhiều thứ khác nhau. Kết quả là không thể nào có sự xét đoán về Cơ Đốc nhân và người không tin Chúa một cách tổng quát như vậy. So sánh chó với mèo và đàn ông với đàn bà nói chung thì còn có lý hơn, vì người ta biết loại nào là loại nào. Hơn nữa thú vật không đổi (từ từ hay thình lình) từ con chó thành con mèo. Nhưng khi chúng ta so sánh Cơ Đốc nhân nói chung và người không tin Chúa nói chung, chúng ta không nghĩ đến những người có thật mà chúng ta quen biết, nhưng về hai ý tưởng mơ hồ mà chúng ta đọc biết qua tiểu thuyết và báo chí. Nếu bạn muốn so sánh người Cơ Đốc xấu và người không tin tốt, bạn phải nghĩ về hai người có thật mà bạn đã gặp. Trừ khi là chúng ta nói những chuyện thực tế như vậy, chúng ta chỉ mất thì giờ vô ích.
2) Giả sử là chúng ta nói những chuyện thực tế, và bây giờ không phải nói về một người Cơ Đốc tưởng tượng và một người không tin Chúa tưởng tượng, nhưng mà về hai người láng giềng. Dù như vậy chúng ta phải cẩn thận để hỏi những câu hỏi cho đúng. Nếu Cơ Đốc giáo là lẽ thật thì:
(a) Bất cứ người Cơ Đốc nào cũng tốt hơn là nếu người này không phải là người Cơ Đốc. (b) Bất cứ người nào trở thành người Cơ Đốc cũng sẽ tốt hơn trước đây. Cũng như vậy, nếu cái quảng cáo kem đánh răng Nụ Cười Trắng đúng, thì (a) ai dùng kem này sẽ có răng tốt hơn nếu người này không xài kem này; và (b) người nào xài kem này thì răng trở nên trắng hơn. Nhưng nếu nói rằng vì tôi là người xài kem Nụ Cười Trắng (và đã có răng rất tệ do cha mẹ mà ra) mà lại không có hàm răng như một thanh niên da đen chưa bao giờ xài kem đánh răng, thì chưa đủ để nói lời quảng cáo là sai.
Cô Mai tin Chúa có thể ăn nói dữ dằn hơn anh Bản chưa tin Chúa. Nhưng điều này không đủ để cho rằng Cơ Đốc giáo đúng hay sai. Vấn đề là môi miệng cô Mai sẽ ra sao nếu cô không tin Chúa và của Bản sẽ ra sao nếu anh tin Chúa. Cô Mai và anh Bản có những căn nguyên tự nhiên và hoàn cảnh lớn lên khác nhau nên có tính khí khác nhau: Cơ Đốc giáo cho rằng có thể giúp để cả hai tính khí này dưới một sự điều khiển mới nếu họ muốn. Điều mà bạn có quyền hỏi là nếu được cho phép, sự điều khiển này có cải thiện tính khí đó không. Ai cũng biết là cái mà được điều khiển trong trưòng hợp của anh Bản thì tốt hơn trong trường hợp của cô Mai, nhưng đó không phải là vấn đề. Để đoán xét sự cai quản của một hãng xưởng, bạn không những phải nhìn kết quả thu lượm được mà còn phải nhìn máy móc. Thí dụ máy ở xưởng A sản xuất được như vậy là một chuyện lạ, trong khi đó đối với dụng cụ tối tân ở xưởng B thì sản xuất như thế còn qúa kém so với số lượng phải sản xuất. Chắc là ban quản trị tài giỏi ở xưởng A sẽ thay máy mới càng sớm càng tốt, nhưng họ cần thời gian. Trong khi chờ đợi, lượng sản xuất thấp không có nghĩa là thất bại.
3) Và bây giờ xin chúng ta đi sâu hơn. Ông giám đốc sẽ thay máy mới: trước khi Đấng Christ hoàn tất công việc với cô Mai, cô sẽ “tốt”lắm. Nhưng nếu chúng ta dừng lại ở đó thì dường như mục đích của Đấng Christ chỉ là đem cô Mai lên ngang hàng với anh Bản mà thôi. Chúng ta trình bày vấn đề như thể là anh Bản đã tốt rồi; như thế là Cơ Đốc giáo chỉ dành cho những người xấu còn những người tốt thì không cần, và như thế là tính tình “tốt” là cái Thượng Đế cần chúng ta có. Nhưng đây là một lầm lỗi trầm trọng. Vì thực sự trong mắt Thượng Đế, anh Bản cũng cần “cứu rỗi” như cô Mai vậy, không hơn không kém. Trong một ý nghĩa nào đó (tôi sẽ giải thích) tính tốt không phải là vấn đề ở đây.
Bạn không thể nghĩ là Thượng Đế nhìn vào tính ôn hòa và thân thiện của anh Bản với cái nhìn của chúng ta. Những tính tự nhiên này có căn bản từ những gì Thượng Đế tạo dựng. Nếu anh Bản thấy khó tiêu chẳng hạn, có thể tính tốt đó của anh không còn như vậy. Tính tốt đó là món quà của Thượng Đế cho anh Bản chớ không phải món quà của anh Bản cho Thượng Đế. Cũng như vậy, Thượng Đế để những nguyên nhân tự nhiên hoạt động trong một thế giới do tội lỗi làm xáo trộn, đưa đến đầu óc lộn xộn và tính tình khó khăn của cô Mai. Ngài có dự định, trong thì giờ của Ngài, sửa đổi phần đó của cô Mai lại cho đúng. Nhưng đối với Thượng Đế thì sự sửa đổi này không phải là vấn đề trọng yếu. Điều này không khó đâu, Ngài không quan tâm đến nó cho lắm. Điều mà Ngài mong mỏi và chờ đợi và muốn hành động là một điều không dễ, ngay cả đối với Ngài, bởi vì do tính chất của công việc này, Ngài không thể làm được bằng cách thực thi quyền năng. Ngài chờ đợi và mong mỏi một điều từ cả hai người, cô Mai và anh Bản. Đó là điều mà họ có thể tự do dâng cho Ngài hay tự do từ chối Ngài. Họ sẽ đến với Ngài, hay không, để hoàn thành mục đích duy nhất mà qua đó họ được tạo dựng? Cái tự do ý chí của họ run rẩy t rong con người họ như cái kim chỉ nam. Nhưng đây là cái kim có thể chọn lựa. Nó có thể chỉ về phương Bắc, nhưng có thể không. Cái kim đó sẽ xoay, đứng yên rồi chỉ về Thượng Đế hay không?
Ngài có thể giúp để điều này xảy ra. Nhưng Ngài không bắt buộc, Ngài không thể đưa tay Ngài ra và để nói vào cho đúng chỗ, vì nếu như vậy thì không còn là tự do ý chí nữa. Nó sẽ chỉ phương Bắc hay không? Đó là câu hỏi mà tất cả mọi cái khác tùy thuộc. Cô Mai và anh Bản có dâng tính tình của họ cho Thượng Đế không? Tính tình mà họ dâng lên, hay giữ lại, là tốt hay xấu, là vấn đề phụ thuộc. Điều này Thượng Đế có thể giải quyết được.
Đừng hiểu lầm tôi. dĩ nhiên Thượng Đế xem tính tình dữ dằn là điều xấu đáng ghê tởm. Và dĩ nhiên Ngài xem tính tình tốt như là một cái gì tốt - như bánh mì, ánh nắng hay nước. Nhưng đây là những gì tốt lành Ngài ban cho và chúng ta nhận lãnh. Ngài tạo dựng trí óc của anh Bản tốt và đường tiêu hóa cũng tốt và những thứ này thì không thiếu. Theo chúng ta được biết thì những thứ tốt như vậy Thượng Đế không phải trả giá bao nhiêu: nhưng để cứu rỗi những ý chí phản loạn lại cần cái chết của Ngài trên thập tự giá. Vì là ý chí nên có thể từ chối sự yêu cầu của Ngài, đối với người tốt hay xấu cũng vậy mà thôi. Và vì cái tốt lành của anh Bản do thiên nhiên mà có nên sau rốt rồi cũng biến thành những mảnh vụn. Thiên nhiên dĩ nhiên sẽ qua đi. Những căn nguyên thiên nhiên đã kết hợp trong anh Bản và tạo ra một kết cấu tâm lý tốt lành, cũng như trời hoàng hôn có những kiểu mẫu màu sắc tốt đẹp.
Rồi chẳng bao lâu (đây là cách thiên nhiên hoạt động) những hình ảnh này tan biến đi và kiểu mẫu trong hai trường hợp đều biến mất. Anh Bản có cơ hội để biến (hay nói đúng hơn là để Thượng Đế biến) kiểu mẫu tạm thời đó thành ra vẻ đẹp của một thần linh đời đời: và anh ta đã không nhận lấy cơ hội đó.
Ở đây dường như có một cái gì mâu thuẫn. Trong khi anh Bản còn chưa đến với Thượng Đế, anh ta còn nghĩ cái tốt lành của anh ta la của chính mình, và lúc nào anh ta còn nghĩ như vậy thì nó thực sự không phải là anh ta. Khi mà anh Bản nhận biết rằng cái tốt lành của anh không phải là của mình mà là món quà của Thượng Đế và anh dâng trở lại cho Thượng Đế - thì lúc ấy nó mới thực sự là của anh ta. Bởi vì bây giờ đây anh Bản bắt đầu dự phần vào việc tạo dựng chính mình. Những điều chúng ta còn giữ được là những điều chúng ta dâng trả lại cho Thượng Đế một cách tự do. Cái mà chúng ta muốn giữ cho chính mình là cái chúng ta bị mất.
Vì vậy chúng ta không nên ngạc nhiên khi chúng ta tìm thấy có những người Cơ Đốc còn dữ dằn. Suy nghĩ kỹ thì cũng có lý do để cho nhiều người dữ dằn đến với Đấng Christ hơn là người hiền. Đó là lý do mà nhiều người phản đối Đấng Christ khi ngài còn ở trên đất: Ngài thu hút những người đáng ghét. Đó là điều mà nhiều người vẫn còn và sẽ còn phản đối. Bạn không thấy tại sao hay sao? Đấng Christ phán: “Phước cho những kẻ nghèo” - “Người giàu có khó để mà vào được Nước Thiên Đàng” và ý Ngài muốn nói đến người giàu và nghèo trên phương diện vật chất. Nhưng phải chăng lời của Ngài cũng áp dụng đối với một loại nghèo giàu khác? Một trong những nguy hiểm của sự có nhiều tiền là bạn có thể thỏa mãn với hạnh phúc mà đồng tiền mang lại và không thấy cần đến Thượng Đế. Nếu ký giấy ngân phiếu mà có mọi sự, thì bạn có thể quên là ở mỗi giây phút bạn đều tùy thuộc một cách hoàn toàn vào Thượng Đế. Những tài năng thiên nhiên cũng đưa đến nguy hiểm tương tự. Nếu bạn có trí óc tốt, thông minh và có sức khỏe tốt, ai cũng ưu chuộng và gốc gác gia đình tốt, rất có thể bạn hài lòng với những gì bạn có. Bạn có thể hỏi “Đem Thượng Đế vô làm chi? “ Bạn thấy cư xử tốt đẹp cũng dễ thôi. Bạn không phải là một trong những người bị hành hạ bởi tình dục, nghiện rượu, sợ rệt hay tính tình xấu. Ai cũng nói bạn hiền và (nói nhỏ với nhau nhé) bạn cũng đồng ý như vậy. Hầu như bạn tin rằng cái tốt của bạn là do bạn mà có: bạn thấy không cần phải có cái gì tốt hơn nữa. Thường thì những người có tính tình tốt sẵn không thấy cần Đấng Christ đâu, cho đến một ngày nào đó cái hiền lành tự nhiên của họ không còn nữa và sự tự mãn của họ đổ vỡ. Nói một cách khác, rất khó cho những người “giàu”như vậy vào được nước Thiên Đàng.
Còn những người ác như người nhỏ mọn, thấp kém, nhút nhát, trụy lạc, xanh xao, cô đơn hay dễ giận, say đắm nhục dục, mất quân bình, thì lại khác. Nếu họ cố gắng để cư xử cho đúng thì họ thấy ngay rằng họ cần giúp đỡ. Đối với họ, một là Đấng Christ, hai là không có gì hết. Hoặc vác thập tự giá và theo Ngài - không thì sống trong tuyệt vọng. Họ là những con chiên đi lạc; Ngài đến để tìm kiếm họ. Họ là (trong cái ý nghĩa thực tế và dễ sợ) những người “nghèo”: Ngài ban phước cho họ. Họ là những trường hợp khó trị mà Ngài mang lấy, và người Pha-ri-si vẫn còn nói như ngày xưa rằng “nếu Cơ Đốc giáo có giá trị thì chắc những người này không trở thành người Cơ Đốc”.
Ở đây có sự cảnh cáo hoặc khuyến khích cho mỗi chúng ta. Chúng ta càng được ban cho nhiều thì càng có trách nhiệm nhiều. Nếu bạn lầm lẫn những gì Thượng Đế ban cho bạn qua thiên nhiên là đức tính tốt của bạn, và nếu bạn bằng lòng với tính hiền lành của mình, bạn vẫn còn là một người phản loạn, và những bẩm tính đó chỉ làm bạn sa ngã càng nhiều, sự bại hoại của bạn càng dữ dội, gương xấu của bạn càng có hại nhiều. Ma quỷ ngày xưa là một thiên sứ trưởng, bẩm tính của hắn ta còn cao hơn của bạn nhiều lắm, như bẩm tính của bạn hơn là con hắc tinh tinh.
Nhưng nếu bạn là một người đáng thương hại, bị nhiễm độc bởi cách nuôi sống của gia đình đầy sự ghen ghét và cãi vả, lại thêm những tình dục kỳ quái không phải do bạn muốn, lại còn thêm tính tự ti mặc cảm hoàn thành, làm cho bạn la lối ngay cả bạn tốt của mình - đừng tuyệt vọng vội. Ngài biết hết cả. Bạn là một trong những người nghèo được Ngài ban phước. Ngài biết bạn đang cố gắng điều khiển một cái máy tệ hại thế nào. Hãy tiếp tục cố gắng. Hãy làm những gì bạn làm được. Một ngày nào đó (có thể ở một thế giới khác, nhưng có thể sớm hơn) Ngài sẽ liệng cái máy đó đi và ban cho bạn một cái máy mới. Rồi bạn sẽ làm tất cả mọi người, ngay cả chính bạn kinh ngạc vì bạn đã học lái trong một trường học khó. (Một só người sau sẽ thành trước và trước thành sau)
Rất tốt để có cái “hiền lành” hay là một bản chất toàn vẹn. Chúng ta nên cố gắng dùng đủ mọi phương cách y tế, giáo dục, kinh tế và chính trị trong khả năng của chúng ta để tạo ra một thế giới mà trong đó càng có nhiều người “hiền” càng tốt - giống như tạo ra một thế giới mà ai cũng có đủ ăn. Nhưng chúng ta không nên giả sử rằng thành công trong công cuộc làm cho mọi người hiền lành là chúng ta đã cứu được linh hồn họ. Một thế giới đầy người hiền lành, thỏa mãn với tính tốt của mình, không tìm kiếm gì hết, xây lưng khỏi Thượng Đế, vẫn rất cần sự cứu rỗi như một thế giới khổ sở - mà có thể còn khó hơn để được cứu rỗi.
Bởi vì cải thiện không phải là cứu rỗi, mặc dù sự cứu rỗi cải thiện con người bây giờ và ở thế giới này, và về sau sẽ cải thiện đến một độ mà chúng ta không tưởng tượng được. Thượng Đế trở thành người để biến các tạo vật thành con Ngài: không phải tạo ra những người cũ mà tốt hơn một chút, nhưng tạo ra những người mới. Điều này không giống như dạy con ngựa nhảy càng ngày càng hay hơn, nhưng mà làm con ngựa trở thành một sinh vật có cánh. Dĩ nhiên khi có cánh thì sinh vật này sẽ bay lên khỏi hàng rào, mà con ngựa không thể nào nhảy qua được, và như vậy đã thắng được con ngựa. Nhưng không thể có một giai đoạn mà vì cánh mới vừa mọc nên không nhảy qua rào được: lúc đó chỗ cánh mới vừa ló lên trên vai - không ai biết được đó là cánh - có thể làm hình thù khó coi.
Có thể chúng ta đã bàn điều này hơi lâu. Nếu điều bạn muốn là có lý lẽ để chống đối Cơ Đốc giáo (và tôi còn nhớ tôi nôn nả tìm kiếm những lý lẽ như vậy khi tôi lo là Cơ Đốc giáo đúng) bạn có thể tìm được người Cơ Đốc ngu xuẩn và có khuyết điểm để nói rằng “người mới mà vậy đó hả ! hãy cho tôi lại con người cũ”Nhưng nếu bạn th ấy Cơ Đốc giáo, t rên những phương diện khác đáng tin thì bạn làm như vậy chỉ là để tránh vấn đề. Làm sao bạn có thể biết linh hồn của người khác? Sự cám dỗ, cơ hội và những tranh đấu của họ? Bạn chỉ biết một linh hồn trong cả vũ trụ này mà thôi: bạn chỉ có thể định đoạt được số phận của linh hồn này thôi. Nếu có Thượng Đế thì thực sự một mình bạn đang đối diện với Ngài. Bạn không thể đẩy Ngài ra vì những quan sát về láng giềng bạn hay những gì bạn nhớ từ sách vở. Những thảo lu ận và đồn đại này còn đáng gì (bạn sẽ có còn nhớ được nó không? ) khi màn sương mù mà ta gọi là “thiên nhiên” hay “thế giới vật chất” không còn nữa, và sự hiện diện mà trong đó bạn đã luôn luôn đứng, sẽ trở thành rõ ràng, trực tiếp và không thể tránh được?

4.11 NHỮNG NGƯỜI MỚI
Trong chương trước tôi ví công cuộc tạo dựng Người mới của Đấng Christ như là công cuộc biến con ngựa thành sinh vật có cánh. Tôi dùng thí dụ quá khích như vậy để nói lên điểm quan trọng là không phải chỉ cải thiện mà là biến đổi. Thí dụ để thấy rõ nhất trong thế giới thiên nhiên là sự biến đổi của côn trùng khi áp dụng tia sáng mạnh. Có người nghĩ đây là phương cách tiến hóa. Sự tiến hóa của sinh vật có thể do ánh sáng từ các từng không gian khác. (Dĩ nhiên sau khi có sự thay đổi thì có sự “chọn lựa thiên nhiên”: sự thay đổi có ích được giữ lại còn những cái khác thì bị tiêu diệt).
Có thể một người ở thời đại tân thời hiểu ý niệm Cơ Đốc giáo rõ hơn nếu áp dụng lý thuyết tiến hóa. Ai cũng biết lý thuyết này (mặc dù có người học thức không tin): con người là do các sinh vật thấp kém hơn mà ra. Cho nên có người hỏi: “rồi sao nữa? Sau con người hiện tại còn có gì nữa không?” Nhiều văn sĩ giàu tưởng tượng cố gắng nghĩ ra giai đoạn về sau đó mà họ gọi là Người siêu nhiên; nhưng thường thì họ chỉ có thể đưa hình ảnh của một người gian ác hơn con người hiện tại, rồi ráp thêm cho người này cánh tay hay cái chân để bù lại. Nhưng giả sử giai đoạn tới rất khác với những giai đoạn đã qua thì sao? Tại sao lại không được? Hàng ngàn thế kỷ trước có những sinh vật rất lớn và có vỏ dày nặng. Nếu có người quan sát công cuộc tiến hóa lúc bấy giờ chắc nghĩ là cái vỏ sẽ càng ngày càng dày nặng thêm hơn. Nhưng không phải. Tương lai đưa đến những điều mà người quan sát này không nghĩ tới. Những sinh vật nhỏ, lõa lồ lại không có vỏ, mà trí óc lại càng ngày càng thông minh hơn đã xuất hiện: Và với trí thông minh đó những sinh vật này chỉ huy cả vũ trụ. Họ không những là có quyền năng hơn tổ tiên họ, mà lại có một loại quyền năng khác biệt. Giai đoạn tới không những chỉ khác biệt, mà lại là một sự khác biệt mới mẻ. Giòng tiến hóa không đi theo chiều hướng như trước mà lại quẹo hẳn đi.
Tôi thấy dường như là những sự dự đoán về Giai đoạn Tới cùng có một lỗi lầm chung. Người ta thấy (hay nghĩ họ thấy) con người càng ngày càng thông minh và càng có q uyền trên vũ trụ hơn. Và vì gióng tiến triển theo đường hướng đó, họ nghĩ chắc là sẽ cứ tiếp tục như vậy. Nhưng tôi lại nghĩ Giai đoạn Tới sẽ rất mới mẻ: sẽ đi theo một hướng mà bạn không tưởng tượng được. Nếu không như vậy thì không gọi là Giai đoạn mới được. Không chỉ khác biệt mà là một sự khác biệt mới. Tôi nghĩ không những chỉ thay đổi mà là một phương cách mới để đưa đến nhữn đổi thay. Hay nói một cách rõ ràng hơn, giai đoạn Tiến Hóa tới không phải là một giai đoạn Tiến hóa: sự tiến hóa không còn được dùng làm một phương cách để thay đổi nữa. Sau cùng, tôi sẽ không ngạc nhiên nếu ít có người để ý biết đến điều này, khi nó xảy ra.
Nếu bạn muốn lý luận như cách trên dây, Cơ Đốc giáo cho rằng giai đoạn t ới đã xuất hiện, và giai đoạn này thật sự mới. Không phải con người càng thông minh hơn: sự thay đổi đi theo một chiều hướng khác hẳn - từ tạo vật của Thượng Đế thành con Thượng Đế, đã xảy ra lần đầu tiên ở Palestine 2000 năm về trước. Sự thay đổi này không phải là“tiến hóa” vì không từ thiên nhiên mà ra, nhưng là một cái gì đó đến với thiên nhiên từ bên ngoài. Nhưng điều này không lạ. Chúng ta học biết lịch sử và có quan niệm “tiến hóa”. Nếu có một cái gì mới mẻ thì quá khứ sẽ không cho chúng ta ý niệm về cái mới mẻ này. Thực ra giai đoạn mới khác với những giai đoạn trước không phải chỉ ở điểm là từ bên ngoài thiên nhiên mà đến mà còn ở những điểm khác.
1) Không do sự sinh sản từ tính dục mà ra. Chúng ta có ngạc nhiên không? trước khi tính dục xuất hiện, sự phát triển do những cách khác mà có. Vì vậy, chúng ta sẽ thấy tính dục sẽ không còn nữa, hoặc (như đang xảy ra) dù tình dục còn đó, lại không còn là phương cách chính để phát triển.
2) Ở những giai đoạn trước, các sinh vật không có sự chọn lựa để đi đến giai đoạn tới. Sự tiến hóa xảy ra cho những sinh vật chứ sinh vật không góp phần vào. Những giai đoạn mới tới đây, con người từ tạo vật trở thành con cái Thượng Đế, thì do sự tình nguyện mà có. Ít nhất trên một phương diện. Không tình nguyện trong cái nghĩa là chúng ta không thể chọn để nhận lấy hay tưởng tượng ra, nhưng tình nguyện vì khi được ban cho, chúng ta có sự lựa chọn để nhận lấy hay từ chối. Chúng ta có thể co rút lại nếu muốn, và như vậy cứ nằm lì ở đó để loài người mới tiếp tục đi, bỏ chúng ta ở lại.
3) Tôi đã gọi Đấng Christ là “trường hợp đầu tiên”của con người mới. Nhưng Ngài hơn hẳn thế, Ngài không chỉ là con người mới, một thí dụ của con người mới, nhưng là Con Người Mới. Ngài là căn bản, trung tâm và là sự sống của tất cả những con người mới. Ngài đến vũ trụ mà Ngài đã tạo dựng theo ý muốn của Ngài, đem theo sự sống thuộc linh, sự sống mới (mới đối với chúng ta nhưng ở thế giới kia sự sống thuộc linh đã có đời đời). Và Ngài truyền sự sống mới này không bằng sự di truyền mà bởi cái mà tôi gọi là “sự truyền nhiễm tốt”. Ai gần Ngài thì có được sự sống mới này, con người trở nên “mới bởi” ở trong Ngài.
4) Giai đoạn này có thể có tốc độ khác với những giai đoạn khác. So với sự phát triển của con người trên trái đất này, sự lan rộng của Cơ Đốc giáo có vẻ nhanh như chớp - vì hai ngàn năm thì không có gì so với lịch sử vũ trụ. (đừng quên là chúng ta vẫn còn là “những người Cơ Đốc đầu tiên”. Sự chia rẽ ác ôn và vô ích của chúng ta là bệnh tật của thời thơ ấu: Chúng ta đang còn mọc răng. Thế giới bên ngoài chắc chắn là nghĩ khác. Họ nghĩ chúng ta đang bị bịnh già sắp chết. Nhưng thế giới đã từng nghĩ như vậy rồi. Biết bao nhiêu lần họ nghĩ Cơ Đốc giáo gần chết, bởi sự bắt bớ từ bên ngoài và sự tham nhũng từ bên trong, bởi sự dấy lên của Môhamet, của khoa học vật chất, và của những phong trào cách mạng chống lại Cơ Đốc giáo. Nhưng mỗi lần như vậy thế giới lại thất vọng. Lần thất vọng đầu tiên là sự đóng đinh trên thập tự giá. Con Người lại sống lại. Đây là điểm khởi đầu, và tôi biết thế gian nghĩ rằng việc Ngài sống lại là không công bình chút nào hết. Họ tiếp tục giết những gì Ngài bắt đầu: và mỗi lần như vậy, khi thế gian vừa lấp đất xuống mồ, họ lại nghe là nó sống trở lại và bắt đầu ở một chỗ mới nữa. Không lạ gì mà họ ghét chúng ta)
5) Sự mất mát sẽ cao hơn. Trong những giai đoạn đầu, nếu có đi ngược trở lại thì tệ lắm là mất một vài năm trên trái đất này mà thôi, có khi không đến nỗi như vậy. Nhưng nếu không theo được giai đoạn sắp tới này, chúng ta sẽ mất một phần thưởng vô hạn, vì giờ khẩn cấp đã bắt đầu. Thế kỷ này qua thế kỷ kia Thượng Đế (nếu họ muốn) được đem ra khỏi thiên nhiên, và trở thành “các thần”. Con người có muốn vậy không? Cũng giống như là sự sinh sản bởi xác thịt vậy. Cho đến lúc chúng ta đứng lên và đi theo Đấng Christ chúng ta vẫn còn là một phần của thiên nhiên, còn ở trong bụng mẹ. Sự mang thai của bà đã dài lắm, đau đớn và đầy lo lắng, nhưng đã đến lúc sinh nở rồi. Thời điểm quan trọng đã đến. Mọi sự đã sẵn sàng. Bác sĩ đã tới. Sự sinh nở có “tốt đẹp” không? Nhưng điều tôi nói khác với sự sinh nở bình thường ở một điểm quan trọng. Trong trường hợp bình thường, đứa bé sơ sinh không có sự chọn lựa: còn ở đây có sự chọn lựa đó. Tôi tự hỏi đứa bé sẽ làm gì nếu nó có sự chọn lựa. Có thể nó muốn vẫn ở trong sự tối tăm, ấm áp và an toàn của bụng mẹ. Vì nó nghĩ bụng mẹ nó có sự an toàn. Đó là sự suy nghĩ sai, vì nếu nó ở đó nó sẽ chết.
Đứng trên quan điểm này giai đoạn mới đã bắt đầu và đang diễn tiến. Đã có một số người mới ở rải rác mọi nơi trên thế giới. Có một số, như tôi đã nói, thì khó để nhận biết: những người khác thì biết rõ hơn. Thỉnh thoảng người ta gặp những người nầy. Tiếng nói và khuôn mặt họ khác với c húng ta; mạnh mẽ hơn, êm diệu hơn, vui vẻ và sáng sủa hơn. Họ bắt đầu ở những điểm mà mọi người khác chán bỏ không làm. Họ dễ để người ta nhận ra, nhưng bạn phải biết bạn tìm gì. Họ khác với mẫu “người theo đạo” diễn tả qua sách vở. Họ không muốn người khác chú ý đến họ. Bạn nghĩ bạn tử tế với họ trong khi chính ra họ tử tế với bạn đấy. Họ yêu thương bạn hơn những người khác, nhưng không cần bạn bằng. (Chúng ta phải cố gắng bỏ tật muốn người khác cần đến mình: những người tử tế, nhất là các bà, thấy điều này khó làm). Họ thường có nhiều thì giờ, bạn tự hỏi làm sao họ lại có thì giờ nhiều vậy. Khi bạn nhận ra một người như vậy rồi, bạn dễ nhận ra người kế hơn. Tôi nghĩ rằng (nhưng làm sao tôi biết?) họ nhận ra nhau ngay và không sai lầm dù có khác màu da, tính phái, giai cấp tuổi tác và ngay cả các tín điều. Vì vậy, trở thành thánh khiết giống như là gia nhập một hội đoàn bí mật. Ít nhất thì cũng vui lắm.
Nhưng bạn đừng tưởng tượng là những người mới này đều giống nhau. Hầu hết những gì tôi đang đề cập đến trong chương này có thể cho bạn có cảm tưởng. Trở thành người mới có thể làm mất cá tính của chúng ta. Ta ra khỏi chính chúng ta, để vào Đấng Christ. Ý muốn của Ngài trở thành ý muốn của chúng ta và chúng ta phải có ý nghĩ của Ngài, “có cùng một tâm tình như Đấng Christ” như Kinh Thánh dạy. Nếu Đấng Christ là một và nếu Ngài “ở trong” mỗi chúng ta, thì chúng ta lại không phải giống hệt nhau sao? Có vẻ như vậy lắm mà lại không như vậy.
Khó để tìm một thí dụ chính xác ở đây, vì dĩ nhiên là không có một mối liên hệ nào giống như mối liên hệ giữa Đấng Tạo hóa và tạo vật. Nhưng tôi sẽ dùng hai thí dụ không hoàn toàn để cho chúng ta thấy một phần nào lẽ thật. Hãy tưởng tượng những người đã quen sống trong bóng tối. Bạn đến để tả cho họ biết ánh sáng ra thế nào. Bạn kể nếu họ ở trong ánh sáng, ánh sáng đã chiếu xuống họ và họ sẽ phản chiếu ánh sáng và người ta sẽ trông thấy được họ. Phải chăng là họ sẽ tưởng tượng rằng vì họ được cùng một tia sáng chiếu rọi và cùng có một phản ứng (phản chiếu lại), họ sẽ giống nhau? Trong khi đó bạn và tôi biết rằng ánh sáng sẽ giúp chúng ta nhìn thấy họ khác nhau như thế nào. Hay là, thí dụ một người không biết gì về muối hết. Bạn đưa anh ta một tí muối để thử và anh ta thấy mặn. Bạn nói ở xứ bạn người ta dùng muối để nấu ăn. Người đó có thể trả lời “chắc là mấy món ăn của ông đều giống nhau: vì chất ông vừa đưa tôi mặn qúa nên thế nào cũng làm cho mất mấy vị khác hết” nhưng bạn và tôi biết rằng ảnh hưởng của muối lại là ngược lại. Thay vì làm bán vị của trứng, hay bao tử hay bắp cải, muối lại làm cho những thức ăn này có mùi đặc biệt hơn. Những thức ăn này không có vị riêng cho đến khi có thêm muối. (dĩ nhiên, như tôi đã nói, thí dụ này không sát lắm vì bạn có thể làm mất mùi vị hết bằng cách thêm muối quá nhiều, trong khi bạn không thể giết mùi vị của con người bằng cách để Đấng Christ vào nhiều quá. Tôi cố gắng hết sức quá rồi)
Nhưng Đấng Christ với chúng ta thì tương tự như vậy. Chúng ta càng bỏ cái mà chúng ta gọi là chính chúng ta và để Ngài làm chủ, thì chúng ta càng trở nên chính mình nhiều hơn. Ngài phong phú lắm nên hằng triệu triệu Đấng Christ nhỏ, mà tất cả đều khác, cũng không đủ để bày tỏ Ngài hoàn toàn. Ngài đã tạo dựng họ. Ngài tạo ra - giống như tác giả quyển tiểu thuyết đặt ra các nhân vật trong chuyện - những người khác nhau như tôi với bạn. Cá nhân thật sự của chúng ta đang chờ đợi chúng ta trong Ngài. không thể cố gắng để là chính tôi mà không có Ngài. tôi càng cưỡng lại Ngài và tự sống, tôi càng bị hoàn cảnh gia đình và sự sinh trưởng, môi trường chung quanh và ước muốn thiên nhiên chi phối. Thật ra cái mà tôi tự cao gọi là ước muốn của tôi trở thành những ước muốn tạo ra bởi những gì thuộc thân xác và bơm vào đời sống tôi bởi ý tưởng của người khác, hay là gợi ý bởi ma quỷ. Trứng và rượu và một giấc ngủ ngon là nguồn gốc của những gì tôi hãnh diện trong cái quyết định làm tình với cô gái đối diện trong toa xe lửa. Cái mà tôi gọi là ý tưởng chính trị của riêng tôi thì do sự tuyên truyền mà ra. Trong tình trạng thiên nhiên của tôi, tôi không thật sự là một con người như tôi muốn: phần lớn cái tôi, tôi sẽ giải thích được. Khi tôi đến với Đấng Christ, khi tôi bỏ bản ngã của tôi vào Ngài, tôi mới bắt đầu có bản ngã của chính tôi.
Lúc đầu tôi nói có Ba ngôi Đức Chúa Trời. Ơ đây tôi sẽ đi xa hơn. Không có bản ngã hay ngôi nào ở đâu khác. Cho đến khi bạn giao bản ngã bạn cho Ngài, bạn không có bản ngã của chính bạn. Những người thiên nhên chưa đến với Đấng Christ thì giống nhau hơn là những người đã đến với Ngài. những người độc tài và chinh phục đều tương tự như nhau. Các thánh thì khác nhau một cách rực rỡ làm sao. Nhưng phải thực sự bỏ mình đi. Bạn phải nhắm mắt bỏ đi. Đấng Christ sẽ ban cho bạn bản ngã thật: nhưng bạn không nên đến với Ngài vì lý do này. Khi mà bản ngã của bạn là điều bạn suy nghĩ đến thì bạn sẽ không đến với Ngài đâu. Bước đầu là quên chính mình đi. Bản ngã thật và mới của bạn (là của Đấng Christ và cũng của bạn vì đó là của Ngài) sẽ không đến nếu bạn vẫn còn tìm kiếm nó. Nó sẽ đến khi bạn tìm kiếm Ngài. Thấy có lạ không? Thực ra nguyên tắc này cũng áp dụng cho đời sống hằng ngày. Ngay cả trong việc tiếp xúc xã hội cũng vậy, bạn không làm cho người ta có cảm tưởng tốt cho đến khi bạn không còn nghĩ đến họ sẽ nghĩ gì về bạn. Ngay cả trong văn chương và nghệ thuật, không ai mà lo lắng về vấn đề nguyên tắc lại có khiếu để có tác phẩm nguyên tắc: trong khi đó bạn chỉ muốn nói lên lẽ thật (mà không cần thiết là có ai kể rồi chưa) bạn sẽ, chín mươi phần trăm, tạo ra những nguyên tắc mà không để ý. Nguyên tắc này áp dụng ở mọi phương diện của đời sống từ trên xuống dưới. Bỏ chính mình đi và bạn sẽ tìm thấy chính mình. Bỏ sự sống rồi bạn sẽ tìm kiếm được. Chịu chết, chết đối với tham vọng và ước muốn tha thiết hằng ngày và chết thân thể vào lúc sau cùng: dâng hiến mỗi tế bào của cơ thể bạn rồi bạn sẽ tìm được sự sống đời đời. Đừng giữ lại gì cả. Không có gì ở trong bạn mà chưa chết sẽ được sống lại từ cõi chết đâu. Tìm lấy chính bạn thì sau cùng bạn sẽ chỉ tìm thấy sự ghét bỏ, cô đơn, thất vọng, hung dữ, đổ nát và suy tàn. Hãy tìm Đấng Christ bạn sẽ tìm được Ngài, và với Ngài, bạn có tất cả


† Welcome to nguonsusong.com

GMT+8, 21-2-2018 05:24 PM

nguonsusong.com | nguonsusong.net | nguonsusong.us | nguonsusong.ca | loihangsong.net | tinlanhmedia.net | phimtinlanh.com |
Tweet
Trả lời nhanh Lên trên Trở lại danh sách